Diario Vasco

img
DIN-GI-LIN-DAN-GO
img
Jesus Mari Mendizabal | 01-07-2015 | 07:42| 0

Gaur, uztailak atari. Hurrena datozen bi hilabeteotan izango da bazterretan mundurik mundu irten beharra. Oporrak. Erruzko jendetzak mugituko gara batetik bestera, eta bestekotik bestekora… Errenteriako ezkonberriak orain urte asko ez dela mugitu ziren bezala, nora?, eta Karibera, zer arraio! Itsas-bista paregabeak, hondartza epel sekulakoak, irla mordo berri ikusgarriak… Zoriak bihurtzen du bizitza jostailu.

Joan ziren, bada, eta han zebiltzan berri-minetik ikusminera. Etxebizitza biribil buztinez igurtziak; palmondoak, kanoak, hamakak, aizkorak, zerbatanak; gerripekoz jantzitako indigenak, batzuk saskiak egiten, beste batzuk arrantzan, gehienak dantzan. Bigarren gaueko paseo aldian, zarbaz estalitako txabola zabal batean, kartel bat ikusi zuten: «Joxe beltzaren show harrigarria». Goazen!, eta sartu egin ziren, jakin-minez.

Oholtza baxu bat ageri zen atzeko hormaren kontra; albo bietan musika jotzen ari ziren mutil segail batzuk; neska gazte pinpirin bik mahaitxo bat ipinia zuten jada oholtzaren erdian. Musika doinua atsegina zen, eraman-erraza; jendeak zutik eztiki mugitzen zuen soina binbili-bonbolo artetsuan… Derrepente, ez nondik eta ez handik, hura ere binbi-lin-bolon dantzan, morrosko beltz galanta agertu zen eta oholtzara igo. Zuraje gaitzeko gizona zen, dena zain, dena soin gordin, dena txitxi eder.

Mahaitxora hurbildu zen. Neskato politek bost intxaur-ale ipini zizkioten mahai ertzean, ilaran xuxen… Orduan Joxe beltz morroskoak bere prakamotz estuak jaitsi, zakil tentea (hogeita hamar zentimetrokoa bai!) agerira atera eta… dinbi, danba, dinbi, danba, din!, horra bost intxaurrak kolpatu eta zart egin; bostak txiki arraio! Hango ikusleen mira! Hango txalo-hotsa! Aho bete hortzekin, gure errenteriar ezkonberriak ere amorratuta zeuden pozik. (Inbidia dezenterekin ere bai, dena esaten hasita).

Hogeita bost urte geroago, zilarrezko ezteiak ospatzera, nora joango?, eta Karibera, noski. Eta joan dira berriro. Lehenengo gauean, andreak: «Hara: oraindik ere hor dago-eta Joxe beltzaren show harrigarria! Goazen barrura». Barruan zera guztiak txukunago zeuden, apainago; beste gainerakoan, igualtsu: mutil ederrak musika joka, neska polit parea, mahaitxoa erdian… Derrepente, hara Joxe beltz berbera! Ilea urdinduxea zekarren, aitona zimurra zirudien, baina gihartsu zegoen artean gizona.

Bi neska pinpirinek bost koko ipini zituzten mahai gainean ilaran. Morrosko tzarrak zakila atera tente eta, di-da, zirt-zart, din-gi-lin-dan-go, bost kokoak lehertu! Anda-fandango! Jendea mira-mira eginda gelditu zen, txaloka. Ez zen gutxiagotarako. Dena amaitu zenean, errenteriar gizonak, zirioa baino zuriago, beltz handi hura zoriondu behar zuela kosta ahala kosta, eta atzetik abiatu zitzaion bila, andrearekin batera. Berehala harrapatu zuten, herri-bidean bertan, eta: «Ikaragarria zurea, Joxe; ikaragarria! Gure miresmenik handienak eta zorionik beroenak. Baina…, lehenago intxaur-aleak erabiltzen zenituen eta orain, berriz, kokoak. Kokoak! Zer dela eta!?».

Eta Joxe morrosko tzar beltzak, begiak ahalkez apalduta: «Izan ere, zer nahi duzue, ba…! –erantzun omen zien gure errenteriar ezkon-zaharrei–. Urteak ez doaz alferrik; eta, urteen joanean, bista galtzen da lanean».

Bizargorri, 2015-07-01

Ver Post >
ETSIA DA PORROTA, GURE ESKU DAGO-TA
img
Jesus Mari Mendizabal | 24-06-2015 | 07:41| 1

Duela bost egun, ostiralarekin, hartu zituzten poz-pozik gure neska-mutilek oporrak ikastolatik, eskolatik, institututik, unibertsitatetik, Bidasoaren hala iparrean nola hegoan… Duela hiru egun, igande ederrarekin, ospatu zen euskal hirietan pozaren pozez, Gure Esku Dago-ren ekimena, oihalak josiz, erabakitzeko eskubidea aldarrikatuz, bost hirigunetan jendetzak bilduz… Gaztetxoak txoratzen, herritarrak eztitan. Maite dena ez da neke, eta ai ene zenbat lan, lehen bezala orain. Ilusioa.

Poliki-poliki hotsak otzandu dira. Egunak ezinbestean aurrera joaki, ohikora itzuli gara. Herenegun, Kirmen Uribek: «Erabakitze eskubidea lotua dago norbanakoaren zorionari. Gure Esku Dagok ilusioa sortu du herritarren artean»… Atzo, paseoan nenbilela, umeak eta gazteak gurutzatu zitzaizkidan Bidasoa ertzean sarri, taldetxoka; ez nuen bat bakarra ere euskaraz ari zenik entzun. Gaur, berdin…

Lehen bezala orain, batzuk bero-bero, hil ala bizian kasik, gabiltzan bitartean, beste asko (bertako haur-gazte-zahar) axolagabe dabil, hotz-epel; garbi esanda, txiza baino epelago. Euskarari, gure hizkuntzari dagokionez, jakina. Xalbadorrek ama euskarari esan bezala: «Zure etxe-nagusi jartzean arrotza, halere ez zitzaizun gelditu bihotza: etxekoen eskutik duzu heriotza». Erabakitze eskubidea, agian noizbait, egon liteke gure esku; baina, jada dagoeneko, euskaraz ezin bizi gaitezke geure etxean. Bidasoaren bi bazterretan, bederen, apenas.

Xalbadorrek berak: «Herria da gorputza, hizkuntza bihotza; bertzetik berextean bitarik bakotxa, izaite horrendako segurra hil hotza». Eta Txilardegik: «Zerk egiten du Euskal Herria? Zerk egiten du gure naziotasuna? Zerk bizi gaitu? Zerk ematen digu gure euskal arima? Euskarak, eta ez bestek…! Administrazioa, irratia, telebista, dendak, lantegiak, unibertsitatea osoki euskaraz izatea beharrezkoa da euskara salbatuko bada, bestela, kito da. Utz ditzagun ametsak alde batera!». Ametsak, ilusioa.

Frantsesez, illusion, fantôme, charme; gaztelaniaz, concepto, imagen o representación sin verdadera realidad; euskaraz, lilura, begitazioa, ustekeria… Horixe gertatu izan zait niri behintzat (eta zuri ez!?), hirurogeitaka urtean lanean fin zintzo aritu ondoren: egunean baino egunean gogo gehiagoz jardun gure hitzen aldeko jolas-jokoan, eta apenas entzuten ahal dudan (ahal dugu!?) hiru hitz sikiera segidan euskaraz gure auzoan, gure herrian, nabilenean nabilela. Pedro M. Otañok: «Oialtzat hartu zagun euskera, goraizitzat Bidasoa…, zergatik izan behar ez degu famili bakar osoa?». Bidasoako guraizearena konponduagatik, familiako oihaletik euskara erori zaigu.

Jende zoriontsua herri libre batean!!! Amets? Ilusio…? Anoeta, San Mames eta beste hirurak ere erabat bete ez ziren moduan duela bost egun, gure barrena ere ez da pozez total beteko sekula, erabakitze eskubide soilarekin. Euskara da gure herriaren arnasa eta euskaraz nahi dugu bizi, lehenengo eta behin; herri libre batean, baldinbaitere. Eta nahikariak edertzen baititu gauza guztiak, euskara salbu izanen da, zu eta biok bizi garen artean. Ez etsi, hortaz. Etsia da porrota, gure esku dago-ta. «Geroak esan beza “erri bat izan zan”, edo-ta ats emaiogun ontan iraun dezan». Orixe.

Bizargorri, 2015-06-24

Ver Post >
HERRI TXIKI, ZERU HANDI
img
Jesus Mari Mendizabal | 17-06-2015 | 06:01| 1

Bilbo erdi-erdiko negozio-gizon tente-tente bat egon zen iaz Hondarribian, uztailez, oporretan. Goiz batean, Kai Berrian ikusmiran zebilela, txalupa bat bistaratu zuen benta parean. Gizaseme gazte-emaneko bat, bakar-bakarrik, atun hegalabur gutxi batzuk lehorrera ateratzen ari zen. Bilbotarrak, hurbilduta, diosala egin, arraiaren ederra goretsi eta galdetu zion itsasgizonari ea zenbatsu denbora behar izan ote zuen arrantza hura egiteko. Eta honek: «Hutsa… Ti-tau! Ez naiz itsasora irten zaharra».

Bilbotar tenteak orduan galdetu zion ea zergatik ez zen, bada, denbora gehiago arrantza-lanean jardun, ahalik arrain gehien atzemateko, jakina. Eta marinelak aski bazuela harekin, erantzun zion; aski eta sobera ere bazuela etxeko premietarako. Bizkaitarra ez zegoen isilik egoteko, eta: «Aise nahia sumatzen zaitut. Zer egiten duzu, hortaz, gero egun osoan, hainbeste denboran!?».

