Diario Vasco
img
AHAZTU GABE
img
Jesus Mari Mendizabal | 24-05-2017 | 19:51| 0

Batetik, maitasuna eta ilargia handitzen-handitzen ez badoaz, txikitzen-txikitzen joaten omen dira. Bestetik, tribu osoa behar omen da ume bat hezteko. Eta azkenik, sabela bete eta bihotza pron-pon-pon; lagunik bada, beste guztia hor konpon! Hiru esaera zahar horiek diotena gau bakar batean ikusi eta ikasi nuen joan den larunbatean Irunen; atseginik handienetan, benetan.

Hogeita hamabi urte eta gero, aurreko maiatzaren hogeian, pozik bildu, berri-minez elkartu eta maitekiro besarkatu ginen hiru urtez ikasle izan nituenak eta ni, maisu-tutore eduki nindutena, Txingudi Ikastolan, aspaldi, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzaren Goi Ziklo osoan. Hitzordua Oiasso museoaren pare-parean geneukan, gero beheraxeago bertan dagoen Aldapa elkartera afaltzera joateko… Nirekin neraman nire kezka historiko histerikoa: asko eta asko ez ditut ezagutu ere egingo! Izan ere, ikusten ez dena ahaztu egiten baita; izan ere, memoria lagun txarraren antzekoa baita: gehien behar denean huts egiten digu… Kopetan izena jarrita agertzeko esan behar nien, eta horixe ere ahaztu niri… Nire aurrean nire ikasle aspaldi izanak banan-banan ikusi eta, instanteko, oroitzapen zaharrak berpizten zitzaizkidan: begirada hori, hazpegi horiek…, bai, bai! Ai, baina izena…!? Kale, huts, zero. Barkamena, ahaztu gabe, hemendik Eliri eta Ebari eta… Eta…, zerari…? Hau burua nirea…

Afaltzera jo genuen laster Aldapara hogei bat lagunek… Hango mahai inguru xume kuttuna, hango begiraden laztan eztia, hango hitz jario xalo goxoa… Ez zait ahantziko bizi naizen artean. Aitorrek (gizajoak!) erosi, prestatu eta serbitu zigun afari ederra, Mikelek eta Fernandok lagunduta; mahai alde batean Manterolak eta bestean Iñakik jartzen zuten sua eta txinparta hizketan; nesken irribarrea nabaria zen mahai jira osoan; Judas Arrietak koadro zoragarria eskaini zidan/zigun, non gu denok ageri baikinen erretratatuak, zintzilikatuak, irudi-mirudikatuak; Joxerrak bertsoak kantatu zizkigun: «Bixargorri hau hemen dugunez, hasi eskatzen kontuak; zuregatikan ere bagera geraden bezelakuak». (Ez, Joxerra, ez: nik ez, tribuak hezi zaituztete; esan nahi baita: etxeak, herri-auzoak, ikastolak; ordena horretantxe, gainera).

Azken Afaria zirudien hark, han geundelako Jesus eta Judas eta hamar apostoluak; baita Mariamagdalena batzuk ere. Eta oroit-berritu genituen han Urrozeko abenturak, Gabiriako ibilerak, golf-zelaiko golferiak, ikastolako bihurrikeriak… Ni, noski, orduan maisu aski zahar ikusten omen ninduten. Baina ikusarazi nien, garai hartan nik, DBHko 8. mailan, 1985ean, hogeita hamabost edo hogeita hamasei urte neuzkala, eta beraiek badauzkatela dagoeneko berrogeita bost edo berrogeita sei!!! Eta flipatu egin zuten…

Handik aurrerakoak, Irungo kaleetan barrena, ordu txiki ilunetan, kontu xahar maiteetan, hemen esatekoak ez dira… Jendez beteriko taberna zuloak, udaltzain ikaragarriak isunak jartzen; Ertzainen furgoiak atzera eta aurrera… Ordu txiki handitzen hasietan, Edurne panpoxak galanki ekarri ninduen autoan etxeraino, eta atari aurrean entregatu osorik; Judasen koadroa ahaztu gabe!

Zuetako gutxi batzuk soilik aipatu arren hemengo hitzetan, den-denak zaramaztet bihotzean. Mila esker erakutsi didazuen atxikimenduagatik. Maite zaituztet nik ere, maite zaituztedanez, ai…! Bizargorrik gogo onez goraintzi!

 

Bizargorri, 2017-05-24

Ver Post >
HIRU METRO
img
Jesus Mari Mendizabal | 17-05-2017 | 07:22| 0

Metroarekin egin dugu topo egunotan, Bilbon eta Donostian. Baita beste hiri ez oso urrutikoan ere, agidanean. Bilboko punturen batean, zoritxarrez, deskalabroak gertatu berri dira, metroa auzo-etxeen azpitik zalapartaka igarotzen delako gauez eta egunez maiz. Metroaren etorrian eta denboraren joanean, azkenean egundoko arrakalak edo pitzadurak atera omen dira bistara, etxe barruko zein kanpoko hormetan. Eta normala denez, jendea ez da han normal bizi; komeriak dituzte latzak, eta kexu dira larri…

Donostian, berriz, datorren udazkenean hastekotan omen dira metro berriaren lanak, 2022an bukatzeko asmotan. Lugaritz eta Easo lotuko omen ditu, Kontxa ondotik pasata, lurpeko ibilian, 4,2 kilometrotan. Aurrekontuaren kontuak ezin kontatu ditut hemen, ez zaizkit-eta kabitzen. “Metro Donostialdea” ipini diote izena, baina jendearentzat “topo” du izana…

Beste nonbait, andre batek armairu bat erosi zuen Ikean; merkeago gerta zekion, desmuntatua erosi ere. Etxera joan, muntatu eta primeran gelditu zitzaion, dotore. Une hartantxe, ordea, metroa pasatu zen etxe azpitik burrundaran eta… hara: ohol guztiak libre, zipirri-zaparra, armairua lurrera! Berriz ere pazientziaz, ustez taxuz, josi eta jaso zuen bere altzaria; baina metroa atzera hoska dardaran etxepetik igaro eta armairua, xehe-xehe eginda, lurrera bigarrenez. Baita hirugarren aldiz ere, sinesteak lanak baditu ere…

Metro madarikatua! Hura ez zela posible eta Ikeara hots egin zuen etxekoandreak, alegia, ahaleginak ahalegin, alfer-alferrik ari zela bera; gertatzen zitzaiona haserre bizian kontatu zien eta, atzenerako etsita, bidaltzeko mesedez teknikari abilen bat. Baietz; konponduko ziotela arazoa; egon zedila lasai…

Berehala, tirrin hotsa ataritik. Teknikaria zen, gizasemea. Ireki zion atea eta eraman zuen gelara, muntaketa egin beharrekora. Ez zuen denbora asko behar izan bere egitekoan: hemendik eutsi eta handik lotu, tente sendo muntatu zion zorioneko armairua. Zain geratu ziren, badaezpada, hurrengo metroa noiz iritsiko…Bai laster pasatu ere azpitik tarrapata-pataka. Eta altzari tente berria lurrera berriro, mila txiki-arraio eginda!

Metro madarikatua, mila bider…! Eta teknikariak, etsiak jota, esan zuen:

—Begira, emakumea. Birrinbi-barranba hots eta astindu horrekin, hemen ez da gauza errazik. Jasoko dut fundamentuz berriro, sartuko naiz armario barrura, eta, hurrena makina malapartatu hori datorrenean, hobeto ikusiko dut zertan non duten loturek okerra eta flakia. Konforme…?

Esan eta egin… Orduan, ordea, senarra sartu zen lanetik etxera. Beren logelan andrea sumatu eta han armairu berria ikustean, esan zuen pozik:

—Hauxe da armario polita ekarri duzuna…!

Eta, atea irekirik, teknikaria ikusi zuen barruan, makurtuta, mutu…

—Ze kristo…!? –esan zuen senarrak, begiak arranpalo eta eskuak potortuta–. Ze demonio egiten duzu zuk hemen sartuta…!!??

—Aizu –teknikariak, zutik jarrita, derrotatuta–; hauxe dago, ba. Pentsa ezazu nahi duzuna; zure andrearekin larru-pikardiatan nabilela ere bai, nahi baduzu… Ze, metroaren zai nagoela aitortzen badizut, ez didazu-eta sinestuko.

 

Bizargorri, 2017-05-17

Ver Post >
BURLAK BUELTAN
img
Jesus Mari Mendizabal | 10-05-2017 | 06:53| 1

Uste ez dela gerta liteke burlak buelta burutzea… Eguraldi politeko larunbata izanagatik gure probintzian, uda aurreko lehen azterketak gain-gainean izaki, eguerdiko hamaikak ari zirela, liburutegia bete-betea zegoen jende ikasguraz Donostiako Parte Zaharrean. Jende klase guztietatik bazen han, umetik urtetsura, institutuko gaztetxo gorritik unibertsitateko gazte larrira. Denak isil-isilik, bakoitza berean, haitzari urrea bilatzen bezala…

Hartan, mutil gazte ile-beltz bat sartu zen. Begira-begira, tartetxo huts bat bistaratu zuen damatxo horail pinpirin baten alboan. Ez duda eta ez muga, inguratu eta bertantxe esertzeko baimena eskatu zion errespetoz neskari, ahopekoka eskatu ere:

—Inporta ez badizu, hementxe jar al naiteke zure ondoan.

Neskak orduan, hagitz eta sendo, esan zuen:

—Zzzeeerrr…!? Nik ez dut zurekin oheratu nahi!!!

Atera kontuak: liburutegi oso-osoa, haserre, artean zutik zegoen mutilari begira-begira jarri zitzaion begi gaiztoz, pentsatuz noski eta esanez bezala: «Txakurren atzeak baino lotsa gutxiago daukan morroia dugu bertan!». Eta lotsatu, lotsatu zen bai zinez tipoa. Aida batean, beste mahai bazter batera erretiratu eta ezkutatu zen, adoreak isilik, baloreak umilik, ohoreak zintzilik…

Handik denbora asko baino lehen, hara ustekabean non etortzen zaion albora arestiko neska rubia pinpirina mutilari eta, belarri izkinara makurtuta, hara non esaten dion isil-misilka, hitzak zetaz josiz:

—Ni Psikologia estudiatzen ari nauk, txikito; Psikologia… Pertsonen pentsatzeko eta jokatzeko era aztertzen duen zientzia, moxolo pintto… Ondo asko bazekiat nik hi bezalako gizon guztiek nahi duzuena… Ederki manejatu haut, ala? Lotsa ez diat makala pasarazi, ezta…!?

Mutilak orduan, hots handian goraki, esan zuen:

—Zzzeeerrr…!? Gau bakar bategatik mila euro!? Baita zera ere! Hori oso garesti da, neska; oso-oso garesti!

Atera berriz ere kontuak: liburutegiko guzti-guztiak, aurpegi mukerra ipini eta begiak ateratzeko zorian, neska-damatxoari begira jarri zitzaizkion… Honek, berriz, ez zekien non sartu eta nora gorde, masail gorri eta mutur huts. Bila joan eta huts etorri, hala esan izan zaio horri.

Eta mutilak, jostorratza baino boz meheagoz, honela esanik izango zion belarri zulora azkenean, irri zuri batez:

—Nik Zuzenbidea ikasten dinat, polit hori; Deretxo… Eta oraindik ere den-dena ikasi ez dudan arren, ondo asko bazekinat dagoeneko jendea nola izorratu, polit urruti!

*****

            Erakutsiak, ondorioak edota moralejak: bat, polborarik gabeko tiroa bota eta dale, ez zuen egin kale; bi, istilu gorria erakutsi zion, erakutsi zionez istilu gorria, mutil abokatuak neska psikologoari; hiru, bila joan eta gabe etorri; lau, uste ez dela gerta liteke burlak buelta ematea… Horra bistan lau irakatsi edo ondorio ipuin-txiste honenak. Ordea, falta du boskarrena, denetan onena benetan: unibertsitatean gure ikasle neska-mutilek, horail izan edo ile-beltz izan, zertarako estudiatzen dute…? Jendea manejatzeko edota izorratzeko…!?

Bizargorri, 2017-05-10

Ver Post >
HIRU ABOKATU
img
Jesus Mari Mendizabal | 03-05-2017 | 15:57| 1

Ez da giro egunotan (Madrilen, batik bat) legelari, abokatu, auzi-epaile, fiskal, herri salatari eta abarren zabarren abarrak direla-eta; girorik ez denez, alafede. Nahi dutena egiten ez ote duten; nahi bezala, apetaz eta kopetaz, joko zikinean ez ote dabiltzan; nahita, botere legegile, judizial eta betearazlea, hirurak alajainkoa, Hirutasun Santua bezala, bat bera ez ote diren, … Eta hori bai, jakina: berak santu zuzen errugabe beti, eta gainontzeko guztiok bekatari zikin miserable; Kantabriako partekook, batez ere, ala egia…

Abokatuek, legelariek eta fiskalek emango dute epaia zorrotz, baina bada lekukorik franko ere bazterretan haiengana ahoa ateratzen duenik txorrotx. Uste ez dela gerta liteke kristorenak aditzea. Eta honen harira, Azpeitiako Epaitegian behin gertatu omen zena datorkit burura. Gizaseme baten kontrako epaitze prozesu batean, abokatu akusatzaileak adin handiko andre bat auzigelara lekuko gisa ekarrarazi, eta, ohiko zeren ondoren, haren ondo-ondoan jarririk, honela galdegin zion:

—Aizu, Etxaniz anderea: zuk ba al dakizu ni nor naizen?

—Bai, jauna –atsoaren erantzuna, zuhur bezain bare–; ezagutzen zaitut. Ume koskorra zinenetik ezagutu ere, Juaristi jauna. Eta, egiaren izenean esan beharrean nago, zure gurasoek desilusio handia hartu zuten zurekin. Beti gezurretan zabiltza, dena dakizulakoan zaude, mundua ahurraren barruan sartuta daramazulakoan zoaz, larderiatsua zara, abusatzailea, emaztearen engainatzailea, eta, okerren okerrena, pertsonak erabili egiten dituzu zeure nahierara. Bai, jauna; ezagutzen zaitut, kuanto…

Auzigelan isil osoa zabaldu zen derrepente, astun eta lodi… Abokatuak ardi ergelak bezala begiratzen zion, ahoa dena zen zabalik. Halako batean, artean ikara-ikara, hitza itzuli zitzaion noizbait ere eta:

—Eta…, abokatu defentsaria ere ezagutzen al duzu, Etxaniz anderea?

—Bai, horixe –patxadatsu berriro atsoak–. Ezagutuko ez dut, ba, Larrañaga jauna! Txiki-txikitatik, hori ere. Zure antzekoa duzu oso. Gainera, alferra da galanta; azeri amarrutsua eta ustela. Umetatik zetorren ahul geldo; baina orain, tragoxka batzuk hartu aldiro, nabarmen agertzen zaio ttentte-pottenttearena. Zurrutarekin badu, izan ere, nahiko arazo gizajoak. Apenas inorekin moldatzen den ondo… Zu eta hori, zuek biok izango zarete, noski, inguruotako abokaturik eskasenak. Eta, ez nago isiltzeko, horrek hiru emakumerekin engainatzen du bere andre zintzoa, hirurekin! Hiruetako bat ba al dakizu zein den? Ba…, zeure emaztea, horra. Larrañaga jauna ezagutu nik? Bai ondo asko ere…

Abokatu defentsaria ia-ia erori zen mahai azpira min-min eginda… Orduan, epaile nagusiak abokatu biei deitu zien, diskrezioz, bere aurrera joan zitezen deliberatzera. Baita biak joan ere, zutik nolabait jarrita, lotsa eraman ezinda. Hirurak epai-mahai gainera makurtu ziren, beren arteko txutxu-mutxura… Eta hala esanik izango zien epai-mahai buruak herriko bi abokatuei, ahopeka esan ere:

—Zuetako biotako batek atso malapartatu horri niregatik ezer galdetzen badio, zin dagit, zin eta fin eta akabo, Uzkiano erdi-erdira bidaliko zaituztedala betirako bi-biok. Hara, ba! Zeuek atera kontuak. Segi dezagun…

Hala ez bazen, halatsu; berdinak ez dira, baina bai berdintsu.

Bizargorri, 2017-05-03

Ver Post >
MIRESMENA / SINESMENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 26-04-2017 | 14:53| 1

Orain dela aste bi eta erdi burutuagatik, oraindik ere hor dabil aurtengo Korrika Hamaika TBn herriz herri, tipi-tapa, tipi-tapa… Benetan martxan zen garaian, ETBtik bi herri-inguruk ninduten onez onean txunditu, demontretan: ahoa arra betean zabalik eduki ninduten, ardi ergela bezala. Sinesteak lanak baitzituen telebistatik ikusten ari nintzenak, lanak zituenez sinesten, baiki.

Batetik, Nafarroako Zangozan, neska euskara ikasi batek zioen, txukun asko esan ere, egun osoz euskaraz bizitzen saiatzen ari zirela lagunartean (inor erdaldunik tokatzen bazitzaien tarteko, ordea, erderara pasatu beharra izaten zutela nahi baino gehiagotan); Burgin, berriz, beste neska bat agertu zen bertan jaio eta bertan bizi omen zena beti, euskaraz primeran dotore mintzatuz.

Bestetik, lehentxeago, Zeru Txiki Infernu Handi programa Araban ibilia zen, Oionen. Hemen zororik eduki ninduten bi gizasemek, arranoetan: begiak zabal-zabal eginda, ezin esan-ahalako pozez bete ninduten. Batek, Oionen bertan jaio eta betidanik bertan bizi denak, zioen, herrian antzina euskara galdua izanagatik (edo horrexegatik), euskal hizkera kartsuki ikasi eta bila bilaka ibiltzen omen zela norekin-harekin mintzatzeko. Bestea, berriz, Cadizen jaioa omen zen; urte batzuk lehenago, bizi-martxak hala aginduta, Oionera etorri eta euskara ikastea ezarri omen zion bere buruari obligazio; baita ederki ikasi ere, arraioa: euskaltegi batean ibilia omen da…, euskara irakasle, alajaina!

Honaino mirespenak. Izan ere, gure euskal lurren bost bazterretako zazpi iskinetan euskara apenas dabil, ez dago ia-ia. Meritua du, beraz, meritua kuanto, zenbaiten ahaleginak, batzuen batzuen, zain eta muin euskarari begira, euskararen harira jartze horrek. Zor nahiz lor. Adorez eta amorez. Bejondeiela!

Oso bestelakoa da, ordea, sinesmenarena. Fedea behar da, gero, gurean gaur euskararekiko esperantza ona izateko; fedea behar denez, alafede! Euskara jakitunak lehen baino gehiago izango gara, onean; baina, mintza-praktikadunak gutxiago eta arloteago, dudarik gabe. Gazte euskaldunek (gaztetxoek, haurrek) geroz eta lehenago (eta askoz ere sarriago) jotzen dute erderara; bertan jaiotako damatxo eta jauntxo euskaldun ia denek (baserritar peto-petoak barne), berdin; ikus-entzutekoetan, gure gazteek (eta ez hain gazteek) euskara narrastu egiten dute, lardastu, euskañoldu; jende ezkerreko nahiz eskuineko “aberzitzale” gehienek kategoria, dotorezia eta abilezia gehiago erakusten dute erderetan; kanpotik orain berrogeitaka urte etorritako askok eta askok apenas oraindik makurtzen diren egunon esatera egundo… Zertarako segi? Martxa koxkorra.

Izan zirelako, gara; garelako, dira eta izanen dira. Zakurraren putza. Berba onak asko, baina zuztarreko konturik ez. Miren Amurizak zioena: «Ika, ika, ika…, korrika! Eta hurrena gero segidan: Ote, ote, ote…, vámonos al pintxo pote!». Eta Jesus Eguzkitzarena, euskararen kalitatea okertzen ari dela-eta: «Mila hiztun totelek ez dute euskal-komunitate bat sortuko». Egia galanta.

Egia galanta den bezala, inor ez dela birritan jaiotzen; ezta euskara ere. Gureak ez du atarramentu onik: euskara ez daukanak, estima eta atxikimendua dio; daukanak, ostera, muzina egin eta utzikeria erakusten dio… Ni neu oilo egosia baino eroriago nago, hahor…! Koitak kontatzen hastea ez dut atsegin; baina, esana libre dut. Mirespena zor diet euskaldun gutxi batzuei; sinesmena galarazi didate askok: oiloari oloa eta astoari lastoa… Beti ere, haatik, hil artean bizi! Gaur, ilberri…

Bizargorri, 2017-04-26

Ver Post >
UDARAKO IKASTAROAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 19-04-2017 | 06:56| 1

Orburuak, zainzuriak eta tipulinak aitzakia (esan nahi baita, alkatxofak, esparragoak eta porrutipulak), lau senar-emazte euskaldun peto-peto egon berri dira, beren bigarren etxeetako batean elkarbizitzen, bost egunez. Bost inporta dio non. Goizean jaiki, gosaldu eta martxa: zein periodikoa leitzera, zein oinez paseatzera, zein bizikletaz korritzera, zein autoz nora edo hara, zein etxea jaso eta erosketak egitera… Primeran moldatu ziren zortziak, azken egunera arte.

Igandeko afarian, lau damek folio bana partitu zieten lau gizonei, gisa honetan esanez: «Gaur Berpizkunde eta etzi San Perfekto. Udako ikastaroen berri eman dute jadanik, eta zuetako bakoitzak hiru bederen egitea komeni da, baduzue-eta premiarik etxeko jokaeren mejoran. Zeuen lauron artean banatu hirunakako ikastaro sortak, zeuek nahi bezala. Guk ordainduko dizuegu matrikula. Zuek ikastaroak egin eta hurrengo oporretara zahar-berriturik etorri. Arren, mesedez, otoi eta faborez. Hauxe da ikastaroen zerrenda». Eta honatx:

Udarako Ikastaroak, Gizon Helduentzat, Zentro Berezian. Donostia, 2017

Lehenengo ikastaldia. “Izozkailua”. Izotz-moldeak nola bete. Pausoz pauso, pedagogikoki, diapositiba emanaldi eta guzti… Bigarren ikastaldia. “Komuneko papera”. Bera berez aldatzen, berritzen al da? Mahai inguruko eztabaida… Hirugarren ikastaldia. “Ba ote liteke”. Posible ote da pixa egitea, tapa altxatzearen teknika erabiliz, ingurumariko zorua eta pareta eta bainuontzia batere zikindu edota zipriztindu gabe? Praktikak taldeka.

Laugarren ikastaldia. “Platerak”. Bazkaldu eta afaldu ondorengo ontzi eta plateren nondik norakoa. Hegan egiten ba ote dakite? Lebitatzen ote dira? Misterioaren agerpena bideoetan. Baita praktika libreak ere… Boskarren ikastaldia. “Ohorea”. Edo, bestela esanda, nortasunaren galera: deus ez naiz ni telemandoaren aginterik gabe. Zure bikote andreari telebistaren aldagailua emanda, zer duzu galtzen zure gizontasunean? Bitartekotasun lerroak eta laguntza taldeak… Seigarren ikastaldia. “Non arraio dago!!??”. Edo gauzak bilatzen ikastea. Hasteko: garrasi eta istiluen artean etxe guztia hankaz gora ipini gabe, toki egokietan bila jartzea. Foro irekia eta testigantzak lagungarri.

Zazpigarren ikastaldia. “Esku-erakutsiak”. Zure maite kuttunari, loreak-eta eramateak ez du zure osasuna hondatzen, kaltetzen. Irudiak eta audio-zintak… Zortzigarren ikastaldia. “Galdetu, gizona!”. Gizon gizon denak, hala hiri-kale ezezagunetan nola etxean bertan ere,  norabideak galdetu egiten ditu galdu samar dabilenean. Bene-benetako testigantzak… Bederatzigarren ikastaldia. “Andrea gidari”. Genetikoki ezinezkoa ote da isilik mantentzea, noiz?, eta autoa emazteak daramanean, edota aparkatzen duenean?

Hamargarren ikastaldia. “Bizi izaten ikasten”. Ama eta emaztea ez dira   gauza bera: bien arteko oinarrizko diferentziak. Online eta role-playing klaseak… Hamaikagarren ikastaldia. “Erosketak”. Nola gerta zaitezkeen zu, gizon, erosketa lagun zoragarria. Lasaitze eta meditazio ariketak; arnasa hartzeko teknikak… Hamabigarren ikastaldia. “Atrofia zerebrala”. Edo burmuineko garapenik eza. Urtebetetze eguna, urteurrena, data gogoangarria, zerako zeran zeratutako zera hura oroitu beharraren premia; etxera bidean berandu ibilienean, hots egitearen komenentzia. Burmuin lobotomia eta shock terapia sesioak, gaur egun oraindik erabilgarri dauden guztiak. ZATOZTE!!!

Bizargorri, 2017-04-19

Ver Post >
OSPA-KIZUNAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-04-2017 | 07:06| 1

Ospakizun handi asko da egunotan han-hemen. Aste Santua delako, batetik; udaberriak aurten, zozomikoteen ondoren, eguraldi gozatsu zoragarriak dakartzalako, bestetik; eta, hori guztia berez aski ez balitz bezala, gainera, festa, turismo, plaia, trafiko, prozesio, shopping, kanpin, putin, pintxo, jatetxe, taberna eta mordo-plazetara jende-bailarak biltzen eta pilatzen eta nahas-mahasten ari direlako nonahi, erruz eta amorruz. Festa, edota zoriona, jende bilera ilera ibilera handiekin bat egiten dugu. Zenbat eta jende gehiago, orduan eta ospakizun hobea. Hori dirudi dela lege eta arau. Kaka zaharra. Ut!

Horietan guztietan eta gisa bereko askoz ere gehiagotan ibilitako batek, eskarmentuz beraz, aitortzen du, hori guztia faltsua dela, istant bateko pilula engaiagarri bezain engainagarria dela; aitortzen du, egiazko festa edota bizipoza norberak berarekin daramala, hala eraman ere, nola laratzak berarekin ohi daraman etxeko sua: bazter babesean kontent beti, arian-arian zirt-zart beti, ñir-ñir kantu eztian beti, noiz sugar bizi bero, noiz txingar gori epel… Eta, azken batean, aitortzen dut, sukatutu naizela; oilalurrak nauela zoritu.

Festa handiak, ospakizun sonatuak behar ditugu, agidanean, bizirik eta pozik gaudela geure buruari demostratzeko. Korrika, ETAren desarmatzea, musika emanaldi erraldoia, Aberri Eguna, Jesusen jesusenak… Korrika gabe eguneroko ttipi-ttapa hobea denean, oraingo bakea lehen ere aspaldi asmatua zegoenean, etxeko salan norbera kantari zorion beteko denean, aberria bihotz-begietan daramagunean, Jesusenak jesukristok ere sinesten ez dituenean…

Hirurogeitaka urte, motzetan pasa eta pozetan jasan dituen honek, hemen gaur aitortzen du, etxe barruko bakea eta isila bezalakorik ez dagoela ezer munduan; aitortzen du, goizero oinez nahiz bizikletan, etxe bueltan egindako ibilia bezalako botikarik ez dagoela osakidetzan; aitortzen du, eskuan behatzak baino gehiago ez dela mahaian konpainiarik behar, desio ona sesio eta presio txar gerta ez daitezen maiz; aitortzen du, askori askotan gertatu izan zaiola, gutxia (etxea, isila, barea, bakardadea) gutxietsi, eta askoa (plaza, zarata, ardaila, jendetza) higuin iritzi; aitortzen du, eguneroko martxa beti-batekoa dela onetan onena; aitortzen dut (azkenik eta kito), janean eta edanean, etxeko atsedenean, maitea aldamenean, besterik ez dela behar azkenean…, zorionean.

Fray Luis Leonena: «Bai benetan dohatsu / mundu-hotsari itzuri doana, / eta lurrean jakintsu / bakanen igualtsu / bideska isilez dabilana». Gure Lizardirena: «Ai, nolako zoroak / gauez kalerik kale / ibil oi-diranak/. Arkiko aal-dituzte / asun miñez beterik / iñoiz beren oiak…!». Baita Pessoa-ren hura ere: «Deus espero ez baduzu, egunak ekarritakoa, denik ttipiena izanik ere, aski izanen duzu»… Hirurek ere ez dute ez denik esaten: urte luuuzeetako mundu hotsak eta gau ibiliak eskarmentua dakar, nahi eta nahi ez. Izan ere, zeinek esan behar zidan niri, astelehen goiza nahiago izango nuela ostiral arratsaldea baino!

Beraz, iritsia naiz dagoeneko nire lezioa munduari emateko puntura. Placido Mugicak dio “edanda nago” esaten dela euskaraz “convencido”. Ni, edanda ez, zentzuna neure gain dudala, konbentzitua naiz, uste osoko nago: ospakizunak lehenago festa eta iskanbila ziren; gaur egun, ordea, festak eta iskanbilak eta jendetzak ospa-kizun bihurtu zaizkit, ospa egin kizun, ospa egiteko motibo, xede eta arrazoi. Ospatu zuek nahi duzuena; nik, ospa etxera!

Bizargorri, 2017-04-12

Ver Post >
PUTAKERIA
img
Jesus Mari Mendizabal | 05-04-2017 | 07:13| 1

Antonio Galaren eskutik eta haren goraintzian, gaztelaniatik euskarara ekarriz, birsortu ditzadan putakeriarenak: Putada es… Ateraldi pipertuak denak (gehienak harenak, batzu-batzuk neureak, bakarren bat beste batena), grazia baino desgrazia gehiago erakusten dutenak; denak ere goikoen eta behekoon arteko alderatzeak, agintari amorratu eta haginkari izorratuon gorabeherakoak.

Putakeria da diputatu baten jubilazioa andre alargun batenarekin konparatzea. Putakeria da herritar arrunt batek, erretiro-ordaina jaso ahal izateko, hogeita hamabost urtez kotizatu behar izatea, eta diputatuek, aldiz, hiru edo sei (segun non) aski izatea; putakeria da ere, gobernukideek, bizi guztiko pentsioaren jabe egiteko, karguaren zina egin eta papera sinatu, deus besterik behar ez izatea. Putakeria da diputatuak izatea espainiar estatuan soldataren herenaz IRPF delakoa ordaintzen ez duten bakarrak.

Putakeria da justizia espainiarra ez dela itsua; itsua ez, begi-bakarra baizik; eta putakeria handiagoa da, berriz, eskuineko begi bakarretik primeran ikusten duela (Iñaki Gabilondok esana). Putakeria da zuk eta nik eta etxekonekoak, gehienetan, lan posturik merkeenetarako, gutxietsienetarako ere, azterketaren bat gainditu behar izaten dugula sos batzuen irabazpidean sartzeko, baina gobernariek, mundua gobernatzeko eta urregorritan kobratzen hasteko, ez dutela ezeren probarik pasa beharrik.

Putakeria da gutxieneko lansaria 648 eurotan mugatuta egonik gehienez, diputatu batek jan-edanagatik (dieta) 870 euro kobratzea gutxienez; horrek esan nahi baitu, etxetik kanpo jaten diputatu batek gehiago “behar” duela, langile batek bizitzen baino. Putakeria da jaun-andre horiek urtean bost hilabeteko oporrak izatea (udako 82 egunez gain, 48 egun Gabonetan, eta, ondoren, 17 egun Aste Santuan), nahiz eta askok eta askok beren burua laiko deklaratu.

Putakeria da jauntxo-andretxo politikari horiexek administrazioan milaka aholkulari paratzea (esan nahi baitu, lagunxaharrak soldatape gizenean jartzea); soldata alimalekotan sarri jarri ere, teknikorik gaituenek beretzat nahi izango lituzketenak, noski. Putakeria da jauntxo-damatxo horiexek, guztion dirutik, kopuru eskergak aprobatzea nahierara, zertarako?, eta beren partiduei haize eta koipe eta ahalik ahalmen gehien emateko. Putakeria da zenbat eta zenbat sos (barra-barra!) kostatzen zaien herritarrei jaun-andre handinahi larrutzaile horien bazkariak, auto ofizialak, txoferrak, apetaldiko bidaiak, hamaika izarretako hotelak, kreditu txartelak eta bizioak, eta abarren abarra…

Putakeria da ministro ohiok, estatu-idazkari ohiok, politikako goi karguok, beren “lana” uzten dutenean, herri altxorretik bi soldata (bi eta lodi) jasotzeko ahalmen legezkoa izatea. Putakeria da jauntxo-damatxook, beren kargua uzten dutenean, hemezortzi hilabetez ehuneko laurogeia kobratzen segitzea, bigungarri edo lo-ondoko gerta dakien. Putakeria da jaun-dama “laguntxook” beren presupuestoetan militarrak eta kuartelak eta armamentuak lehenetsi, eta hezkuntza eta osasuna eta gizarte laguntzak eta ikerketa gutxiestea. Putakeria da politika sozialez eta eskubide sozialez eta erruki sozialez ahoa beteka mintzo zaizkigula kukurruku, baina beren pribilejioez inbutu-mutu, imintziorik ere erakusten ez digutela…

Putakeria da gutxiren loteriak askoren miseria dakarrela. Egia latzegia.

Bizargorri, 2017-04-05

Ver Post >
A.E.A.E. sindromea
img
Jesus Mari Mendizabal | 29-03-2017 | 07:45| 3

Gaitz zantzu berria igarri didate medikuek oraintsu. Zu oraindik jabe ez izan arren, zeuri ere agian nahi baino lehen iritsiko zaizu. AEAE sindromea deritzo; esan nahi baitu, Adinak Eragindako Arreta Eskasia, edo Ahaztu Egin Akordatzea Ere. Halakorik ez duzula egundo aditu? Bada, jakinean egon zaitezen, Jainkoak Moisesi Legea hamar manamenduetan egurrean zizelkatu zion bezala, nik zuri paperean hamar nahasmenduetan sintetizatuko dizut nire Sindrome edo gaitz zantzua. Atzo goizeko kontuak dira hok guztiak. Benetan.

Goizeko hamarrak. Autoa garbitzea erabaki dut. Banoa sotorantz. Atariko ate ondoan buzoia, eta, ohitura lege, zirrikitutik begiratu bat eman diot. Kartak bistan. «Ea zer berri dugun, ba, gaur hemen…», nire artean. Kartak jaso eta etxe barrura berriro. Garrantzitsuak apartatu, ireki eta, betaurrekorik eskura ezean, bazterrera pilatu ditut, momentuz, geroko menturaren menturaz. Konturatu naiz, halere, kartetako bat gure alabarentzako dela. Gero, karta-azalak, erreusak eta iragarki hutsak paper-saskira botatzera abiatu naiz, eta hara!, leporaino beteta. «Hau hustu beharra zagok, ba…», nire artean.

Paper-mordoa zaku tzarrean sartu, esku batean hartu, alabaren karta bestean, eta banoa zaborrontzien bidean… Bidean, tartean bizi zaigu, izan ere, gure alaba. Haren atarira orduko, ohartu naiz hango giltza parea ez dudala hartu. «A, burutxo, burutxo…!», nire artean. Eta atzera gure etxera berriz. Paper zakua, gero botatzeko, atarian utzi eta, alabaren etxeko giltzak nire langelako zintzilikario batetik hartzera noala, mahai gainean ikusi dut sobrea, nire goizero hartu beharreko egoskin edo infusio mirarizkoa. «Hau ez zeukeat, ba, biharko uzterik, dedio!», nire artean egin eta banoa sukaldera segituan ura berotzera…

Sukaldera noala, sarrerako komodan loreak ximelik daudela konturatu naiz, ur eskasiaz noski. Infusioarentzat katilukada bat ur sutan eztiki berotzen utzi eta hozkailu gainean zer ikusiko, eta: «Hara! Zer kristo egiten ditek hemen nire ordenagailurako betaurrekoek!?», nire artean, zeharo harrituta. Langelara derrepente itzultzea erabakitzen dut eta, ondoren gero, loreak ureztatzea. Nire betaurreko estimatuak bere tiraderan gorde, bainuan pitxar bat urez bete loreentzat, eta: «Hara! Zer egiten dik hemen salako telebistako mandoak! Nik ez diat, ba, hona ekarri, andrea gaur goizean gaita samarrean bila zebilen zera hau!». Salara, bere tokira eramatea erabakitzen dut, baina loreak ureztatu eta gero… Hasi naiz ura loreei jariatzen, ustez poliki, baina erdia lurrera isuri zait.

Itzuli naiz sukaldera, tele-mandoa hor nonbait utzi eta hartzen dut eskutrapua ur eroriak lehortzeko. Banoa, banator, banabil… Eguerdiko hamabiak aurki… Atzenean, terrazara irten eta pentsatzen jarri naiz gaurkoan zer arraiotan ari ote naizen: eskutrapua eskutan, autoa artean garbitzen hasi ere gabe, alabari karta entregatzeke, paper-zaku mukuru betea hustu gabe, loreak ureztatu gabe, tele-mandoa auskalo non berriz ere, etxe sarrerako zorua blai, autoko eta alabaren giltzak ahaztuak… Memoria auzoan dut nik, sobra ere!

Hasten naiz hurrena kontuak ateratzen: 1, autoa; 2, paper-hondakinak; 3, eskutrapua; 4, karta; 5, lore ximelak; 6, tele-mandoa; 7, betaurrekoak; 8, zorua blai; 9, giltzak… Eta…, hamargarrena!? «Ai, ene, bada! –egin dut nirekiko–. Zer demontre ote nian nik gaur hamargarren egitekoa!?». Eginik izango dut okerren bat gaurkoan ere… Zerbait, seguru, Ahaztu Egin Akordatzea Ere…!

Bizargorri, 2017-03-29

Ver Post >
EGIONDOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-03-2017 | 08:07| 1

Eta zer arraio da egiondoa?, esango duzu arrazoiz. Egiondoa omen da (egiaren ondokoa, post-egia, post-truth ingelesez), Oxford hiztegiaren arabera, 2016.go hitz peto-petoa; egiondoa omen da (Brexit-aren eta Donald Trump hautatu izanaren harira), “herri-iritzia eratzerakoan, eragin txikiagoa izatea bene-benetako izate eta gertakariek, norberaren uste eta pilpirek baino”. Hots, objektibotasunak gutxiago inporta diola gustuko dugun iritzi-teoriak baino. Alegia, egiaz bestera dabilela sarri eguneroko notizien danbarratekoa. Hain xuxen, gure erara esanda, festa gauza bat dela, eta erabat bestelakoa bestondoa.

Nahiago nuke, bost xentimoren porru-haziak baino, hori guztia egia berdaderoa ez balitz sarri-sarri. Izan ere, egunero bizi dugu egiondo horixe, nik uste. Bizi izan dugu, bizi dugu eta biziko dugu gerokorik gerokoenean ere. Sarri baikabiltza “halakoa” izan eta “bestelakoaren” peskizan, haizezko zubiak eta notiziak eta gezurrak sortuz… Orrialde bat, ez; alimaleko entziklopedia beharko genuke egiondoez, post-truth delakoez, mintzatzeko. Baldinbetan.

«Mutilek zakila dute eta neskek bulba: ez zaitzatela engaina!». Autobus tzar koloretsuan letra handietan hori ipini eta Madril eta Iruña erdiz erdi pasatuagatik egia unibertsala balitz bezala, objektiboki, egia jakina da bestelakorik ere gertatzen, tokatzen dela. Baina askoren uste pertsonalak edota sinesmen sutsuak onartzen ez du “bestelakorik”. Eta egingo dizute haserre: «Zuk nahi duzuna esango duzu, baina gauzak horrela dira; eta kito». Zoaz, zoaz fede itsuari kontran egitera; zoaz hari egiondoarenak aipatzera…

Hemengo borroka armatuarenak badirudi akabera izango duela aurki. Zorionez. Bazen garaia. Izan ere, objektiboki, argi eta garbi zegoen aspaldidanik hura ez zela inondik ere bidea, bide egokia, hasiera beretik kasik. Herri (?) iritzi zabalak, ordea, bestela uste zuen: batzu-batzuen sentimendu abertzale bakar ustezko sutsuarena zen egia bakarra, eta gainerakook traidore faltsuak ginen; orduan. Haiek buila garratzak eta gertakari latzak! Joaten ahal zinen ezer aitatzera kontran; ez alferrik. «Hik nahi duana esango duk, baina honek horrela behar dik, eta kito!». Mendian ardi bila dabilenari dena zintzarri hots iruditzen zaio. Ardia falta, ordea; egia ments. Badirudi aldatu zaiela begiondoa…

Hilondoko bizitzaren egiondoarena da bestea. Egia zaharra eta bakarra honako hauxe dugu: lurretik bizira eta bizitik lurrera; hauts zara eta hauts bihurtuko zara… Gizaseme nahiz andrazkoaren barren-barreneko sentimenak, ordea, esperantza edota ustea edo fedea piztu nahi izaten du hobe-beharrez, eta sinestera eroriak daude, hala musulmanak nola kristauak ere, berpiztuko omen dituztela atzenean, eta “gu zintzook paradisura eta haiek gaiztoak infernura” bidaliko. Eta elkarri esaka ari dira: «Zeruan ikus gaitezela». Bi txanpon baino nahiago nuke hala balitz egia. Nago, baina, ez ote den horretan ere egiondorik: iritzi txit hedatu eta aldarrikatua bai, baina hutsa eta putza; haizezko zubia.

Eta mintza gaitezke udaberriaz (udaberriaren ederra gurean!, eta euria eta hotza ekarri dizkigu); demokraziaz (demokraziaren sendotasuna gurean!, eta errege hala-holakoa nagusi); torturaz (halakorik ez da egundo izan gurean!, eta egiazko testigantza mingarri franko ageri); presoen sakabanaketaz (ETA indargabetzeko omen, eta ETArik ezean ere, segi); mintza gaitezke Altsasuko gazteez (Nafarroan gaueko liskar bat terrorismoa da; Jaenen, ez)… Egiondoak.

Bizargorri, 2017-03-22

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor