Diario Vasco

img
ERRESERBA AGORTU EZINA
img
Jesus Mari Mendizabal | hace 7 horas| 0

Duela ia 400 urte, Frantziako Luis XIV.aren garaian, Richelieu, D’Artagnan eta konpainiarekin batera, Colbert eta Mazarino jaun ahaltsuak ere bizi izan ziren Parisen. Colbert, agidanez, erregearen finantza administraria zen, (Landetako basoa landarazi omen zuena, bestalde); Mazarino, berriz, militar ohia, kardinal doia, diplomatiko goia… Bien arteko elkarrizketa antzinakoa (diotenez, benetakoa) dakart zure begiraldira, gaur egungo gertakari berriekin konparazio baterako; Colbert hasita.

—Dirua lortzeko, gobernuaren diru-ontzia betetzeko (ken eta bildu, ken eta ken), iristen da une bat ezin engaina litekeena zerga-pagatzailea; ezin ziria sar dakioke jendeari behin eta berriz, beti… Atsegin handiarekin, hortaz, entzungo nizuke zuri galdera ezinbesteko honen esplikazioa: nola demontre segi lezake inork gastatzen-gastatzen, baldin leporainoko zorretan itota badago jadanik?

—Izaki hilkor arrunta izanenean, bistan da: leporainoko zorrekin dabilenak kartzelan bukatzen du. Baina…, ai estatua, ordea…! Estatuaz mintzo garenean, ez da gauza bera; ez horixe! Estatu bat ezin bidal liteke egundo kartzelara. Beraz, estatu bat beti zorpetu liteke gehiago eta gehiago. Zorrak eta zorrak egin litzake nahi beste. Egin ere, horixe egiten dute estatu guztiek. Zer uste zenuen, ba, xoxo xalo horrek!?

—A, bai!? Hala ote…? Dena dela, edozein moduz ere, dirua behar dugu. Eta nondik arraio atera behar dugu, nondik arraio gero!, inon diren kontribuzio guztiak ezarriak ditugu-eta dagoeneko? Zergen azpian lehertua daukagu-eta jendea…?

—Zerga berriak jarri beste erremediorik ez dago; hornitu beharra baldin bada, bederen. Ezetz diotenak ahuntzek adarrak dituzten aldera daude; oker!

—Ezin diogu, ordea, zerga gehiago ezarri herritar arrunt behartsuari…

—Halaxe da; ezin diogu, ez.

—Orduan, zer? Aberatsei ezarri beharko dizkiegu, hortaz.

—Aberatsei ere ez. Hartara, eurek ez lukete orain baino gehiago gastatuko. Eta gastatzen ez duen aberats batek bizi-ezina eragiten die ehun bat pobreri. Gastatzen duen aberats batek, aldiz, bizibidea eskaintzen die, bizi-bidea.

—Orduan, nola!?

—Colbert jauna, gizon urria zaude. Zuk ez duzu kea asmatuko, ez! Jende asko dago, elemenia, aberats eta pobreen tartean, ez bat ez beste direnak. Erdiko klasekoak. Nortzuk diren? Lan eta lan gogotik ari direnak, inoizko batean aberasteko asmotan, pobre behartsu izatera ailegatzeko beldurrez. Horiei, horiei jarri behar dizkiegu zerga eta karga eta tributu gehiago. Geroz eta gehiago. Horiek, zenbat eta gehiago kendu, orduan eta lan gehiago egingo dute. Zertarako?, eta guk kendutakoa konpentsatzeko. Hor dago koska. Hor dago erreserba agortu ezina guretzat; hor, koanto!

Horra, orain laurehun urteko berriketak, gaur egungo berri. Zoroak ere igarri.

Bizargorri, 2015-03-04

Ver Post >
ZUZENBIDE FAKULTATEAN
img
Jesus Mari Mendizabal | 25-02-2015 | 09:00| 1

Goiz batean Donostian, “Zuzenbidearen abiaburuak” izeneko irakasgaiaren katedradunak, gure gelara sartu bezain pronto, lehenengo ilarako ikasle bati izena galdetu zion zuzen: «Nola duzu zuk izena?»; «Jon», hark motz erantzun eta «Alde egin ezazu nire bistatik, purtzil arraioa!», irakasleak zakar. Hitzik gabe geratu zen mutila.

Hitzik gabe geratu ginen gu ere gelan, kokilduta, kanoi orro batek agindu baligu bezala… Geroxeago suspertu zen gelakide gizajoa, zutitu zen eta, bere zerak harturik, gelatik kanpora joan zen negar intziriz. Denok geunden haserre, baina inork ez zuen txintik atera. «Ondo da; orain bai… –jarraitu zuen katedradunak, eta galde hau egin zigun–. Ea, ba; esaidazue: zertarako balio digu legeak?.

Beldurrez josiak geunden artean, durduzaturik; pixkana-pixkana, ordea, gure onera itzuli ginen eta, atzekoek nahiz aurrekook, erantzun batzuk ematen hasi gintzaizkion. «Gizartean ordena izan dezagun», batek. «Ez, ba!», hots egiten zuen irakasleak. «Gu guztion aldetik arauak beteak izan daitezen», beste batek. «Ez, ba!». «Gaiztoek beren azioak ordain ditzaten», hurrengoak… «Eztez, ba! Hemen ez al da inor galdera honi zuzen erantzuteko gauza? Zuen guztien artean inork ere ez ote daki, bada, legeak zertarako dauden…!?».

—Justizia izan dadin… –bota zuen bazter batetik bizardun herabe otzan batek.

—Azkenean, horratik! Hori da: justizia izan dadin, koanto! Justizia edo zuzentza; zuzentasuna. Segi dezagun…; eta zer arraiotarako balio ote digu justiziak?

Zapuzturik geunden, haserre artean ere, maisu haren jarrera oies latzarengatik; halere, erantzunak ematen segitu genuen: «Giza-eskubideak babestearren: guztiok bizirik jaioak, guztiok geure eskubideak!», harroxko berritsu batek. «Ez dago txarki esana… Zertarako gehiago?», irakasleak. «Ongia eta gaizkia bereiztearren, bereziki», damatxo babalore batek. «Zintzoak saritzeko», txintxo txiki batek… «OK, ez dago gaizki. Baina, esaidazue, mesedez: zintzo, ongi, gizatasunez jokatu al dut nik arestian Jon gelatik bota dudanean…? Aho batezko erantzun zalantzarik gabea nahi dut!

—Eeezzz!!! –atera zitzaigun denoi batean eta betean.

—Bidegabekeria egin al dut? Injustizia al dut nik lehen egin hor?

—Baaaiii!!!

—Zergatik, hortaz, inork ez du ezer egin!? Zertarako nahi ditugu legeak eta arauak, baldin eta ez badugu ausardiarik zertzeko, gauzatzeko, betearazteko? Zuetako bakoitzak, injustizia baten aurrean, aktuatzeko obligazioa du. Bakoitzak eta denek! Ez hurrengoan berriz isilik geratu, arrano demontre, behin ere…! Zoaz Jonen bila, Jainkoaren izenean –esan zidan ondoren, begietara begira, neuri–; esaiozu etortzeko…

Egun hartan izan nuen nire Zuzenbide karrera osoko irakaspenik baliagarriena: gure eskubideak zaindu ezean, duintasuna galtzen dugu; eta duintasun gurea ez daukagu traturako. Zuzenari, berea beti.

Bizargorri, 2015-02-25

Ver Post >
BI PAPERTXOENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 18-02-2015 | 08:36| 2

Erdi Aroan behin, Ordiziako hiribilduan, jauntxo gaitzerako makur batek andre bat hil feria egunean, eta haren senarrari egotzi zioten errua biharamunerako. Nola jaun itzal handikoa baitzen, eta esku ere luzekoa, agintariek-eta segituan aurkitu zuten pagaburua: “senarra bera jarriko diagu hiltzaile kulpadun herriaren aurrean, eta kito!”. Jauntxo handikiak han egin zuen beste morroi harena: arratsaldean lotatik jaiki eta “gaur eguzkia kontrako aldetik atera duk” esan. Nork bere errua hurkoari ipini, alegia.

Egun batzuen buruan, auzitegira eramana izan zen gizajoa, bihotza bi erdi eginda. Bazekien bere aitorpenak ez zuela ezer balio izango epai-bidean (“hemengo nire esana eta mendiko ahuntzaren gauerdiko eztula, pareko”); bazekien ez zela aise urkamenditik libratuko; ez, alajainkoa… Epailea bera ere, jakina, jauntxoaren konplizea zen; eta, senar alargun berri hura aurrean paratu ziotenean, esan zion:

—Gure herri honetan ondotxo dakigu Jainkozale handia zaudela zu aspaldian. Beraz, utz dezagun Haren nahieran zure patua; eman dezala epaia Berak. Horretarako, bi papertxoetan idatziko dugu, batean “errudun”, bestean “errugabe”. Tolostuko ditugu paper biak eta zuk zeuk egingo duzu aukera batena ala bestearena. Jainkoak gidatuko duenez zure eskua zuzen, Hark du erabakiko ere zure auzia justuki…

Epaile saldu ustelak ordurako bi papertxoak presturik zeuzkan; biak ala biak, ordea, idazkun berberarekin: “errudun” batean eta “errudun” bestean. Senar biktima gizajoa ez zen ergel kamutsa edozein moduz ere, eta segituan jabetu zen tranpaz. Ikusi batera, ez zeukan han ihesbiderik; agidanez, zepoan eroria zen. Epaileak orduan, larderiaz, zorrotz, agindu zion har zezala papertxo tolostu bietako bat, edozein, ja!

            (Hemen, irakurle, minutu batez sikiera geldituko bazina, hobe… Izan ere, zuk zer egingo zenuke errukarri haren kasuan? Zuk zer uste duzu egin zuela atarramendu hartan…?).

Gizaseme ordiziar zorigalduak orduan, arnasa sakon hartu, begiak itxi eta hausnarketari ekin zion mantso-mantso, isil-isil, kieto-kieto… Epailea larritzen eta epai-gelako jendea ernegatzen hasi zenean, begiak zabaldu, papertxoetako bat hartu eta… ahora eraman zuen dzast!, eta irentsi egin zuen klask! Dena di-da batean.

Harritu ziren guztiak total, haserretu ziren muzin. «Zer demontre egin duzu, madarikatua! –aurpegiratzen zioten–. Orain zer arraio egin behar dugu hemen…!? Orain nolatan jakingo dugu epaia? Nolatan antz emango diogu Jainkoaren nahiari!?».

—Oso erraz, demontretan! –erantzun zien akusatuak–. Hahorreko horretan gelditu den papertxoa zabaldu eta irakurri besterik ez dago. Paper horretan dagoen testutik jakingo dugu, zehatz eta bete-betean, zer zeraman idatzia nik aukeratu dudan besteak. Begia bezain zierto, eskuko bost behatzak bezain ziur. Hala ez da…?

Nahiezaren atsekabez purrustadaka, disimulatu ezineko muturrez bufadaka, Ordiziako senar faltsuki salatu hura libre utzi behar izan zuten derrigor; zer erremedio. Nahi duenak gehiago egiten omen du ahal duenak baino. Jaun Einstein-en esanean, dena galdua denean, irtenbidea ez da jakintzan, baizik irudimenean.

Bizargorri, 2015-02-18

Ver Post >
MAÑUEL OFISIALA
img
Jesus Mari Mendizabal | 11-02-2015 | 09:17| 3

Ondoren datorren historia guztia, umore ttanttaz bustia, Semanario Republicano aldizkari zenean 1928ko abuztuaren 14an publikatutako «La Frontera»-tik atera dit Mikel Jauregi hondarribiar adiskideak. Idazlana Juan de Arrizurta-k sinatu zuen. Nik gaur, orduan euskaraz gertatuak baina gaztelaniaz kontatuak, euskarara dakartzat atzera berriro bueltan, balizko irakurlearen entretenigarri.

Jaizkibelen ekialdeko muturrean, itsas urdin hutsari begira batzuk eta Aiako Harri gorriari beste batzuk, gaur egun bezala orain ehun urte ere, baserri gorri-zuriak zeuden han-hemenka. Haietako batean bizi zen, agidanez, hemen solasgai dugun Mañuel, jendeak ofisiala deitzen omen zioten hura. Mañuel hori karlisten armadan, azkeneko karlistadan noski, ofiziala izana zen eta, bistan da bada, horrexegatik haren goitizenarena: ofisiala. Esaten omen zuten askok, eta fama omen zen garai hartan, inork ez lukeela hark bezain zuzen eta seguru armada  bat mendiz eta xendaz gidatuko, baita Bilbo edo Gasteiz edo Zaragoza bertaraino ere, Jaizkibeleko edozein aldeetatik abiatuta. Dirudienez, beraz, ez zen edozein hondarribiar karlista hura.

Ofisialak ez omen zekien irakurtzen. Hala ere, egunkariak erosten omen zituen. Idazlariren bat-edo bere azañen, ideien eta istorioen eske joaten bazitzaion, buruiritziz mintzatuko zitzaion; alegia, harro eta tente-potente. Bere jakinduriaren alabantzak eta argudioen goraipamenak atsegin handiz onartzen omen zituen; aldiz, inork harenik dudatan-edo ipintzen bazuen, sutan jartzen omen zen, dios eta kristoka: «Alde egin zak hemendik; hartukottuk epelak, bestela!». Hala behin, periodikoa mahaian aldrebes jarrita, azpikoz goitti irakurtzen ari zela, piko eman omen zion bateon batek, atentzio emanez bezala. Burua biratu eta hitzetik hortzera erantzunik izan behar zion gure Mañuelek haserre bizian: «Ondo jakiñ duenak erozein moduan leitzen dik, babu ostiya!».

Beste behin, berriz, ez dakigu nongo ganadu-feriatan, pinta txol ederreko idi pare indartsua erosi omen zuen, lehengo zaharrak kenduta, gurdi-lanetarako. Salamancatik ekarriak ziren eta ez zeukaten okerragorik, egia esan. Idi berri horiek, ordea, ofisialaren hizketa tutik ere ulertzen ez. «Aida!» oihukatu eta kasurik ez. «Esti!», eta are gutxiago… Bere baitan Mañuelek: «Orain ere egin diat nik negozioa, porlos! Osasuna saldu eta gaitza erosi, horra…».

Mingain gabeko zintzarria sasian usteltzen omen dela-eta, badaezpada, hurrengo astean bertan, idi-parea berarekin hartuta, gozoa joan omen zen ganadu-feriara berriz. Idiek ez omen ziotela batere obeditzen! «Pastidioso! Pastidioso! –esan zien saltzaileei–. Bien pastidiau yo en comprar de ustedes, que estar buey belarrimotxas!». Saiatu omen zen gizona esplikatzen, edozein idik, edukazio pittin batekin, entenditzen duela aida nahiz esti… Baina, ez alferrik: saltzaile kastillanoek kasurik ere ez… Bere idi-parearekin atzera etxera bueltatu behar izan omen zuen, erremediorik gabe. Madarikazio batean, hori bai: «Au duk comediya, orain zarrian erdaras ikasi bihar!». Akuilu eztenarekin zirikatuz («aida»-ka garrasika hastea alferrik izaki), hala esaten omen zien bere idi ederrei, ezti eta goxo: «Guamos! Guamos…!».

Bizargorri, 2015-02-11

Ver Post >
ERREMINTAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 04-02-2015 | 09:00| 0

Denbora politikoa goldatzen hasita, urte asko dira, zoritxarrez, erabakimenaren eskubiderako berezko zilegitasuna lege ezarriek galarazten diotela Euskal Herriari; hilabete asko dira, zorionez, ETAk borroka armatuari, hiltzeko erremintari, tresneriari, ekipoari, uko egin ziola, betiko horratik azkenean; aste asko dira, gehiegiegi, Arnaldo Otegi bidegabeki kartzelan daukatela bengantza hutsagatik; egun asko ez dira euskal presoen sakabanaketaren aurkako manifestazio jendetsua egin zela Bilbon…

Denborak bizarrik ez zuenetik, baina, euskal-dunaren nahia ezina bilakatu da. Espainiak erreminta guztiak bere esku dauzkanez, legea nahierara jarria eta ber-jarria dago zilegitasun ororen gainetik. Euskal Herria ez delako existitzen, ezpada terrorismo baten lur-toki madarikatu. Rajoy presidentea eta españoltasunaren ezker-eskuineko akolitoak dauzkagu gizabidearen, zintzotasunaren eta nortasun on bat-bakarraren jauntxo-dama ipiniak; betirako gure guarda, begirale eta zaindari auto-izendatuak.

Denbora da hemen, Espainia gurean, politikak justizian esku-hartzen duela lotsagabe; preso Europak errugabetuak berriro espetxeratzen dituztela mendekuz; apetaren arabera atxilotuen abokatuak (ere) atxilotzen dituztela nahi bezala; konponbideari arazo iritzi eta eraso egiten diotela zital; euskal-tegietan harrapaka sartzen direla lasai demonio; torturatzen dela krudel; eza dugula gurean… Hori guztia zergatik? Gure guardako begirale omen daudelako. Eta zergatik? Euskaldunok terroristen erreminta tresneria hemen aldean gordea omen dugulako, oraindik, betiko.

Arrantzan argi-urratzez geroztik ordutan aritu ondoren, senarra etorri da etxera atseden hartzera. Emazteak orduan, ondoko lakua oso ondo ezagutu ez arren, erabaki du txalupa hartzea. Arraun plist eta arraun plast, egiten du abantean lakuan barrena; aingura bota hondora badaezpada eta hasten da liburu bat irakurtzen… Hartan, guarda edo aintzira-zain edo begirale ofiziala inguratzen zaio, eta:

—Egun on, andrea. Zer ari zara hor?

—Irakurtzen, bistan da.

—Urtokiko ingurune honetan, hain xuxen, ezin arrantzan egin liteke…

—Barka beza, jauna, baina ni irakurtzen ari naiz, ez arrantzan.

—Hala dirudi, bai. Alabaina, erremienta guztiekin zoaz, aldean daramazu ekipo osoa; noiznahi has zaitezke tresneriarekin arrantzan… Legearen arabera, nirekin eraman behar zaitut preso.

—Zer…!?

—Zuk nahi duzuna esango duzu, baina hau honela da.

—Zer…!? Halakorik egiten baduzu, sexu-erasoa egotziko dizut. Sexu-erasoa!

—Zer esaten ari zara? Nik ez zaitut-eta ukitu ere egin!

—Halaxe da. Alabaina, erremintak hor dituzu, tresneria guztia!, eta edozein momentutan has zaitezke nire zerako zerak zeratzen… Entenditzen didazu…

Bizargorri, 2015-02-04

Ver Post >
SENAR BAT
img
Jesus Mari Mendizabal | 28-01-2015 | 15:14| 0

Joan den larunbatean, gaueko hamarretako hotzetan, jokatu zen Gipuzkoako derbia Anoeta futbol zelaian Errealaren eta Eibarren artean. Athletic txarto dabil; Erreala, txarki; Osasuna, gaizki; Alaves, makal… Eibar, motel guztion alkate ibili arren aurten aurreneko aldiz, galtzaile atera zen Donostiatik. Suerteak ebaki omen zuen, gehienbat, auzia. Bat eta huts. Errealak arnasa eta Eibarrek putz.

Utz ditzagun, baina, futboleko emaitzen gorabeherak eta begira dezagun harmailetara… Denetik bada, jakina, bateko zein besteko zaleen artean. Zenbaitzuk, ordea (zerri goseak ezkurra amets), zentzutik kanpoan ari ez ote diren pentsa liteke, hotz pentsatzen jarrita; ero eta zoro garbiak ez ote dauden. Ormaiztegin esan ohi zen bezala, min gutxi eta axanpa asko. Zoro guztiak ez dira preso, benetan.

Bi begiak baino nahiago du zenbaitek futbola, futboldromoa. Itxura txoil diferenteak erakutsi arren, klub bat-bereko dira guztiak. Badirudi gogotan beti daramaten bakarra beren begininietako ekipoa dela; gainerako guztia, aldiz (bizitza bera, alegia), begitan hartua dutela. Bata, nahia; gainerakoa, nahieza. Etxekoa maite dute zakurrak harria bezala. Astean zehar, egunik egun, larri-ipurdi dabiltza asteburua noiz iritsiko, zertarako?, eta, errealitatetik ihesi, harmailetatik beren bizitzari builaka, oihuka, madarikazioka ekiteko.

Kasu sinesgaitz latza kontatu didate. Debagoienekoa izan behar zuen, agidanez, gizon adintsuak; Urola Garaiakoa, agian. Erreal-zale ala Eibar-zale ote zen da hemen gutxienekoa. Bi bazkide-sarrera zeuzkan, antza, joan den larunbateko zorioneko derbia ikusteko. Bere jarlekuan eserita lasai-antzean zegoen gizona partida noiz hasiko. Aldamenean, eskuineko aldean, inor ez, jarleku bat hutsik… Hartan, gizaseme handikote bat inguratu eta esertoki hura okupatua ote zegoen galdetu zion. Eta:

—Ez. Libre dago.

—Harrigarria da –gizasemeak–, harrigarria denez. Bazkidea izango da, noski, eta gaur etorri ez!? Zein zentzuzko zintzo, hau bezalako sarrera izaki-eta, gaur bezalako partida ikustera etortzen ez da!? Gipuzkoako derbia, sekula eztakoa, liga puri-purian dela, eta agertu ez…? Nola liteke, baina, tamainako astakeria egin…!

—Egia esan, jarlekua nirea da. Aspaldi erosi nuen. Berez legez, nire emazteak egon behar zuen hemen aldamenean, baina zendu zen, akabo. Hauxe da euskal futbol ekipoen arteko lehendabiziko derbia biok elkarren ondoko hemen ez gaudena, duela berrogeita koska urte ezkondu ginenez geroztik; gaurko hauxe da aurreneko aldia…

—Ene, bada… Barka! Penagarria, benetan. Atsekabean lagun ni ere, gizona… Hala eta ere, ordea, ez al zenuen beste norbait, ez dakit ba nik, adiskideren bat edo, seme-alabaren bat edo, auzokoren bat edo, senitartekoren bat edo, hemen ondoan jarrita lagun egiteko, gaur bezalako futbol-egun handian?

Gure aitonak buruarekin ezetz, ezetz.

—Ez, ba. Denak ere hileta-elizkizunaren ondoko parafernaliatan geratu dira.

Bizargorri, 2015-01-28

Ver Post >
BETAURREKOENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 21-01-2015 | 08:48| 0

Marka gertatu zaio gure ezagun gazte bati atzo, marka gertatu zaionez! Errege egunaz geroztik, lanak hala aginduta, Madrilen da mutila. Atzokoa San Sebastian eguna eta andregaiaren urtebetetzea izanagatik. Penatxo du berak ere; batez ere, andregaiarentzat akordatzean. Edozein moduz ere, ohitura lege, maiteari zertxobait bidali beharko ziola, bada, eta, betaurreko berri batzuen premian zebilela jakinik, hiriko optika batera jo zuen, joan den astean, antiojo bueno-bonito-barato batzuen bila.

Bazen han aukera… Atzenerako, behintzat, bizpahiruren artean, hauexek eta kito. Damatxo saltzaileak, kobratu aurretik, paper berdexka batean bildu zizkion antiojoak. Alde egiterakoan, ordea, gure ezagunak bere fardeltxoa ez, baina beste oso antzeko bat hartu zuen salmahai gainetik, konfundituta, norbaitek aurretik han utzia noski. Errare humanum est. Fardeltxo hura optikako neska bezero batena zen, eta kuleroak zeuzkan barruan, kuleroak!, ondoko kortse denda batean erosi berri-berriak.

Gure ezaguna ez zen, bistan da, hutsegite handiarekin konturatu. Eta handik zuzen postetxera joan zen. Idazki bat egin zion artaz eta kartaz bere neskari. Ondoren, fardela eta gutuna sobre propioan sartu eta postaz bidali zituen Hondarribiara, neska-lagunaren etxera. Errare humanum est, sed perseverare diabolicum. Atzo jaso zuen honek sobrea. Ireki sobrea, ireki fardeltxoa eta… hura ustekabekoa, arranetan! Ez zuen halakorik inondik espero bere mutil kikilarengandik. Eta, ikusmin denak zerbait min, gutuna zalapartaka ireki zuen, bi begiak talo. Hona hemen zer zioen:

«Maite maitea. Zure gustukoa izatea espero dut erregalua. Izan ere, aspaldian zabiltza betikoekin, eta gauzok noizean behinka aldatu beharrekoak dira. Hemengo saltzaileak azken modakoak omen direla baieztatu dit. Berak soinean zeramatzanak erakutsi dizkit eta, bene-benetan, igoal-igoalak dituzu. Neuk ere, badaezpada, probatu nahi izan ditut. A ze nolako barreak egiten dituen andre saltzaileak, halako prendak barregarri suertatu ohi direlako gizonezkoongan; are gehiago niregan, ondotxo dakizu-eta berezko zera nabarmenak ditudala.

«Dendan zebilen neska gazte batek ere lagundu dit aukeratzen. Eskatu dizkit, bereak kendu eta hauek jantzi ditu, neuk argi ikus nitzan alde on guztiak. Nire ustez, dama saltzaileari ederkiago ematen zizkion, neska honi ile-pizarrek gainez egiten zioten-eta. Halere, dena den, ondo ematen zioten zerok… Eta erosi egin ditut. Dizkizut.

Jar itzazu; erakutsi gurasoei, senideei, nahi duzun guztiei, ea zer dioten. Zure xahar haiekin ibiltzen ohitua lehen, hasieran xelebre sentituko zara, agian. Batik bat, azken bolada luzean bat ere erabili ez duzulako. Baldin txikiegiak badituzu, et-et!, marka uzten dute. Baldin handitxo badituzu, berriz, erne!, erori egingo zaizkizu eta. Esan didate, gainera, ondo-ondo garbi ditzazula sarri; baita igurtziekin kontuz ibiltzeko ere, hondatu egiten omen direla eta. Batez ere, kontu eman ezazu non-zertan zabiltzan, galdu gabe alegia, zuk nonahi kentzeko ohitura handia duzu eta.

Hauxe baino erregalo hoberik ez zait burutik pasa. Hurrena noanerako, jantzita ikusteko amorratzen nago, maitea! Musu handi-handi bat bi masailen erdi-erdian!

 

Bizargorri, 2015-01-21

Ver Post >
HAIZEZ IZORRA PUTZEZ ERDI
img
Jesus Mari Mendizabal | 14-01-2015 | 08:52| 1

Auto aspaldikoa daukagunok urtero badugu bisita bat egin beharra, derrigor eta badaezpada, IAT edo ITV delakora. Urteen joanean, gutxi-asko, beti sortzen delako matxura ez bada higadura, edota kolpea ez bada ere kaltea… Tokatzen zaion aldiro, beste askok bezala, gure Patxik ere aurrez, derrigor ez baina badaezpada, Donostiako garaje izendun batera eramaten du bere Mercedes antigualeko bezain elegantea, ikusmira teknikoa egin diezaioten. Eta beti edo gehienean aurkitzen diote argietan ezpada kubiertetan, motorrean ezean balaztan, akatsen bat konpondu beharrekoa.

Bihar du ITV delakoa Patxik Irunen, atzo eraman zuen autoa kapitalera, gaur kontatu dit niri han ikustea eta entzutea tokatu zitzaiona. Merezi du jakitea, jakitea merezi duenez. Artean ez omen ziren goizeko hamarrak izango, garajera iritsi zenean. Enplegatu mekanikoa lanean ari omen zen zain eta muin, Jaguar ikusgarri baten sekulako motor tzarra desmontatzen. Egun on. Egun on. Itxaron pixka bat, mesedez… Hartan, zain zegoela, gizaseme dotore jantzia sartu omen zen autotegira. Egun on.

Ahotsa ezagutu, inondik ere, eta derrepente altxatu omen zuen burua langile mekanikoak motorraren zilindro buruko juntura gainetik. Diosala gogotsu itzuli eta gizon haren aurkezpena egin omen zion gure Patxiri. Hura omen zela, alegia, kardiopatia guztien sendatzailea, bihotzeko espezialista aparta, kirurgialari itzal handikoa mundu guztian… Gero, doktoreari presentazioa egin zion gure Patxirena, hau era bada-eta nor. Eta elkarri bostekoak eman zizkioten txeraz bezero biek.

Lehendabiziko ele-meleen ondoren, enplegatu mekanikoak, artean ere eskuak trapu batekin igurzten zituela (bat-batean ideia bitxia etorririk izango zitzaion-eta burura zast), zera galdetu zion mediku handiari, haixea hartuta bezala:

—Aizu, utziko al didazu galdera petral samarra egiten?

—Nola ez, ba? –medikuak–. Esan, gizona, esan…

Eta auto ikusgarri haren motor tzarraren ondora eraman omen zituen bezero biak. Eta, jainko ttikien mailara bera ere iritsia zelakoan, nonbait, zuka baina mailuka, hala esan omen zion mediku ospetsuari, ttentte:

—Begira iezaiozu honako motor honi. Nik neuk ireki diot bihotza, baita balbulak eta transmisio ardatza atera eta konpondu ere; nik neuk kokatu dut pieza bakoitza bere tokian egoki… Eta orain, horra, motorra badabil! Bizi-bizirik da autoa!

—Primeran –medikuak–. Baina zer esan nahi didazu horrekin…?

—Zer esan nahi izango dizut, ba. Zuk eta nik, funtsean, lan berbera egiten dugu. Antzeko parezido. Zergatik nik kobratzen dut kaka bat hilean behin, eta zuk diru mordoa noiznahi, handik eta hemendik? Zergatik, biok antzeko lana eginda…, e!?

—Batere ahal baduzu, saia zaitez zure lana motorra martxan dela egiten…

«Haizez izorra, putzez erdi» esanda bukatu zidan gure Patxik bere kontaketa.

Bizargorri, 2015-01-13

Ver Post >
ANTIBESeko ALKATEarena
img
Jesus Mari Mendizabal | 07-01-2015 | 08:52| 0

Frantziako Kostalde Urdinean dago Antibes, Niza eta Cannes-etik ez oso aparte. Notizia izan zen alkate jaunak iaz idatzitako gutuna edo ohar-orria; egunotan beteko da urtebete juxtu. Guraso musulmanek herriko eskoletako jangeletatik zerrikia baztertzeko, erabat kentzeko, eskatu omen zuten; eta bertako herri-nagusiak, ezezko biribila emanez, hautsi-urratuak egin omen zituen, zirt-zart, ikastetxeetara bidalitako honako gutun honen bitartez. (Erosi bezalaxe saltzen dut nik).

«Ez. Zergatik eta zertarako…? Musulmanek uler dezaten eurak direla Frantziara, Frantziako ohituretara, hemengo tradizio eta bizimodura jarri behar direnak, eurak direlako hona emigratzea erabaki zutenak; uler dezaten, hemengo gizartera egokitu eta Frantzian eraz bizitzen ikasi beharra dutela; uler dezaten, eurak direla beren bizimoldea moldatu behar dutenak, eta ez noski zintzo asko beren etxean jaso dituzten frantsesek; uler dezaten, frantsesak ez direla xenofoboak eta arrazistak, musulman etorkin mordoa onartu dute-eta (musulmanek eurek ez bezala onartu ere, ez baitute beren herrian atzerrikorik begi onez ikusten).

«Ez. Zertarako eta zergatik…? Frantsesek, munduan beste herrialde ugarik bezala, beren nor izanari uko egin nahi ez diotelako inolako maneraz, internazionalista guztien esanak eta erasanak gorabehera; baldin Frantzia babes-herri bada, ez delako aldian aldiko ministroak edo gobernuak kanpotarrak jasotzen dituelako, frantses herriak berberak jasotzen dituelako baizik, frantses herriak koanto, herria bere osoan kontsideratuta.

«Uler dezatela, azken batean, Frantzian bere Gabonetako zuhaitzek, bere elizek, bere ospakizun erlijiosoek, bere erlijioa bera ere, eremu pribatu hertsian gelditu behar izaten dutela, bertako erro judu-kristau eta guzti (ez erro judu-kristauen damuz, ez). Beraz eta hortaz, alkatetzak arrazoi bete-betea du, islamarekin eta haren delako sharia erlijioarekin hautsi-mautsirik edo traturik batere egin gabe.

«Laikotza edo laikotasuna trabatzat daukatenei, Frantzian horregatik konforme ez dauden musulmanei, gogorarazi nahi diet mundu zabalean berrogeita hamazazpi herrialde musulman zoragarri existitzen direla, jendetsuak gehienak, pozarren eta beso-zabalik hartuko eta jasoko lituzketenak, sharia legea errespetatze aldera.

«Zeuen herrialdeak utzi eta Frantziara etorri bazarete (eta ez zuen ohitura eta fede bereko lurralde musulmanetara joan), Frantziako bizimodua beste tokietakoa baino hobekotzat jo duzuelako da, baldinbaitere.

«Behin sikiera, sikiera behingoagatik behin bakarrik bada ere, egiozue zuen buruari honako galdera begien bistako hauxe, zintzo: “Zergatik ote gaude gu hemen Frantzian hobeto, jaio gineneko geure ama-lurrean baino? Zergatik ote da…!?”.

«Bada, galdera horretxen erantzunaren parte bat besterik ez duzue, zer?, eta, hain zuzen ere, herri honetako eskoletako jangeletako… zerrikia. Horra dena esan. Aditu nahi duenak ez bitza belarriak itxi».

Bizargorri, 2015-01-07

Ver Post >
HIRU EGUN ETA HIRU BASO
img
Jesus Mari Mendizabal | 31-12-2014 | 09:11| 0

Hiru egun: atzo, etzi eta etzidamu; hiru baso: topo, topa eta tope… Izan ere, gaur abenduaren 29a izaki, dagoeneko gazte-gaztea ez dagoen lagun baten abentura kontatzera nator. Urtero bezala, atzo ere, inozente egunez, andre sikologo adiskide baten etxera joan zen bisitan, bere moduko batzuekin, birziklatzera. Gauza ilun guztien arrazoi gordeen zaleok, bost lagun guztira, behin aretoan baltsan jarririk zaudela, dama sikologoak, bileraren gidariak, kristalezko baso bat ur altxatu zien begien parera.

Denek ere «Erdi hutsik ala erdi beterik al dagoen galdetuko ziguk, seguru!» egin zuten beren kolkoetarako; baina, ez, bada. «Zenbat pisatzen du, zuen ustez, honako baso honek?», galdetu zien itsumustuan. Batek, ehun gramotik gora ez omen zela asko izango; besteak, berrehun gramo gutxienean baietz; hirurehun gramo izango omen zela, seguruxeagotan ere, hurrengoak… Koadrilako andre sikologoak orduan, eguneko lezioa eman zien, honela gutxi gorabehera:

«Baso honen pisu absolutuak garrantzirik ez du; zenbat denbora eusten diodan, horretan dago koxka. Minutu bakar batez eutsiko banio, ez legoke arazorik bat ere; ordubetez eutsiko banio, berriz, besoa minduko litzake zerbait ere; egun oso batez eutsiko banio, ordea, zurrunduko eta sorgortuko litzaidake oso-osorik oinazetan… Basoaren pisua ez da aldatzen; baina, hori bai: zenbat eta denbora gehiago eutsi, orduan eta eramangaitzago bihurtzen da, edozeinentzat…».

Eta jarraitu zuen: «Gutako bakoitzaren buruhausteen basoa duzue honako hau. Topo eta topo eta topo egiten dugu baso horrekin bizitzan, egunen-egunean ez bada, bai aldian-aldian. Buruhausteoi adi-adi bazaude pixka batean, ez da ezer gertatzen; segitzen badiezu atentzioa prestatzen temati, min ematen hasiko zaizkizu; eta, baldin egun osoan horiei so bazaude, berriz, sorgortu egingo zaituzte, paralizatu, ezertarako gauza ez zarela utziko… Baso hori bazterrera ematen ikasi beharra dago».

Lezioa ikasita, pelikula batean bezala ikusten dut nik gaur, zer-nolako martxa eramango duen gabon-zaharretan etzi gure lagun esoterikoak, gauza ilun guztien arrazoi gordeen bila. Buruhausteen basoa bazterrera utzi, ahaztu, eta okasiotako baso zilarrezkoa hartuko du etxeko txoko beroan lehenbizi, topa eta topa!. Autoa hartuta gero, Irungo kaleetan barrena gau hotz beltzean, ordu txikiek luze joko diote… Eta, azti batek aztiatu balit bezalaxe, jakin ere ondotxo dakit etzidamu (etzi damu!), urte berri egunean, mezu luze bat bidaliko digula adiskideoi, zera esanez eta kontatuz:

«Kontseilu on bat eman nahi dizuet zurrutari eta gidatzeari buruz. Aditu ondo. Bart arratsean, eguna ere halakoa-eta, etxean bapo jan eta kalean lepo edan ondoren, tope-tope-tope!, konturatu naiz gehixko nuela plastikozko basotik. Eta nik sekula egin eztakoa egin dut bart: autoa han bertan utzi, hiri-busa hartu eta etxera etorri. Onik eta pozik ailegatzea sorpresa ederra da, sorpresa ederra denez! Batez ere, kontuan harturik dedio! nik ez dudala sekula busik gidatu, ez dakidala non ostiatik atera dudan eta, oraindik ere (gaueko lanak egunezko lotsak), etxe-aurrean dagoela aparkatua!».

Ez dela abentura sinesgarria…? Gezurrak ere nonbait bizi beharko du, bada!

Bizargorri, 2014-12-29

Ver Post >

Categorías