Eta: «Gau osoan lo egiten dut egunsentira arte –erantzun zion arrantzaleak–; goizero itsasora ateratzen naiz pixka batean, kresal usainean; paseatzera joaten naiz gero tipi-tapa mendira, perretxikoetara-eta; eguerdian, txakolin pare bat hartzen dut lagunekin; bazkalondoren, siesta egiten dut andrearen ondoan gozo-gozo; umeak eskolatik jaso eta herrian bazterrik bazter ibiltzen gara elkarrekin, erosketa eta abar; ilunabarrean, koru batean kantatzen dut; asteburuan, kartatan jokatzen dut lagun-xaharrekin… Bizimodu atsegin bete-betean bizi naiz, horra. Bai, arraioa!».

Bilbotarrak, ordea, irri-mirri halako batez: «Deustuko unibertsitatean ikasia nauzu –esan zion arrandiaz–, eta ondo dakit nik ozioen eta negozioen berri. Nik, zu bezala izatera, hasteko, arrantzan askoz ordu gehiago emango nuke, eta, irabaziekin, barku handiago bat erosi. Zenbat eta arrain gehiago, orduan eta irabazi gehiago, bistan da. Denborarekin, bat, bi, hiru…, barku-flota txiki bat lortuko nuke, nirea. Harrapatutakoak, bitartekari bati ez, handizkari bati salduko nizkioke zuzenean. Baita neure kontserba-fabrika sortu ere. Hartara, produktua neuk kontrolatuko nuke, lanketa-prozesua, komertzializazioa… Herri txiki honetatik hiriburu handiren batera alde egingo nuke, Bilbora gutxien-gutxienez, neure enpresaren hedatze mundiala bulego sofistikatuetatik zuzenduz. Zer iruditzen zaizu, egitea lortuko bazenu…?».

Eta itsasgizonak: «Bai, beinke. Baina zenbat denbora beharko nuke horretan guztian?». «Ez dakit, ba… Hogei bat urte». «Eta gero zer?». Barrezka hasi zen bilbotar handikia, burla-haizez: «Gero zer, diozu? Gero zer…!? Hor dago, ba, koxka. Zure enpresa burtsan saldu, diru ederrak jaso, milioiak irabazi eta aberats bizi, kriskitintsu!». «Milioiak irabazi, konforme. Eta ondoren gero, zer?».

Bilbotarrak, bizkorkiloaren atsegin betean, pulpituko fraidea baino puztuago: «Orduan…, nahi beste lo egin zenezake, lanak alde batera utzita; kosta-herri poxpolin batean bizi zintezke, hiriko burrundaretatik ihesi; andrearen ondoan lo-kuluxka goxoak egin zenitzake, hanka hankari emanda; seme-alabekin hondartzan paseatu, lagunekin karta-jokoan aritu, kantu-gozamenean ibili…». Eta marinelak: «Bizi nahian, bizia galdu!? Zuk esandako guzti-guztia orain ari naiz bizitzen, hemen bertan. Zertan, hortaz, hogei urte itxaron!? Ez gara lortzen duguna; gainditzen duguna, baizik».

Bizargorri, 2015-06-17

Ver Post >
HIRU AIZKORA ETA SENAR BAT
img
Jesus Mari Mendizabal | 10-06-2015 | 07:53| 1

Etxekoandre heldu bat behin, beste askotan bezala, sukalderako zotz bila zebilen erreka bazterrean. Zuhaitz adar bat ebakitzen ari zela, kolpea oker jo, aizkora eskutatik libratu eta uretara erori zitzaion, putzurik sakonenera. «Otoi, hel zakizkit!» egin zuen erregu. Eta Jaun Goikoa agertu zitzaion: «Zer duzu, emakumea, negarrez!?».

Aizkora errekara erori omen zitzaiola, bada, emakumeak… Jaun Goikoa errekara sartu istanteko, urrezko aizkora bat atera hondotik eta ea hura ote zen bere aizkora, galdetu zion. Ezetz, etxekoandreak, hura ez zela berea. Berriz ere Jaun Goikoa uretan barrena sartu, zilarrezko aizkora bat atera eta ea hura ote zen, bada, bere lanabes galdua. Eta ezetz, berriro, emaztekiak, egiaz eta zintzoki.

Hirugarrenez uretara sarturik, zurezko eta burdinazko aizkora atera zuen Jaun Goikoak lehorrera. «Hau al da zure aizkora?». Eta: «Bai, hauxe da –emakumeak–: Eskerrik asko». Ez-ustea adinako poza eman zion andrearen zintzotasunak. Halako maneraz bai, non atzera etxera bueltan hiru aizkorarekin bidali baitzuen, bere arruntaz gain, urrezkoa eta zilarrezkoa erregaloan eskainita.

Beste behin, paseoan zebiltzan senar-emazteak biak, zozoen gozoan, lehengoxe erreka bazter gain beretik… Momentu batean, gizona deskuidatu, estropezu egin eta, plaust!, zerraldo erori zen hondorik handieneko erreka zulora. Andre atsekabetuak, igerian ez zekienez, erreguka ekin zion Jaun Goikoari: «Otoi, hel zakizkit!». Eta bai agertu ere agudo: «Emakumea, berriz ere zu!? Zer ari zara negarrez…?».

Senarra erreka zulora erori eta ito egin omen zitzaiola, bada, tamalaren tamalez. Arin bai arin, xixt!, murgildu zen uretan Jaun Goikoa. Iletatik helduta, Brad Pitt atera zuen arrastaka erreka bazterrera, ea hura ote zuen bere senarra galdua, galdezka. «Bai, bai! –etxekoandreak–. Horixe da nire senarra!». Asko haserretu zitzaion orduan Jaun Goikoa eta: «Gezurtia halakoa! Gezurretan harrapatu zaitut oraingoan». Berehalakoan, baina, bere burua garbituz, argibide sendoak erakutsi zizkion andreak:

«Ene Jaun Goikoa, inolako moduz! Berorrek barka beza, baina oker ulertua izan du, inondik ere. Berorrek gizaseme hori urpetik ekarri didanean, baldin esan izan banio ezetz, ez zela hori nirea, orduan, seguruenera, Mel Gibson berbera aterako zidakeen; eta berriro esan izan banio ezetz, hura ere ez zela, orduan Berorrek nire senar benetakoa ekarriko zidakeen noski, hirugarrenean… Eta, behin gauzak horrela, nik baietz, hura zela nirea!, esandakoan, aizkorarekin bezala, etxera hiru senarrekin nindukeen Berorrek bidaliko; hiru gizonekin, alegia. Ni, ordea, etxekoandre apal xume umila izaki, ezin bizi naiteke trigamian lasai… Horregatik, ez beste ezergatik, esan diot lehenbizikotik baietz. Zin-zinez diot».

Begiak harri bi utzita, zer esanik ez Jaun Goikoak. Etxekoandre helduaren azalpena onartu ez ezik bedeinkatu ere egin zuen, hortaz, ezin bestean… Esaten dute, emakumeek hain ondo dutela zinezten, ezen Jainkoak Berak ere diela sinesten. Egia, baina, bestelakoa izan liteke: emakumeak bizkorrago direla heltzen, eta helduarena da inola demonio aldatu ezin denarekin bizitzeko artea. Bueno, tira, erdi eta erdi, akaso.

Bizargorri, 2015-06-10

Ver Post >
MATEMATIKA ETA LOGIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 03-06-2015 | 07:48| 0

Bi moja, ostegunero bezala, komentutik herriko kale eta aldirietako auzoetara, galleta egin berriak saltzera atera ziren, in nomine patrika. Kalerik kale, auzorik auzo, etxerik etxe ibili ondoren arratsalde osoan, bazetozen biak moja-etxera bueltan, erretira egitera, blagan biak, Jesukristok eztula egin zuen tokietatik. Bata zen Matematika Ahizpa; bestea, Logika Ahizpa. M eta L, hortaz, guretzat, hemendik aurrera.

—(M) Ilunsentia dinagu dagoeneko eta komentutik urruti gabiltzan oraindik…

—(L) Konturatu al haiz, ai ene, gizaseme bat atzetik segika datorkigula temoso?

—(M) Bai, konturatuko ez nindunan, ba. Zer helburu arraio ote din tentelak?

—(L) Logikoki, bortxatu egin nahiko gaitin. Narrutarako traza betean zetorren.

—(M) Goazen urratsean goazela, matematikoki, lau minutuan gainean dinagu.

—(L) Egin dezakegun gauzarik logikoena dun, arinago ibili, bizkorrago joan…

—(M) Alajainetan, ez zigun balio: distantzia berberean zetorren temosoa segika.

—(L) Logikarik logikoena usatu din-eta: zenbat eta arinago gu, arinago ere bera.

—(M) Eta orain zer!? Istanteko bertan dun; aurki harrapatuko gaitin. Hau ikara!

—(L) Egin dezakegunik logikoena dun guk biok banantzea: hoa hi horrako horretatik, noan ni honako honetatik. Alde, ospa! Biokin ezingo din, arraioak ez baditu!

—(M) Bi erbiren atzetik dabilen zakurrak, biak galtzen omen ditin…

Gizasemeak orduan, bat ala beste, zirt edo zart, Ahizpa Logikaren atzetik jotzea erabaki zuen… Noizbaitekoan, Ahizpa Matematika komentura ailegatu zen, arnasestuka, salbu horratik, Ahizpa lagun errukarriari zer nahigabe eta alditxarrak tokatu ote zitzaizkion kezketan, larri… Handik denbora asko baino lehen, hor non agertzen den komentuko atera Ahizpa Logika bera.

—(M) Eskerrak Jaungoikoari, eskerrak, ene bada! Esan, esan… Zer gertatu zain?

—(L) Logikoa: gizonak ezin bi bide segi, nire bila jo eta harrapatu egin nauela.

—(M) Eta…!? Gero zer…!? Zer egin dun hik!?

—(L) Logikoena: abitua azpi-azpitik hartu eta gerriraino altxatu dinat.

—(M) Abitua altxatu…!? Eta…!? Gizonak orduan zer…!?

—(L) Berak ere gauzarik logikoena egin din: prakak jaitsi.

—(M) Prakak jaitsi…!? Oh, ez! Eta gero…? Gero, zer…?

—(L) Gero zer eta gero zer!! Txolin arraioa. Logikoa: moja batek, abitua gerrira altxatuta, bizkorrago korritzen din, prakak orkatiletaraino jaitsitako gizonak baino.

Hala ez bazen, halatsu; egiak eta alegiak berdinak ez dira baina, bai berdintsu.

Bizargorri, 2015-06-03

Ver Post >
AIBALA OSTIA!
img
Jesus Mari Mendizabal | 27-05-2015 | 10:26| 1

Datorren larunbatean jokatuko du Athleticek Espainiako Koparen finala Barçaren kontra Camp Noun. Kaleak betean dabiltza dagoeneko zaleak, «irabaziko dogu, zergatik ez?, aibala ostia!» eginez. Norainokoak diren erakusteko, harria baino gogorragoko setaz eta kopetaz lehiatuko dira, bilbotarrek berezkoa dakartelako halakoetan beti. Guztixe da oso gatxa, fazile izan aurretik. Beste harena bezala…

Bilbotar bati loteria tokatu zitzaion behin. Pagotxa, Ipinarrieta bete urre. Lana egiteari utzi, seme-alaba bakoitzari pisu eder bana Algortan erregalatu eta, emaztearentzat eta bientzat, txalet berri-berri bat erosi zuen Hondarribian, hondartzaren gain-gainean. Behin bertan bizi izaten jarri zirenean, Donostiako eta Biarritzeko dendarik onenetan arropak eta makilak eta zerarik dotoreenak erosi ondoren, Jaitzubiako golf-zelairako eman zuen izena.

Sozio egin zuten lehen egunetik erronkoso agertzen hasi zen nonahi, «Hemen ez jagok potrorik neuri irabazteko!» eta hala-moduzko harropuzkeriak aldarrikatuz ahobero. Bertakoek beren artean, hitz estalika, esaten zuten: «Arraioa, jenioa! Bilbon jaioa da demonioa!». Baten batek aldarte onean, halere, gomendio egin eta aholku ere eman zion, alegia, golfa ez zela joko erraz-erraza ere, eta, ezertan hasi aurretik, komeni zela beti ere klaseak hartzea, adituren baten ikasbideak aditzea.

Ea nor zen, bada, hango golf-maisurik onena, karuena. Eta, dudarik gabe, Axi omen zela. «Aupa, Axi, txo –esan zion bilbotarrak–. Jolas honetan klasetxu batzuk hartzea komeni ei jata. Zuk gure dozuna kobreu, aibala ostia! Gure badozu, ointxe pagauko’tzut… Ezer hartzeko gogorik badozu? Bermuta? Bilboko ura? Neure kontu». Baietz, Axik, konforme. Eta zerbait zurrut egin ostean, joko-hasierako puntura abiatu ziren biak. Jende mordoxka bildu zitzaien ingurura, begiluze, barrerako prest.

«Hasterako, zuk sekula jokatu al duzu golfean?». Eta: «Nik golfean jokeu!? Aibala ostia: jokeu, jokeu…, neuk palan bakarrik jokeu izan dot frontoien». Axik: «Hemen kontua zera da: pilota lurrean dela, makilaz jo eta (hortxe dago koxka) harako banderatxo hartatik ahalik eta hurbilen utzi behar duzu. Ulertzen al didazu?». «Entendiduko ez dot ba, aibala ostia! Ez da hain gatxa be…». Berriketak alde batera utzi eta bilbotarrak makila hartu eta, dzaust!, gogotik eman zion kolpea pilotari…

Pilota, profesionalik onenak eman izan balio bezala, tee-tik zuzen joan zen bandera azpira, zuloaren ondo-ondora. Denak, noski, aho bete hortz gelditu ziren. Green-erantz tipi-tapa zihoazela, maisuak begi biak harri bi: «Harrigarria, benetan. Ia-ia sartu duzu-eta pilota zuloan!». Eta bilbotar erronkosoak: « Sartu egin behar neban, ala!? Esan ba garbi, aibala ostia! Ez niri esan: “ahalik hurbilen utzi behar duzu…”».

Hiru egunen buruan, Athleticek Espainiako Koparen finala jokatuko du Bartzelonan… Ederra! Taketa lez! Ahalik hurbilenera iritsi dira, ez da hain gatxa be… Sartu egin behar da, ordea, sartu! Ederrak bi balio, kariñosuak lau, umilla izatiak asko balio dau… Bien bitartean, lehoiak barrezka ari dira oihanean, gabarra loturik dago itsas-adarrean, bandera zuri-gorriak haize-putzez daude zabalik airean…, aibala ostia!

Bizargorri, 2015-05-27

Ver Post >
BABESA ETA EPELA
img
Jesus Mari Mendizabal | 20-05-2015 | 07:56| 0

Gaur zortzi, maiatzak hamahiru eta Euskal Herriak eguraldi zoragarria zuela, Bitoriako Sansomendi kuartelean, Espainiako Barne ministro Jorge Fernández Díazek omenaldia egin zion Guardia Zibilari, haren 171. urtemugan hemengo oila-lur hauetan. Han zen Letizia andere pinpirin erregina, bere motto edo motots eta guzti; han zen txapeloker bibotedun franko, bularra bete domina; han zen hirurogei mila euroko bandera urrezko alimalekoa, hemengo haizeak bildu nahiz… Euskaldunon babesa, epela, berotasuna omen dira horiek guztiak… Hura txalo hotsa hangoa!

Bere predikaldi irakinean, Jorge jaun ministroak esan zuen egundaino, sekula, egundo, behin ere, inoiz ere ez dela Guardia Zibila Euskal Herritik joango, «¡jamás!». Ez Aragoitik edo Extremaduratik, ez: «del País vasco, jamás». Eta, txalo zaparrada. Eltxoak txaloen artean akabatzen omen dira. Aparteko adurra du gizon horrek, ahoa zabaltzen duenero, ni behintzat gozakaizteko. Jakin beharko luke honezkero, bada, profeziaren artea ikaragarri zaila dela, batez ere, etorkizunari dagokionean (W. Allen).

Txolinen memoria eta lertxunen hostoa, bestalde, sekula ez omen dira geldi egoten. Beraz, gogoan izan beharko luke PPko txolin-hosto halakoak zer esan zuen behin, duela berrogei-bat urte, Fraga Iribarnek, beste ministro PPko hark: inoiz ere, behin ere, egundo, sekula, egundaino ez zela ikurrina legeztatuko. «¡Jamás…! ¡Tendrán que pasar por encima de mi cadáver!». Lege-legeko ikurrin batzuen azpitik igaro behar izan zuen gerora, gizajoak, bizi-bizirik zela artean, herrenka, ufaka, madarikatzen.

Bat joan eta beste bat etorri, halako jendilajeak maiz adierazten digu, haiek gu babesteko daudela, ‘vasco’ garenok epel-goxoan gauzkatela, euskal lurrak Espainiaren berotasuna derrigorrezkoa duela… Lelo memelo hori entzuten diedan aldiro, Stalinen anekdota hura datorkit beti gogora. Hark ere, Francok eta Fragak bezala, zahar-zahartu zenean, bere ondorengoak berak hautatu nahi, eta bi ministrori dei egin zien. Kaiola bat bi txori bizirekin aurrean ipini eta eskuan har zitzatela eskatu zien.

Lehenengoak, tiranoa besterik ez zenak, nonbait, esku batean estu-estu hartu lehendabiziko txoria eta akabatu egin zuen itota… Stalin, haserre. Bigarrenak, aldiz, errukiberagoa izaki agidanean, ezti-ezti hartu zuen bigarren txoria; baina hain eztiki hartu ere, non hegan ihesi joan baitzen hegaztitxoa. Stalin, haserre sutan. «Nik erakutsiko dizuet zuei –esan zien bi jaun ministroei–, nik erakutsiko dizuedanez. Begira…». Eta hirugarren txori bat ekartzeko agindua eman zuen.

Ekarri zioten noski berehala, eta, txoria bi hanketatik helduta, banan banan, dzast eta dzast, lumatxoak kentzen-kentzen hasi zitzaion. Behin erabat lumatu zuenean, txori errukarria Stalinen esku-ahurrean uzkurtu zen, nolabait ere, dardarka eta ikarati. «Ikusten duzue…? –esan zien orduan Stalinek puztuta, bere ondorengo izan nahi zutenei–. Hemen dago, hara; hemen dago… Gainera, bere esker ona erakusten du, nire eskuak darion epelagatik, berotasunagatik, babesagatik…».

Hala duela hirurogeita bost urte Errusiako kortean, nola gaur zortzi Bitoriako kuartelean. Hala bazen eta ez bazen, guardia zibilak Gasteizen, babazorroak zaintzen.

Bizargorri, 2015-05-20

Ver Post >
IRUNDIK DONOSTIARAINOKOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 13-05-2015 | 07:30| 1

Patu gaiztoa sartua da aspalditxo gure herrietan; korapilo trakets franko bada zenbait etxetan. Langabezia, ongi nahia eta ezina, ezinkizun berria… Gipuzkoan, ehun lanerako moduko lagunetatik, hamabost lanik gabe dago Bidasoan; hamahiru, Tolosaldean; hamaika, Goierrin. Gutxi gorabehera. Espainian behera eginda, berriz, areagotu egiten da larria: Cadizen-eta, kasu, biztanle sasoikoen erdia lanik gabe omen dabil. Jende-ilara luzeak daude nonahi lan eske. Ez da broma…

Hala eta ere, poetak zioen moduan: «dibersioz nai nuke, nik eman denbora; inor ofendi gabe, pasarikan broma». Izan ere, gertaera xelebrea kontatzera nator gaurkoan, mutil nafar Irunen bizi den bati tokatu berri zaiona. Zorrak eta jan beharrak asko eragiten baitu, azkenean, derrigorrean, zertxobaiten bila, ezertarako balio ez duenik ez dela-eta, San Migel auzoko INEM erakundera presentatu zen, lan galduren baten eskean; esperantza hotz eta motz, egia esaten hasita.

Bere txanda noiz helduko zain zegoela, hormako ohol batetik zintzilik, lan-eskaintza bat bistaratu zuen, deigarria: «Asistente para ginecólogo», herriko bertako ginekologoren baten batentzat laguntzaile bila zebiltzala, alegia, agidanean. Jakin-mina egin zitzaion bat-batean, ahoa kana-erdi irekita, demontretan… Aldeak oro jorik, pentsatzen jarri zen mutila, ofizioa ez bazen esperientzia, eta esperientzia ez bazen estudioak sikiera eskatuko zizkiotela noski, berak ez zeuzkanak; euskaraz bazekien, baina aintzat hartuko ziotela, porlos!, halako lanerako…

Hartan, deitu egin zioten hirugarren mahaira. Bere txanda zen. Mahai aurreko aulkian eseri eta zuzen hasi zitzaion funtzionarioari galdean, ea hormako oholeko enplegu haren xehetasun gehiago emango al zizkion, mesedez, interesaturik agian egon zitekeela eta. Enplegatuak orduan paper mordo bat baztertu eta karpeta berri bat ireki zuen, zerbaiten bila, hitz eta mitz egiten zuen bitartean:

—Badakizu gaurgero, erizain eskasia handia dagoela hala Espainian nola euskal herrietan ere: mila biztanleko, bost erizain besterik ez da hemen. Europan, aldiz, badira zortzi eta hamar ere, alajainkoa. Beraz… Hara! Hementxe dut bila nenbilena… Beraz, ginekologoek laguntzaileak behar dituzte, gehienetan bakarrik ezin dute eta. Egin beharreko lana honako hau da… Leitu egingo dizut, horra, bera izango da onena: «Ginekologoak azter ditzan baino lehen, aldian aldiko damak prestatu egin behar dira taxuz. Biluzten lagundu behar zaie xeraz, azpiak eta gainak garbitu behar zaizkie txukun; aparrak eman, pubiseko ileak moztu, iztarteak olioztatu, titi-sagarrak igurtzi… Guztia ere atentzio handiz, ezti eta gozo… Hasteko, mila euroko soldata eskaintzen da, alde-alde». Horixe da dena. Interesatzen bazaizu, Donostiaraino joan behar duzu.

—Donostiaraino, diozu!? –gure mutilak, hortzak izerdi eta begiak harri bi, lana berealdiko festa ere izango zuelakoan–. Donostian edo hemen lan egin, igualtsu dit.

—Ez, ez –funtzionarioak, irriño batekin–. Lana hemen bertan da, Irunen. Baina Donostiarainoko jende-ilara dago dagoeneko, Lezoko Santo Kristotik bueltan, enplegu-eskabidea entregatzeko prest, esperoan. Berandu zabiltza, ferra-hotsean joan da ere!

Bizargorri, 2015-05-13

Ver Post >
JAITZUBIAKO GOLF ZELAIAN
img
Jesus Mari Mendizabal | 06-05-2015 | 08:03| 1

Jaitzubiako golf zelaian, gaur bezalakoxe astegun buruzuriko bazkalondoren batean, erdi jokoan erdi jolasean, golfean ari ziren andrazko elegante bi, astero bezala. Makila eta pilota, jo eta tira; zelarik zelai, jo eta ke, zulorik zulo, jo eta huts; txitxipotxo eta berriketa, jo eta kale… Bistako zegoen bi-biak ere sabel betetik zetozela, ase on bat eginda noski; hala nola ere ari baitziren, zuloen artekoa egiten, gisako bi gizaseme hondarribiar jubilatu berri.

Hartan, bi dametako baten pilotak, danba!, ustez uste gabe, gizonezkoetako bat harrapatu zuen bete-betean. Ai ene…! Haginean min duenak mingaina hara, da esaera. Gizon gizajoak bi eskuak hankartera eraman eta, plausta!, lurrera bota zuen bere burua, dinbili-danbalaka, negar muzinka, jira eta min, txiki-arraio egina. Han ez zen bromarik, gero! Andre biak berehala ohartu ziren gertatutako okerraz, eta abioan jo zuten gizon errukarriaren bila, eskua ematera, minarenak albait arintzera…

—Ene, bada! Barkaidazu…! –damu hartu zuen damak zinez–. Zaude, baina, lasai, nik lagunduko dizut eta.

—Uuuiii! Aaauuu! Ooohhh!!! –gizonak lurretik oihu saminez, mainontzi–. Hemen ez da atarramendu onik… Suerte txarra heltzean, zakurren potroak eltzean!

—Kiropraktikoa naiz, eta nik badakit min hori nola kendu. Uzten badidazu…

—Ondo da. Baina, mina berez ere aurki joango zait, ala?, amorratuak ez baditu!

Eta fetu-jarreran segitzen zuen aiumaka koitaduak, zelai berdearen erdian, bi eskuak hankarteko azpietara sartuta. Minutuak aurrera, jendea elkarri begira, mina ez zen arintzen… Dama esan eta esan ari zen berak bazekiela zer egin, berak bazekiela nola, uzteko berari… Atzenean, behintzat, baietz; baietz esan zion gizon minez leher eginak; egin ziezaiola nahi zuena, baina oinaze madarikatu hura kentzeko, errekoño, alajainkoa!

Orduan, dama katxarroa belauniko jarri gizon biribilduaren ondoan, eta, aurrena, poliki-poliki, bi eskuak hankartetik libratu eta zelai gainera luzatu zizkion; ondoren, adeitsuki, buruz gora jarri zuen etzanda; eta gero hurrena, galanki-galanki, brageta ireki zion, drrraaaka!, goitik beheraino.

Behin gizaseme minberatua sorosteko egokieran ikusi zuenean, bere bi eskuak galtza-zuloan barrena sartu zizkion kiropraktikoa omen zenak, astiro-astiro, eta masajea ematen hasi zitzaion, ezti eta gozo, aspalditxotik ondo erakutsia zioten eran, organo genitalean, hala zakil gain nola barrabil azpi… Astiro bezain gozoro, zirri eta mirri, makila eta pilota, igurtzi eta igurtzi…

—Ez al zaude hobeto orain…!? –galdetu zion damak belarri izkinara, errukior.

—Zoragarri nago, zo-ra-ga-rri! –erantzunik izango zion gizonezko arestian pilotak jo eta min hartuak, hankak zabal-zabalik–. Hala eta guztiz ere, lehen bezalaxe oraindik ere, min ematen dit eskuan.

Bizargorri, 2015-05-06

Ver Post >
N0RK EGINGO AMARI ERREGALORIK ONENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 29-04-2015 | 08:01| 1

Lau egunen buruko, amaren eguna heldu da, maiatzeko lehen igandearekin. Ama… Hamaika komentario kuttun aterako da egunotan iragarkietan, berripaperetan… Nik hemen gaur kuttunetik ttunttunera egingo dut, samurkeriatik barregarrira, aurkitik infrentzura, gure probintzia honetako historia berri bat kontatuz.

Ama dama donostiar txit elizkoi batek bi seme eta alaba bat zeuzkan, urrutira ezkonduak. Hirurak bapo, arrakastatsu eta aberats. Urteak asko aurrera, bisitatarako aukera gutxi eta, halako batean, bakar-minez, hirurak biltzea erabaki zuten amaren fabore eta oroitzapenetan. Eta erabaki zuten bileran, amatxoren kariño zina eta babes beroa eta otoitz sarria nolabait ere eskertu beharra zeukatela. Eta erabaki ere zuten beren artean, apustu gisa, ea hiruretan zeinek egiten zion amari erregalorik onena, hainbeste eta gehiago ere ondotxo merezia zuela-eta aspaldi.

Seme zaharrenak, Kontxa gainean, luxuzko etxe handi ederra lortu zion. Bigarrenak, probintzian egundo ezagutu ez den auto Mercedes erabatekoa erregalatu zion, txofer eta guzti, nahi ordu guzian erabil zezan. Alabak, berriz, anaia biei irabazi nahian, bere buruarekin gogoetan jarri eta… oroitu zuen amari betidanik gustatu izan zitzaiola asko Biblia irakurtzea, baina azkenaldian, lausotasuna medio, apenas irakur zezakeela ezer ondo. Beraz, bada, loro kafe-kolore gorrizta handi bat bidali zion; loroa, Biblia osoa goitik beheraino errezitatzen ikasia.

Izan ere, zeharka-meharka jakin baitzuen loro haren berri, txiripaz. Nonbait, Arantzazuko bost fraide frantziskotarrek lehendabizi (beren buruko su guztiarekin), eta Hondarribiko zazpi moja karmeldarrek ondoren (beren buruko tximetaraino sartuta), hamaika urtez hazia eta hezia zuten, lana latz eginda; propio zertarako?, eta Biblia errezitatzen ikas zezan, hasi eta buka.

Jakina, loro halakoxe hura amarentzako erostera joan zenean, ahoa neurri eskatu zioten: fraide-mojen bi etxeak zahar-berritze aldera, loro truk, ia milioi bat euro entregatu behar izan zituen alaba gogotsuak. Apustu hartan muskildu egin zen; zorren zorrez bete eta ito, alegia. Halere, balio izan zuen, amagatik. «Zuen amak zein kapitulu entzun nahi duen adierazi orduko, loroa tipirri-taparra hasiko zaio errezitatzen».

Handik denbora asko baino lehen, amak gutun bana idatzi zien hiru seme-alabei, bere esker ona erakutsi nahian. Seme zaharrenari: «Abraham, sekulakoa da eskaini didazun etxea. Nik, ordea, aski dut gelatxo bat bizitzeko. Etxe handiak lan handiak ditu, seme, garbitzen eta jasotzen. Edozein moduz ere, eskerrik asko, polita da-eta oso!». Seme bigarrenari: «Moises, xaharturik bizi naiz dagoeneko; ez naiz gauza etxezulotik inora mugitzeko. Mercedesa alfer-alferrik daukagu geldi eta txoferra hor bidali dizut atzera. Dena den, autoa zoragarria da eta mila esker!».

Alabari: «Ene Sara laztana. Hirurak ere eskuzabal portatu zarete nirekin, Jesus mila bider! Bihotza gainezka daukat ditxaz, barrena bete-beterik pozez… Hiruretan, baina, zu izan zara zentzudunena; zer demontre! Zuk jakin duzu, besteek ez bezala, amatxori zer zaion gustatzen. Hummm…! Oso goxoa zegoen oilaskoa, labean erreta».

Bizargorri, 2015-04-29

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor