Diario Vasco

img
ALOS, LASTUR eta SASIOLA
img
Jesus Mari Mendizabal | 27-04-2016 | 07:51| 1

Egunotan hots handiz dabiltza hedabideetan bi idazleren izenak, gizenak: Cervantes Madrilen eta Shakespeare Londresen. Bata pobrea, Migel, betaurreko berriak erosteko ere sosik gabea, konde eta apezpiku jauntxo biren eskupeko bizi izandua urte askoan. Bestea aberatsa, William, egur eta adreiluzko etxandi hamar tximiniakoan bizi izandua, 52 urterekin behin (gehiagotan bezala) bapo jan, bapo edan, bapo erre, eta irten, busti, hoztu eta gaixotu omen zena, handik egunetara hiltzeko (Iparragirre bezala). Egunotan, bestalde, berrogei emakume omendu dituzte Elgetan, gerra zibilean latzak eta bi jasandakoak; emakume baserritarrak, Donostian… Bi idazle atzerriko, hortaz, alde batetik; bertako emakumeak, bestetik; ondo merezita omenduak.

Hemen gurean bertan, alabaina, izan ditugu emakumeak letra-jartzaileak, eta apenas inor inon inoiz gogoratzen den haiekin. Besteak beste, nik gaur hiru nahi ditut hemen aitatu eta goraipatu: Usua Alosekoa, Milia Lasturrekoa eta Maria Estibaliz Sasiolakoa. Hirurak poetak, hirurak emakumeak eta… hirurak debarrak (Lastur, Itziar, Deba, …). Lehenengo biak, Usua eta Milia, XIV-XV. mendeetan bizi izan zirela dirudi. Bi horienak “eresiak” iritsi zaizkigu, hileta kantak. Beilariak izaki, hildakoaren aurrean bertsotan doluak eta minak kontatzen-kantatzen zituzten, antzinako ohitura arau.

Denbora joanean, gauzak ahaztu-errazak bihurtzen zaizkigu denoi ere, paperean apuntatu ezean. Zorionez, bi horienak behintzat herriak memorian gorde izan zituen eta, nondik edo handik, Aloseko Usuarenak Juan Benantzio Arakistain debarrak jaso zituen; Lasturreko Miliarenak, berriz, Esteban Garibai arrasatearrak. (Yon Etxaide handia ahaztu gabe…). Ezaguna da oso, eta ederra: «Zer da andra erdiaren zauria? Sagar errea eta ardo gorria. (…) Azpian lur otza, gañean arria. (…) Lasturrera bear dozu, Milia!». Eta nork ez daki: «Alos-torria, bai, Alos-torria! Alos-torreko zurubi luzia! Alos-torrian negoanian goruetan, bela beltzak kua-kua! leioetan».

Maria Estibaliz Sasiolakoa dakart hirugarrena. Historian hirugarrena, agidanez; baina lehen dama idazle euskalduna historiarako, inondik ere. Oraingoz ezagutzen duguna, behintzat. Haren garaikoak ziren Teresa Avilakoa, Lope de Vega, San Juan de la Cruz, Cervantes, Shakespeare… Baita, nonbait hor, Axular, Bernard Etxepare eta Joanes Leizarraga ere… Badirudi Joan Perez Lazarragakoak jaso eta gorde eta eskuizkribatu zituela Maria Estibalizen hiru poesia amodiozkoak. Honatx lagin bat: «Gogoan, oi, ni banindu! Lagunok baiez diostade, neuronek ezin sinistu. Neuronek ezin neio, baia egingo diot mandatu, arentzat jaio nintzala ta enagiala largatu; ez bisteak kontsolatu, ez egonak amoratu, ez maian asentatu, ez oean albergatu…».

(Honi guztiari buruz nolabaiteko interesik edota zerbaiten berri-minik izango bazendu, nik hemen zehatzago ezer egin ezinean, Interneten bisita eta ikus dezazun aholkatzen dizut: bat, “Tres mujeres debarras en la literatura medieval y renacentista vasca”, Alex Turrillas; bi, “Euskal poesia idazleen artean lehen andrea”, Patri Urkizu).

Omen eta ohore Debari, beraz, eta hiru emakume debar handioi. Biba Alos, Lastur eta Sasiola!!! Ea euskal jendebistagoan paratzen ditugun, behingoagatik betikoz!

Bizargorri, 2016-04-27

Ver Post >
LURREAN BEZALA ZERUAN ERE
img
Jesus Mari Mendizabal | 20-04-2016 | 07:28| 1

Gipuzkoako Errenterian (Oreretan, nahiago bada), bi gizaseme izen-abizen bereko bizi izan ziren orain urte asko ez dela. Bi Joxe Perez, agidanez. Bata zen apaiza;  bestea, taxista, gizon traste xamarra. Halabeharrak hala beharturik, jaio denak hiltzea zor baitu, bi-biak gau batean berean zendu ziren, mundu honetako lanak eginda. Doluak, hileta elizkizunak, lur emateak, sit ei terra levis…; eta biak zerura zuzen.

Jaun Goikoa zain zeukaten heldu zirenerako. «Zure izena?», galdegin zion lehenbizikoari, eta: «Joxe Perez». «Zein…, apaiza?». Eta: «Ez, ez; ni taxista izandua nauzu». «Ondo da. Zaude, faborez, pixka batean…». Jaun Goikoak, eskutan zeraman zerrenda luzeari begi emanik, hala esan zion berehala: «Bejondeizula. Paradisua irabazia duzu; zerurako zaitugu. Tunika hauxe egokitu zaizu, bere urrezko hari eta guzti; baita errubizko inkrustazioekiko makulu platinozko hau ere. Aurrera…!». «Eskerrik asko, eskerrik asko!», taxistak kontent, inon ez da-eta poz txarrik.

Zeru-atariko ilara luzean bizpahiru gehiago irago ziren eta, ondoren, beste Joxe Perezen txanda. «Zure izena?», Jaun Goikoak; eta: «Joxe Perez». «Zein…, apaiza?». Eta: «Bai, berbera». Eskuetako zerrendari bistadizoa egin eta hari ere: «Bejondeizula. Paradisua irabazia duzu eta zerurako zaitugu. Honako mantal hau egokitu zaizu, lihozkoa; baita haritzezko makila hau ere, bere granitozko inkrustazio eta guzti…». Begiak talo bi eginda, apaizak orduan: «Barka beza berorrek, baina hemen bada okerren bat, noski. Ez da gutxitan edukitzeagatik berorren eskaintza, baina izan behar du hemen endredamakilaren bat. Ni Joxe Perez apaiza nauzu, apaiza!».

«Bai, nere, bai. Paradisua irabazi duzu eta dagokizuna da lihozko mantala…». Eta: «Ez, ez. Ezinezkoa da. Hau marka! Nik ondotxo ezagutzen dut, herri berekoa izaki, beste Joxe Perez hori. Taxista penagarria izan da, penagarria! Egunero bazuen azioren bat: txokea ez bazen ere, talkatxo edo igurtziren bat bederen; espaloira igota ibili zenekoa; kiosko bat jo zuenekoa, farola bati egundoko dangatekoa ezarri zionekoa… Oso gaizki gidatzen zuen; denak aurrean hartuta eraman nahi zituela zirudien… Nik, aldiz, berrogeitaka urte eraman ditut igandero sermoiak eginez parrokian zintzo eta zuzen asko. Nola liteke, hortaz, hari urrezko hariz tunika eta platinozko makulua ematea, eta niri mantal zera hau…!?. Bada hemen okerren bat…».

Jaun Goikoak: «Ez, nere, ez; ezta deskuidatuta ere hemen ezeren okerrik… Gertatzen dena da, hemen, zeruan, zuek lurrean bezalakoxe ebaluazioak egitera jarriak gaudela dagoeneko aspaldian». «Nola? Zer…!? –taxistak negar-marraxka–. Ez dut tutik entenditzen; tutik ere entenditzen ez dudanez…».

Eta Jaun Goikoak atzenean epaia eman zion, dzast!: «Bai, ba… Min gutxi eta axanpa asko duzu zuk… Orain hemen ere helburuen eta emaitzen arabera lan egiten dugu. Helburuak nolako, emaitzak halako: hala behar du. Begira… Garbi adieraziko dizut, horra. Zure kasuan, adibidez, azken hogeita bost urtean zuk aldaretik sermoia egin aldiro, eliztar jendea loak hartu izan du aho zabalka; taxistak inor autoan hartzen zuen aldiro, ordea, bezeroa errezatzen hasten zen, otoitzean jartzen zuen… Eta, ai nere, helburuak helburuak dira, hala lurrean nola zeruan ere. Prozedurak, inporta dio bost!».

Bizargorri, 2016-04-20

Ver Post >
SAGARDOTEGITIK
img
Jesus Mari Mendizabal | 13-04-2016 | 07:33| 0

Bakoitza bere zoroak bizi du. Bada mendirik goienetan edo klaustrorik isilenetan xarmaren eta karmaren bila dabilenik. Hemen gurean, urtarriletik apirilera bederen, sagardotegia da santutegia, ezinbesteko er(r)omeria, derrigorrean bisitatu beharrekoa, astero ez bada bai gutxienez hamabostero, euskaldun sano izanenean.

Hala, behintzat, ohitura lege, joan den ostiralean bertan joan dira hiru lagun (Hondarribiatik bat eta Irunetik bi) bi autoetan, hemen izenik aitatuko ez dugun sagardotegi entzute handikora (asteburu honetantxe Frankfurten “pommes d’or” sari preziatua irabazi duenera, hain xuxen). Hala batzuei nola besteei, ez zaie bizi direnean ahaztuko. Pommes d’or, pommes d’or…; baina, oro ez da urre!

Joan dira, jan dute, edan dute. Behin joanez gero, jan beharra dago bost eta edan beharra hamaika, baldinbetan! Eta behin hori guztia eginez gero, apenas duen festak akaberarik sekula… Hasteko, kafea eta mus partida Hernaniko Ollalumen; hurrena, Astigarragan berriz ere zurrut eta kantu, ohitura lege… Eder-sumak munduko mixeria guztietatik kontsolatzen gaitu unean-unean. Eta gaua ilunagotzen, lanbro zirina, giro…

«Etxera ere abiatuko beharko diagu, ba…!». «Baina, azkeneko tragoa non edo han hartu gabe ez, ala!?». «Irunen, Cipriano Larrañagan, betiko baxter gurean…?». «Bale, konforme; hantxe aurki elkar ikusi arte…». Hondarribiarrak erabaki du (txukunen ibiliak) Gurutzetik zuzen joango dela bera; beste biak, zerrepel samar, autopistatik badaezpada hobe, kontrol gutxiago izaten ohi dela-eta Ertzainena. Eta, ordu txikiak handitzen hasi baino lehen, atera da bakoitza bere bidean Irunerantz…

Handik ez dakit ba nik ordu erdira edo, hondarribiarra iritsi da hitz-hartutako tabernara eta eskatu du gin-tonika. «Total, hemendik etxera joateko…», bere artean eginez. Eta xurrut eta itxoin, itxoin eta xurrut, denbora aurrera eta lagunik agertzen ez… Harik eta, zain samar jarria, bakarrik, aspertu zen arte. (Telefonoa, gezurra badirudi ere, ez daramate guztiek aldean gaur egun oraindik ere).

Eta etxera joan zen. «Hor konpon; auskalo non zer dabiltzan bi fardel horiek!». Behin etxean, ohera sartu eta berehala, hara!, telefonoa hoska. Gaitz orok bai baitu bere gaitzagoa. Hartu eta: «Gabon. Hemen Ertzaina. Zure lagunak gurekin dauzkagu, alkoholemia-proban positibo eman dute-eta, bi-biek. Zure izena eman digute. Beraz, faborez, eskertuko genizuke, jaso eta bakoitza bere etxera eramango bazendu. Irungo Bentasen gaude, halako tokitan…». Hau guzti hau egia da, ni hemen nagoen bezalaxe.

Jantzi, autora berriz sartu eta, tximistak harturik, joan da esandako tokira. Han, ilunetan, argi errainuak diz-diz… Aurkeztu da poliziagana; aurrekalde ona eginez bai, baina begi-larri samar eta, ustez uste gabe, hiztripua eginez tarteka: «Gabbon. Lagunen bila nator. Ondo iruritzen baaazaitzue, eraman diz-dizazket…». Hitz politek salda onik ez, eta ertzain mutilak, ohitura lege, beren furgonetara sartzeko eskatu/agindu zion, aparatuan putz egin zezan… Handik denbora gutxira, taxi batean erretiratu behar izan zuten hirurek etxera. Gero gerokoak, isunak eta abarrak… Etxekalte gauza asko egiten baita, konturatzerako. Eta…, lagun guztiak ez direla, gero, adiskide on, errejudas!

Bizargorri, 2016-04-13

Ver Post >
OILOAREN FABULA MODERNOA (eta II)
img
Jesus Mari Mendizabal | 06-04-2016 | 07:33| 3

Alimaleko protestak gertatu ziren, istiluka, oilo ogi-egilearen kontra. Auzoz auzo lehendabizi, herriz herri hurrena, mendiez alde batera zein bestera azkenik, lur eremu zabaletan. Haserreak ez zeukan akaberarik… Harik eta, halabeharrez, gobernuko fiskala ere partean sartu eta bere aldartea hartu zuen arte. Oilo gajoa bere aurrera ekarrarazi eta, batere gupidarik gabe, halaxe ipini zion auzia argi eta garbi:

—Zuk, oilo horrek, ezin joka dezakezu horrela, zeurekoi doilor, inolako moduz; zuk ogi mordoa irabazi zenuen, nahi hainbat eta gehiago; zuk, hortaz, halaxe berean, zerga, tributu, kontribuzio mordoa ordaindu beharra daukazu.

—Nik, ordea –aitortu zuen oiloak bere buruaren defentsan–; nik, ordea, neure lanez eta izerdiz irabazi nuen ogi hura. Ez baita ogirik neke gaberik. Eta… egia esaten hasita –gaineratu zuen ezker-eskuinera ustezko lagunei begira–, egia oso-osoa esaten hasita, gainerakoek ez zuten lanik egin nahi izan, ez zuten kolpe-zorririk jo! Ogia egiten auzokideen artean laguntzeko, nik, mesedez! Eta, ezetz batek eta ezetzago besteak, zaputz beltzean. Esaera zaharrak dioen bezala, ikatz zakutik irin zuririk ez.

—Hori da! –esan zuen gobernuko funtzionarioak–. Hori da arrazoia! Horixe da, hain xuxen ere, eskumen askearen (edo konpetentzia librearen, nahiago baduzu) abantaila, bentaja eta onura: nornahik, edozein enpresak, nahi beste irabaz dezake; nahi duenak lan egin dezake; eta nahi ez duenak, ez… Beti ere, horratik, gure legeria modernoaren arabera (mundu guztian denik-eta modernoena eta aitzindariena), zu bezalako langile fin emankorrek (baita komunitate edota herrialde saiatuenek ere), gure legeen arabera, beren lanaren produktua partitu egin behar dute eta banatu, banatu eta partitu, ezer ere egiten ez dutenekin. Ikatz zakuan ere on da irina. Zuhurrek bil, eroek jan…

—Inoren ero, ni –lepo eta zepo eginik oiloak, bere kolkorako.

—Horixe da munduko sozialismorik modernoena –epaileak, segidan–. Eta zuk, oilotxo, zure partea ipini eta ekarpena egin behar diezu IVA/BEZari, erregaien zergari, autopistetako bidesariei, errege-erregina-koinatu-arreba-iloba-izebei, bankarien gain-soldatei, politikari ezgauzei, enbaxadoreen familiei, multinazionalen ezkutuko gidari alferrikakoei, trajez eta korbatez jantzitako lapur zuri faltsu hotsandikoei… Zuk zergak  ordaindu behar dituzu: auto-, etxe-, udal-kontribuzio agindutako guztiak… Zertarako? Bada, Osasuna, Hezkuntza, Gizarte Segurantza, Justizia (denontzako bat eta berdina dena) bere horretan mantentzeko. Horiek direlako hemen gurean munduko onenak!!!

Irri-axal oker batekin, etsi “onez” hartu behar izan zuen oiloak erabakia.

Harrezkero, denak zoriontsu bizi izan ziren betiko. Baita oilotxoa ere. Entzunak entzunik eta ikusiak ikusirik, bekozko iluna ezin disimulaturik, beste erremediorik ezean, karaka-karaka egiten zuen maiz auzokideen artean: «Hau da poza, hau! Hauxe da suertea herri honetan bizi beharra tokatu izana!!».

Auzokoak, berriz (behia, ahatea, txerritxoa, antxumea), galdezka ari dira oraindik ere sarri: «Non zertan ote da oiloa…? Aspaldian ez digu batere ogirik egin!».

Bizargorri, 2016-04-06

Ver Post >
OILOAREN FABULA MODERNOA (I)
img
Jesus Mari Mendizabal | 30-03-2016 | 07:28| 2

Oilo batek behin gari ale mordoska bat topatu zuen. Auzoa jo, eta bildu zirenei esan zien: «Gari aleok ereiten baditugu, ogia izango dugu jateko. Zuetako nork lagunduko dit garia ereiten?». Eta «Nik ez, behintzat; hara bestea!» –esan zuen behiak. «Ezta nik ere; badut aurreragoko lanik» –adierazi zuen ahateak. «Ereiten lagundu nik…? Baita zera ere!» –furrustatu zuen txerritxoak. «Nik zer esanik ez; are eta gutxiago!» –amaitu zuen antxumeak… «Neuk bakar-bakarrik erein beharko dut, hortaz» –erabaki zuen oiloak. Eta…, esan eta egin!

Garia erne zen, hazi zen eta, heldu ere, heldu zen hori-hori. «Zuetako nork lagunduko dit orain uzta biltzen?» –jakin nahi izan zuen oiloak. Eta: «Ez nik; nik badut jada gutxieneko soldata bermatua», ahateak. «Ez da hori nire egitekoa; baina, ezkutuan ordain-saria ematen badidazu…», txerritxoak. «Hainbeste urtez zerbitzuko lanetan ibili eta gero? Ezta pentsatu ere!», behiak. «Nik, badaezpada ere, ez dut langabeziaren diru-ordaina arriskutan ipini nahi», antxumeak. «Uzta neuk bakarrik bildu beharko dut, hortaz…», etsi-etsian oiloak. Eta…, esan eta egin!

Azkenean, iritsi zen garia errotan irin, irina etxean ore, orea labean ogi bihurtzeko sasoia ere. «Zuetako zeinek lagunduko dit ogia egiten…?», oiloak. Eta: «Ni eskolatik iheska ibili nintzen beti, eta ez nuen halako txorradarik egiten ikasi!», esan zuen txerritxoak. «Nik ezin dut nire gaixo-pentsioa arriskatu; horixe polita!», segitu zuen ahateak. «Baldin, dirudienez, laguntzeko beste ezertarako ez bada, agian hori diskriminatzailea izan daiteke», murmurikatu zuen antxumeak. «Sos batzuk eskaintzen badizkidazu…», zirika behiak.

Orduan, oiloak berak bakar-bakarrik, zer erremedio!, garia jo, gari aleak errotan eho, irina legamiaz eta abarrez ore bihurtu, labean opilak sartu eta erre…, denborarekin, lanaren poderioz, bost ogi eder lortu zituen guri-guriak. Gero hurrena, zumezko saski batean paratu zituen dotore asko, auzo guztien bistan, nahita. Bat-batean, zer?, eta den-denek nahi omen zutela ogi hartatik, guztiek ere ogia nahi omen zutela; emateko eta emateko…! Lañoki, argi eta garbi esan zien oiloak: «Ez, ez! Ogiok neuk jango ditut bakar-bakarrik!».

«Lukurra halakoa!», adierazi zuen makakorroka behiak. «Izain kapitalista madarikatua!», ahateak karranka. «Guztiontzat eskubide-berdintasuna aldarrikatzen dut!», antxumeak marraka. «Bakea, Ogia eta Hezkuntza, denontzako dira! Herriak betidanik izan ditu bere eskubideak!», txerritxoak kurrinka, muttur-luxe… Hori guztia aski noski ez, eta pankartak margotu zituzten auzoan, kartel handiak inprimarazi: «Injustizia!», «Faszista!», «Herriko ogia lapurtzen!», «Herriarena gurea da!», «Nire eskubideak nahi ditut!». Eta oiloaren kontrako protestan ujuka atera ziren auzokoak plazara, itsuskeriak esanez, nabarmenkeriak hots eginez, orotariko irainak eta ez-esatekoak jaulkiz; guztiak ere, jakina, oilo bizilagunaren izen ona lohituz.

            (Ez da honekin fabula akabatzen, ezta gutxiagorik ere. Datorren asteko asteazkenean, hementxe bertan, JARRAITUKO DU, jarraituko duenez, gure oiloaren atarramendu gaitzak).

Bizargorri, 2016-03-30

Ver Post >
ZERUAN BERRI ONAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 23-03-2016 | 07:53| 0

Behin bazen atso-agure parea, antzina-gazte bikotea. Laurogeita hamaikana bat urte bazeuzkaten beteak, eta bazeramatzaten hirurogeitaka elkarrekin ezkondurik. Ez ziren, hala esateko, aberatsak; baina ondo bizi ziren beren neurrian, irinetan zuhur eta zahietan ero jokatzen, eta ez kontrara, garaiz ikasi zutelako. Pertsona adintsuak izanagatik, osasuntsu zeuden. Zergatik? Bada, andrea lehiatzen zelako beti ere sano jaten: koipe gutxi, alkoholik ez, baraualdia sarri…; gainera, batean ziri bestean mara, egitekoren batean aldiro, geldian baino ibilian askoz gehiago enplegatzen zirelako.

Egun batean, baina, ibilirik sanoenak ere ez direnez betiko, abioiak lur jo zien derrepente, urrutitik etxera bueltan zetozela. Herio heldu zitzaien; biak seko bertan! Eta zerura joan ziren zuzen. Zain zeukaten San Pedro ateburuan. Berehala, egoitza ikusgarri batera eraman zituen biak. Zer ez zen han, arraiopola! Gelak altzari ederrenez jantziak guztiz, sukaldea tresneria modernoenez hornitua erabat, almazena jaki-edari apetatsuenez mukuru… Aho-bete hortzekin begiratzen zuten apopilo berriek. «Ongi etorri zerura. Dagoenekoxetik, etxe hau zuena da», esan zien San Pedrok. Are gehiago, morroia eta neskamea jarri zien beren nahietarako.

Kapritxo hura guztia ea zenbatxo kostatuko ote zitzaien, galdetu zuen agureak ikaran. Eta: «Deus ere ez. Zintzo portatu zineten lurrean eta hau duzue saria zeruan». Leihotik begira, golf zelai bat eta harizti miragarria bistaratu zituen. «Zenbat balio du horko sozio egiteak?». Eta: «Zeruan berri onak orain eta beti; dena doan eskaintzen zaizue». Handik hurrena, klubeko jatetxera joan ziren eta mahaia bete janari bazen han: txuleta, arrain, odolki, itsaski, urdai, mondeju, pastel, gazta, orotariko edari… «Jesusen izenean! –San Pedrok-. Ez ezazu berriz galdetu: dena da doan hemen».

Gure agureak, marabila hari guztiari begira-begira, sinetsi ezinik, emazteari zeharka urduri begi emanik, hala galdetu zion zeruko atezainari ahopeka: «Eta…, non da hemen elikadura dietetikoa, koiperik gabea, kolesterolik gabea? Non da hemen kafe deskafeinatua? Non arraio, jogurt eta mami esne-gaingabetuak…?». «Ai, enetxoak…! Ez duzue hemen zertan kezkatu beharrik: zernahi jan-edan dezakezue, nahi adina; ez zarete gizenduko, ezta gaixotuko ere sekula. Zeruan zaudetela, Jesus mila bider!».

Aitona zurtua, atsegin beteen atean, ez zen bere larrutan kabitzen… «Eta korrika egitea eta bizikleta geldia eta ejertzizioa, zer? Ez al da derrigorrezkoa?». «Aaa, hori zeuk ikusi…», San Pedrok. «Eta ez al da derrigorrezkoa gatzik gabe, azukrerik gabe jatea? Edan al dezaket ardoa eta garagardoa eta kubata eta txupitoa, gogoak ematen didanean…!?». «Baldinbaitere…! –San Pedrok-. Hemen, jan eta edan, norberak nahi duenean egiten du; nahi duenean nahi duena nahi duenekin. Bai horixe».

Bere egitekoetara abiatu beharra zeukala eta bakarrik utzi zituen zerutar berri biak beren etxe dotore berrian. Agureak atsoari, orduan (zeruan minik ere ez zela izango-eta), atximurkada bat egin zion ipurmasailean, penatxoz esaten ziolarik: «Kontxo-kontxo… Beraz, hortaz, zuregatik izan ez balitz, zure aholkuei kasurik egin ez bagenie, hementxe izango ginatekeen noski gu… orain dela hogei bat urte!!».

Bizargorri, 2016-03-23

Ver Post >
GERRA SOINUKO ADARRAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 16-03-2016 | 08:32| 0

Joan den igandean ere, egunero bezala, gosaldu ondorengo nire lehendabiziko lana, egunkari pare bat leitzea… Gipuzkoako Noticias hartu nuen bat. Eta, nire artean, erabaki nuen, zekarrena zekarrela, albiste-zutabe-artikulu sorta hartatixe atera behar nuela, halaz edo holaz, gaurko nire blogerako idazlana. Eta honatx. Lau nituen aukeratu, laurak azpimarraz josi, laurak bat bakarrera bildu.

Bat. Irene Cormenzana. Lekunberrin bizi den andrea, 20 urtez “SOS Balkanak” babes-taldean jarduna, dagoeneko begien distira mindurez galduxea omen duena. Eta hala dio, hitz laburretako mezu luzetan: «Gerra da gizadiaren dezepziorik handiena; etsai bat baduzula sinestarazten dizute aurrena, harik eta egia bilakatzen den arte gero; zein erraza den pertsonak piztia bihurtzen; etxekona etsai ikustea latza da: neskak ezagutu ditut eskolako mutil lagunek bortxatuak…; hasieran dena da propaganda, manipulazioa, arrisku faltsuak asmatzea, zabaltzea, haizatzea…».

Bi. Pablo Muñoz. Ig. Sánchez Cuenca doktorearen «La desfachatez intelectual» liburua aipatzen du eta gomendatzen. Intelektual subentzionatu espainiar lotsagabeen artean dakartza Fernando Sabater, Jon Juaristi, Jiménez Losantos, Mikel Azurmendi, Félix de Azúa, Aurelio Arteta, Antonio Elorza, Carlos Herrera eta abarren abarra; PCE, GRAPO, ORT, ETAn ibiliak batzuk; Egin, El País, Diario 16n idatziak beste batzuk…; potroetan jarritakoa esaten omen dute, lasai demonio, axaleko ideia kaxkarinez beti, beti larderiatsu, beti inpunitatez, beti etsai bila, beti gerra soinuko adarrean…

Hiru. Miguel Sánchez-Ostiz. Espainiaren miseriaz dihardu (labana-zale profesionalez: El País, ABC, La Razón…, guztiak ere mer-mer marraka); koroaz eta monarkiaz (handiusteko txotxongilo buru motzekoez); sistema ustelduaz (kargu politikoen negozio zikin, ustelkeria, konplotez), herri zaratatsu, zezenzale, mirarikoz; pribilejiatua ez den jendearen kontura lotsarik gabe barre eta iseka egiten ari diren jaunskilez eta andrandiez; ezin eramanezko ukiezinez; konplizitate mediatikoaz…

Lau. Txomin Garmendia. Mikel Atxaga zenaren «Joxintxio gudaria» Auspoa-ko liburu argitaratu berriaz ari dela dio: «…, erruki danak galdu ziran ta, indartsuena gogorren, baztar guztiak erre-kiskali, arnasik hartu baino len; gaurko gizonan jakinduria orra zertara datorren». Eta: «Jende arroan agindu naia, berenen ta besteenean, odol-kutsua besterik ez da, akulluko eztenean; errurik ez dun gizarajoak pagatzen du azkenean». Eta, amaitzeko: «Gerra guztiak izango dira txarrak, baiña emen izan gendun anaiartekoak ez du azkenik». (Sic).

Horra joan den igandeko egunkari batetik apartatuak. Ez esan niri, gero, goizeko kafearekin irakurtzekoak larriak ez direnik. Egunero. Gerra guregandik badirudi urrutian dugula, zorionez; hala eta ere, gerra soinuko adarrak ez dabilzkigu apartean. Gobernu zuzen demokratikorik eza, bele beltzak zelatan, militarrak atezuan, elkar galduka jardun behar gogaikarria, hedabideen mizto gaiztoa, Espainia bat eta kito, gu nagusi bestela muturrak hautsi, batere zigorrik gabeko hainbesteren lapurreta sistematikoa, sistemaren beraren ustela… Ez nuke hemen zoritxar-iragarle agertu nahi, baina goizero-goizero egunkariek harri-pikaturik uzten gaituzte. Ni neu bai, behintzat.

Bizargorri, 2016-03-16

Ver Post >
OPORLEKURIK ONENAREN BILA
img
Jesus Mari Mendizabal | 09-03-2016 | 08:28| 3

Erositako prezioetan salduko dizut historia, neuk jasotako hitzetan kontatuko pasadizoa. Sinestea libre duzu; hor konpon. Ormaiztegin, Joxe deituko dugun gizon bat aspalditio ari da  Irizar kooperatiban lanean; irabazi politak eginez, gainera, hilean hilean: beharra ozpin, ederra mozkin… Autobus berrien karrozerian ariki, txapista oso abilaren fama darama berarekin, enpresan bezala herri guztian ere: ona mutila berean.

Kontua da, urteak aurrera joaki, Gipuzkoako Goierriko (bere ustez) erreka zulo ziztrinean sortu eta sartu eta zertu hartan itorik, errenditurik, mundu zabal handia ezagutzeko gogo-bizia piztu zitzaiola. Martxoa zen. Lankideak eta etxekonekoak hasiak ziren ordurako, aste-santukoak ez ezik, baita udarako oporrak ere antolatzen: «Gu, moteil, Karibeko hondartzetara goazek… Gu, Argentinako txitxi-parrilak ezagutzera… Gu, Londreseko pub eta dendetara… Gu…».

Joxek, orduan, txit firme, erabaki zuen ez zela hainbeste urtetan bezala herrian mozolo tonto geldituko, ezta deskuidatuta ere; nora edo hara egin beharra zuela jira; mundu guztiko tokirik politenera, albait, zer kristo gero…! Asko bidaiatzen zuen lagun bat bazuen koadrilan eta harengana jo zuen isil-gordean. Ea zer egin behar ote zuen oporlekurik onenaren bila hasteko, galdetu zion behin Arananeko barra baxterrean. Eta onena, erantzun zion lagunak, Zumarragako bidaia-agentzia batera joatea izango zuela, noski; hantxe eskainiko ziotela-eta informaziorik fidagarriena. (Zumarraga edo Urretxu ote zen, nire kontakatiluak ez zekien oso seguru; baina tira, igual dio).

Ostiral gaua zen hori. Hurrengo goizean bertan, bere autoa hartu eta berehala joan zen lagunak aitatuko agentziara. Behin han, bazen hango mahaietan ordenagailua eta papera ugari, baita hormetan argazki eta iragarki franko ere, franko bazenez, alajainena! Txanda tokatu zitzaionean, larruzko aulki batean eserrarazi zuen gure txapista abila gizaseme betaurrekodun ile-zuri batek. Ea zer nahi ote zuen, bada… Eta: «Munduko oporlekurik onena nahi dut –bota zion plasta Joxek-; hilabete pasatzeko inon denik-eta parajerik onena».

«Onena, onena… Onena, onaren etsai duzu! –esan zion enplegatuak, beste ezer baino lehen–. Edozein moduz ere, zatoz datorren zapatuan eta…, ikusiko dugu…, neuk esango dizut zein izan dezakezun zuk opor tokirik aproposena». Aio; eta aio.

Joan da hurrengo larunbatean eder suman bidaia-agentziara berriz, deitu dio aurreko eguneko gizaseme ile-zuriak eta: «Hara; azterketa sakon zehatza egina dugu zuretzako oporlekurik onenaren bila. Eta honatx, hauxe duzu. Ordu erdira, hortxe-hortxe, plaiarik ederrenak daude; jatetxerik bikainenak, munduan famatuenak; mendi-ibili zoragarriak; lau aireportu; bost hiri aberats; komertzio-denda dotoreak; gainera, klima epel-goxoa beti; bakardadea eta bakea, nahi izanenean; gainera, ez duzu faltako museorik, urbeltz sendagarririk, monumenturik, bainuetxerik, pertsonaia historikorik, ehize-leku eta onddo tokirik… Zer ez, zer ez duzu izango hor zuk, gozatzeko…!?».

—Non da, non, halako txoilorik…? –Joxe txapistak gogoa bero-bero.

—Horra, esango dizut, ba. Ormaiztegin!

Bizargorri, 2016-03-09

Ver Post >
DONOVAN ANDEREARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 02-03-2016 | 08:38| 0

Dublineko O’Connell kalean zebilela, aita Rafferty-rekin egin zuen buruz buru, halabeharrez, Donovan andereak. Nola da, bada, han ibaitik goraxeago Santa Maria Katedrala (Rotunda Hospital esaten zaio), ama-etxetzat ere erabiltzen dena; bada, haretxen parean, behean, Starbucks-en, River Liffey-ren ertzean.

Aitak egin zion harridura onean diosala lehendabizi:

—Egun on Jainkoak. Zu ez al zara orain bi urte neuk ezkondua? Donovan anderea, hain zuzen; ala…?

—Beinke. Neu nauzu, bai; halaxe da.

—Eta…? Jendea zertara hasten den izaten da-eta, seme-alabarik izan al duzue dagoeneko, edo…?

—Ez, ba, aita Rafferty. Oraindik ez. Bion lanak eginda gaude, baina…

—Beno, datorren astean bertan Erromara noa. Eta, nahi baduzu behinik behin, kandela bat piztuko dut zure eta zure senarraren izenean…

—Ene, ba, aita! Eskerrik asko, aurrez. Eskerka urturik egongo gatzaizkizu biziko garen gure denbora guztian…!!

Eta bakoitzak bere bidean aurrera segitu zuen tipi-tapa…

Handik urte batzuetara, aurrez aurre egin zuten topo biek uste ezik berriz, O’Connell kalean bertan, goraxeago, beheraxeago. Horrek ez du, baina, gorabeherarik.

—Donovan anderea, aspaldiko. Hau poza…!

—Bejondeizula zuri ere, aita Rafferty. Hemengo aldi…?

—Bai, hemen nauzue berriro, aspaldiko partez, Erromatik behin betirako bueltatua… Eta zuek zer moduz? Zer moduz zaudete orain etxean…?

—Ondo esan  beharko. Egunari berea emanez; hemen ziri, han mara, itoka beti.

—Eta…, esaidazu…, umerik izan al duzue edo…?

—Oh, bai, aita Rafferty. Bai, bai… Bixkiak hiru pare eta beste lau haur gehiago. Guztira, hamar seme-alaba.

—Hamar, alajainkoa! –apaizak mira-mira eginda, begiak harri bi.

—Hamar, bai, hamar. Etxea ez ezik, auzoa bete haur ere bada orain gurean.

— Hori da hori miraria! Adoratzen eta bedeinkatzen zaitugu, Aita zerukoa…! Eta…, zure senar maitatia zer? Nondik nora dabil…?

—Erromara bidean da. Erromara bidean, ea zuk han behin piztutako kandela malapartatua itzaltzen duen behin betikoz!

Bizargorri, 2016-03-02

Ver Post >
TXILIN-TXILIN eta TXORITXOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 24-02-2016 | 08:55| 0

TXILIN-TXILIN. Hamabi apaizgai, munduan beste hamaikatxo bezala, betirako apaiztu nahi zutela-eta, azken proba gaitzean ipiniak izan ziren. Hara zer izan zuten gainditu beharrekoa: guztiak konbentu ondoko parkean jarrarazi zituzten larrugorritan zutik; eta behin ilaran jarriak zeudenean, neskatxa sexy exotiko ederrez hornitu batek sabel-dantza saioari ekingo zion, banaka-banaka, guztien aurrean, lizun-kizun, gori-guri; larru-hutsik hura ere, bistan da.

Horretarako, apaizgai bakoitzari zintzarri txiki bat lotu zioten aurretik pitilinean, zakil buruan. Bai garbi asko adierazi ere, baldin dantzariari begira inori zintzilikarioak txilin-txilin egingo balio, halakoa ez zela apaiztua izango, in sæcula sæculorum, horrek aditzera emango omen lukeelako, ez zela noski beharrezko araztasun espiritualera iristeko kapaz.

Beraz, bada, parkea berde-berde, apaizgaiak larrugorri, hara non hasten duen, dinbili-danbala, neska gazte eder katxarroak bere dantza… Mutil guztiak zeuden alde berera begira, bata bestearen atzetik metro pare banatara edo, gutxi gorabehera… Musikarik ez zen; pinpinak txor-txor, iturriak bor-bor, hostoek firi-firi…

Ilaran atzenekoaren aurrez aurre hasi zen dantzan kitzikagarri neska panpoxa lehendabizi… Apaizgaiari larruak ez zion erantzun. Azken-aurrekoaren musuz musu ekin zion hurrena dantza gozoan… Hari ere ez zitzaion ezertxo harrotu… Eta hala, atzetik aurrera banan banan, hirugarren, laugarren, bosgarren eta gainerakoekin: dantzak dantza, inori ez zion zakilak zirkinik ere egin! Harritua bezain kontent zen priorea, «hau duk hau kalitatea!» bere kolkorako eder-begira eginez.

Dantzari polita aurre-aurreko azken apaizgaiaren parera iritsi orduko, ordea, lehen dantza-mugimenduarekin batera, hara non hasten den zalapartari haren zintzarria txilin-txilin joka! Hainbesteraino ere, non, dingilin-dango batean, lurrera erori baitzitzaion kanpaitxoa. Lotsa-lotsa eginda, lurretik jasotze aldera, makurtu egin zen mutila… Eta atzeko zintzarri guztiak hasi ziren orduan txinlin-txilinka, gogotik!

************

            TXORITXOA. Apaiz txori-zale batek hamabi txori zeuzkan etxean. Egunero askatzen zituen, hegan egin zezaten libre; eta aldian aldiro itzultzen ziren denak beren kaioletara. Egun batean, baina, hamaika bakarrik etorri zitzaizkion bueltan. Herrian baten batek ikusia eta jasoa izango zuelakoan, hurrengo igandeko meza garaian, pulpitutik biziki interesatuta galdetu zuen gizonak:

—Zeinek du txoritxo bat?,  –eta gizaseme guztiak zutik ipini zitzaizkion…

—Ez didazue entenditu: ea zeinek ikusia duen txoritxo bat…, –eta emakume guztiak zutitu zitzaizkion…

—Ene, bada! Ezetz, ezetz… Esan nahi dudana zera da: zeinek ikusi du eta jaso du nire txoritxoa!?, –eta elizan zeuden moja guztiak, bost, jarri ziren zutik.

Bizargorri, 2016-02-24

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor