Diario Vasco
img
Fecha: octubre, 2017
NON ZER NOLA ESAN
Jesus Mari Mendizabal 25-10-2017 | 8:21 | 1

Bulego, harrera leku edota idazkaritza askotan ibilia da sarri gure laguna; Txomin deituko dudana, neuk neutara. Osasun, administrazio, enpresa, udal eta abarretako bulego edo antzekoetara denok gaude ibiliak. Eta eszena jakina da: jendea zutik atzera-aurrera, jendea eserita txandaren zain, idazkari edo harreragilea mahaian eta norbera zerbaiten eskean edo bila…

Harrera publikoetan, gehienetan, leihatiletan kristalez bestera dago harreragilea, eta aparte batean jendea txandaren zain. Pribatuetan, ordea, harreragilearen mahaia eta bezeroen egontokia elkarren ondo-ondoan daude. Eta, halakoetan, zeinek zer esan, dena entzuten dute denek, askoren lotsagarri.

Txomin, arazo mintsu kezkagarri batekin, osasun zentro pribatu batera joan zen herenegun, astelehenarekin. Bere gaitza erremedia ziezaion, halako tokitako halako medikua aholkatu zioten ingurukoek, fama mundiala ez ezik, esku on aparta omen zeukala-eta egiatan. Joan zen, bada; herabe bezain dudati joan ere.

Atariko ateak zabalik, medikuen zerrenda begiratu zuen horman lehendabizi: berea, bigarren solairuan, 205. kontsulta. Igo zen eta 205eko atea ere parez pare irekia. Sartu zen eta, bizpahiru metrora, aurrez-aurre, medikuaren harreragilea (ala idazkaria?, auskalo) topatu zuen; eta alboan, eskuinetara, bospasei pertsona eserita zain. (Harreragilea neska zen; ez beti hala delako; hura hala omen zelako, baizik. Damatxo pipermin samarra, gainera; ez beti hala delako, …).

—Egun on –Txominek.

—Baita zuri ere, jauna –dama harrerakoak–. Zer dela-eta nahi zenuke zuk Doktorearekin egon…? Zein da zure problema, jauna?

—Ba…, arazo bat dut zakilean. Minez txikitzen jartzen zait…

Aldameneko jendearengan barre bare ugari eragin baitzuen aitorpenak, amorraldiak jo eta txinparta baino erreago jarri zen neska mahaikoa:

—Halako zatarkeriak ez zenituzke jende aurrean adierazi behar!

—Zergatik ez? Zeuk galdera egin ez didazu, ba…!?

—Zentzuzkoagoa izan zintezkeen, noski –neskak, masailetan gorri, ezpainetan zimur–. Belarrian min duzula esan, esate baterako. Medikuarekin pribatuan gero, adieraz zenezakeen egia benetakoa, minaren nondik nongoa.

—Zeuk ere kontu pixka bat eduki beharko zenuke galdera egiterakoan, ala? Batez ere, erantzun intimo samarra sor daitekenean…

Hala, behintzat, biek ala biek kontua garbitu, elkarri begi ona egin eta, haserrerik batere gabe, atzera atez kanpora atera zen Txomin… Berriz sartu eta:

—Egun on.

—Bai…? –neskak, barretxoa pikardiaz eginez.

—Ba…, arazo larriren bat badut belarrian.

Konformidadea erakutsi zion damak irriño ezti batez gure Txomini. Izan ere, zintzo asko egin baitzion jaramon gizon bezeroak, petralkeriarik batere gabe. Eta, aldarte oneko jadanik, esan esate aldera egin zion galdera:

—Eta…? Zer arazo duzu, ba, zure belarri zoritxarreko horretan?

—Min ematen dit, urratu oinaze eta erre min, pixa egiten dudan aldiro.

 

Bizargorri, 2017-10-25

Ver Post >
EHIZTARI ETA ARRANTZARI
Jesus Mari Mendizabal 18-10-2017 | 5:59 | 1

Urriarekin, hego-haizea harro; hego-haizearekin, usoak hegadan. Hala da legea. Eta usoen atzetik, ehiztariak batera eta bestera; ez dago argi zerbaiten bila ala gauza askoren ihesi… Elemena dira, kantidadea!, ehiztarien abenturak eta kalenturak. Hala ere, gehiago omen dira ehiztarien iruzurrak eta gezurrak. Uso bat bota eta bi galdu zitzaienekoa, ordubetean bi lagunek berrehun birigarro jo eta jaso eta jik eta jak lumatu omen zutenekoa; eskopeta berriaren analisi anatomiko, mekaniko, sintomatiko, informatikoa Ipar Ameriketan larrutik ordainduta egin berri dutenekoa… Gezurra franko, lodi-lodi.

Historia isilak dio, behin, denbora asko ez dela, lau gizaseme gipuzkoar goierritarrek, eguneroko ezinezkoari neurria hartu nahian, azpi-jokoa egin omen zutela: beren Zamorako koto edo ehiza-eremua aitzakia, Madrilgo aireportuan autoa utzi eta Kubara joan omen zirela astebeterako. Pentsa zertara: larrutik ordaintzera berriz ere… Kukuak oker jo, ordea, eta beren auto aparkatua poliziak susmagarritzat jo, ateak ireki eta bertan topatu omen zituzten armak eta kartutxoak eta motxilak eta ehiza-pardelak erruz… Auto-jabearen etxera deitu omen zuten. Haren andreak hartu eta… Hortik aurrerako guztia esan gabe doa. Gezurre esan non Getariñ, ta ni baño len zan atariñ.

Hala eta ere, ordea, ehiztaria bezain gezurtia omen da arrantzalea edota ibaietako arrantzaria ere. Aditu, bestela, honako beste historia isil-isilean gorde hau. Senar-emazteak Lesakan biziagatik, enpresa nagusia, kanadiarra, Oiartzunen zuen gizonak, arrantzari amorratuak. Behin, ustekabean total, senarrak deitzen dio lantokitik, larri bezain sinesgarri, emazteari etxera, esanez:

—Maitea, ez nuen inondik halakorik gaur espero. Egokiera aparta fortunatu zait, nire lanpostuan gora egiteko. Gure nagusiak zer?, eta Kanadara laguntzeko eskatu dit; zertara?, eta arrantzara. Marka da, gero! Enpresako ingurumari zabaleko bezerorik onenekin omen goaz. Nire beharra omen du. Ezin diot, laztana, aukera eder honi hutsik egin. Ez zaizu hala iruditzen…!? Astebeterako arropak jarrizkidazu, hortaz; baita kanabera parea, zurda sortak eta amuak ere. Mesedez. Bulegotik irten eta berehala naiz hor, nire gauzen bila. Maite zaitut. Ah…, eta ez ahaztu, faborez, nire zetazko pijama urdina sartzea.

Harritu zen pittin bat emaztea; moskeatu. Izan ere, arrantzara joateko luxuzko pijama eraman nahi izatea ez da normala, normala ez denez. Halere, susmo txarrak txar susmo, senarraren esana zintzo bete zuen andreak… Joan zen senarra bidaian astebeterako… Bueltan, hara non agertzen zaion etxera, Lesakara, nekatuta baina kontent. Maleta utzi, pardela utzi, bi muxu eman eta:

«Eta…? Arrantza ona izan al duzu?», emazteak. «Ez dakizu ondo –senarrak–. Amuarrain alerik ere ez dugu han utzi!». «Pozten naiz». «Baina…, zergatik ez zenidan nire pijama urdina sartu!? Garbi asko eskatu nizun, ba». «Zure zetazko pijama urdina? Bai, sartu nizun». «Ba, maleta guztia miatu nuen hiru bat aldiz, eta han ez zen pijama urdinaren arrastorik ere». Eta andreak, orduan, akabera: «Arrantza tresnen pardela ireki izan bazenu, ikusiko zenukeen…».

Hemendik aurrerakoa ere, esan gabe doa. Gezurra erran nuen Lesakan, eta etxetik bota ninduen presakan. Bertsotan ondo esanda: «Igaliekin doanerako senarra txintxo itxuraz, emaztea zain atarian du azpil-bete konfituraz».

Bizargorri, 2017-10-18

Ver Post >
B.E.M.GA
Jesus Mari Mendizabal 11-10-2017 | 7:45 | 1

Udako oporrak ez dira joan zaharrak… Nik bezala honezkero zuk ere frankotan letuko zenuenez noski, oporraldietan sortzen eta pizten omen dira senar-emazteen arteko sesioak eta ika-mikak maiz. Ez nuke ezetzik esango… Kontua da, gure auzoan apartean gabeko bikote adintsu bat joan den abuztuan irten zela (ez dio axola nora) pozetan, eta irail hasieran biak itzuli zirela haserre. Hain haserre ere, ezen egunetan ez ezik asteetan ere ez baitzioten elkarri hitz zuzenik zuzendu, hainbesterainokoxea zen bien arteko herra eraman ezina.

—Hau ez da posible! –esaten zuen gizonak.

—Zerbait egin behar dugu! –andreak.

Azkenean, urriaren lehen asterako Bikoteen Elkarbizitzarako Mintegia GipuzkoA-n, (B.E.M.GA)n, eman zuten izena bi-biek, Donostian. Baita lehen asteko hiru egun oso bertan eman ere bileraz eta ibileraz. Atzo kontatzen zidan senarrak han bizi izandakoen berri, irribarre argitsu atseginetan kontatu ere.

BEMGA-ra sartu orduko, emazteari hala galdetu omen zioten, dapa!: «Zure senarrak zoriontsu egiten al zaitu? Zorioneko egiten zaitu benetan…?». Une hartan berak, gizonak, burua tentetu omen zuen harro, bai baitzekien uste osoz baietz erantzungo zuela andreak, horretan behinik behin egundo kexatu izan ez zitzaiolako. Emazteak, ordea, ezetz.

—Senarrak ez nau ni zoriontsu egiten…

Harritu omen zen zeharo nire auzoko laguna, eta, dipirri-daparra!, emazteak berak esan omen zituen han handik aurrerako guztiak, jarioan:

—Ez…, senarrak ez nau ni zoriontsu egiten. Ni neu naiz zoriontsu! Ni zorioneko izan ala ez, ez dago bere baitan, neure baitan baizik. Nerez dago soil-soilik, eta ez beste inorez, nire zoriontasuna. Neuk deliberatzen dut aldiro, bizitzako une oro, zorionean bizi izatea. Izan ere, gure lur honetan nire zoriona inoren eta ezeren mendean balego, kezkatzekoa litzateke; kezkatzekoa, kuanto.

«Hemen dena aldatzen baita etengabe: pertsona bera, aberastasunak, gorputza, klima, plazerrak eta abarra… Den-dena da aldatzen. Nire bizian, beraz, asko ikasi dut, asko, denborarekin. Eta zoriontsu izatera deliberatu naiz gaurgero; gainerako “zera” guzti-guztiak “esperientziak” direla esaten dut ja: maitatu, barkatu, lagundu, ulertu, onartu, entzun, kontsolatu.

«Jendeak han-hemen gehiegitan hala dio: “Ezin izan naiz ni zorioneko…, gaixorik nagoelako, diruz eskas nabilelako, bero izugarria dagoelako, urliak irain egin didalako, sandiak dagoeneko maite ez nauelako, berendiak ni baloratzen ez dakielako…”. Zorioneko nornahi izan daiteke, ordea, gaixorik egon arren, diruz eskas ibili arren, bero egin arren, irainak jaso arren, maite-maitea ez izan arren, jendeak asko baloratu ez arren… Zoriona, jarrera delako.

«Bizitza bizikletan ibiltzearen pare-parekoa dugu, horra: erori egiten gara eta lurra jotzen dugu, baldin eta pedalei eragiteari uzten badiogu. Bestela, joan goaz, kontrako nahiz aldeko haizeak joaz, argiak janez, arnas betean…

«Has dezagun, hortaz, eguna egunero irribarre argitsu atsegin batekin. Askoz ere hobea delako argi bat piztea, ilunak madarikatzen ibiltzea baino. Eta eraginean eraginean, joanean joanean, ibilian ibilian…, behin edo behin zerura begiratu eta izarrik ikusten ez badugu…, goazen etxera, eguna argitu du eta».

 

Bizargorri, 2017-10-11

Ver Post >
SAGULUR
Jesus Mari Mendizabal 04-10-2017 | 7:57 | 1

Hona hemen Sagulur izeneko mundu honetako bazter baten historia. Sagulur sagutxo guztiak bizi ziren tokia zen; zu eta ni bizi garen bezalaxe. Parlamentua zeukaten, eta lau urtez behin hauteskundeak izaten zituzten. Sailean abiatzen ziren hauteslekuetara, tipi-tapa, botoa ematera, ttak-ttak-ttak… Batzuen batzuek emozioa ere sentitzen zuten, lau urtez behingoa, zuk eta nik bezalaxe. Eta hauteskunde aldi bakoitzean, hautestontzietara jo eta gobernu bat hautatzen zuten: alimaleko katu beltz gizenez osatutako gobernua. Hori bai, saguek katuen gobernamendua hautatzea sinesgaitza gertatzen bazaizu, atzera begiratu besterik ez duzu Kanadaren azken laurogeita hamar urteetan, orduan ikusiko baituzu haiek (saguak) ez direla gu (zu eta biok) baino ergelagoak.

Katuen kontra ez naiz ari. Katuak bizilagun onak ziren; gobernua duinik gidatzen zuten, beren gisa. Alegia, legeak onak zirela katuentzat. Ordea, lege horiexek ez ziren batere onak saguentzat. Legeetako batek hala zioen: «Sagu-zuloen sarrerek katuak bere hatzamarrak bertan aise sartzeko adinako handiak behar dute izan». Beste lege batek, berriz: «Saguek abiadura mugatu batean ibili behar dute, katuak gosaria neke handirik gabe lor ahal dezan»… Legeok onak ziren katuentzat; oso latzak, saguentzat. Eta saguak geroz eta estuago eta larriago sentitu zirenean, gehiago eraman ezinean, derrigor zerbait egin beharra zegoela erabaki zuten. Lekaixoka hasi, hautestontzietara sailean goazen-goazenka joan eta, katu beltzen kontra bozkatuz, katu zuriak zituzten hautatu.

Katu zuriek, izan ere, kanpaina jeniala egina baitzuten: «Sagulur honek zer behar du…!? Ikusmolde berri bat, eta kito!», esaten zuten. Eta hurrena gero: «Sagulur honen arazoa sagu-zuloetako sarrera biribilak dira… Guk, hautatzen bagaituzue, sarrera karratuak ezarriko ditugu nahitaez». Agindu eta egin. Eta sarrera karratuak biribilak halako bi baziren zabal-altuan, eta katuak hanka biak ere sar zitzakeen barrura. Saguen bizimoduak okerragora egin zuen. Eta ja gehiago eraman ezin izan zutenean, katu zurien kontra bozkatu eta katu beltzak hautatu zituzten berriro. Hurrena, zurien alde egin zuten; hurrenagokoan, beltzen alde… Katu erdi txuri eta erdi beltzekin ere ibili ziren tratuan; koalizioa, esaten zioten. Katu pinttoekin ere saiatu zuten gobernu aldi bat; saguen gisako nahi omen zuten izan, baina katuen moduan jaten zuten.

Arazoa ez zetzan katuen larru kolorean; arazoa zen… katuak zirela! Eta, katuak zirenez, normala denez, katuen interesen arabera ikusten zuten berek arazoa, eta ez saguen gogoen baitan. Behin, urrutitik etorritako sagutxo batek burutapen txit egokia izan zuen: «Lagunok, zergatik behin eta berriz hautatzen dugu katuez osatutako gobernua…!? Zergatik ez dugu, behin betiko, saguez osatutako gobernua hautatzen…!?». Eta: «Ooohhh!!! –izutu ziren–. Komunista da! Separatista!!». Eta kartzelara eraman zuten xixt… Azkenik, zera gogorarazi nahi dizuet: gizon edo sagu bat giltzaperatu liteke; baina, ideia bat behin ere ez.

(Batetik, jakizu Clarence Gillis-en fabula dela hau, Thomas C. Douglas-ek hitzaldi famatuan mundura zabaldua, 1962an: “Mouseland”. Interneten ikus-entzun dezakezu ingelesez… Bestalde, letu ezazu berriz, xaltoka bada ere, nire euskarazko bertsio hau, bi agindurekin: bat, Kanada datorrenean, zuk Katalunia, Euskal Herria, Kurdistan, Korsika… nahi duzuna letu; bi, komunista dioenean, zuk independentista, sezesionista, matxino, traidore, abertzale… Ea, bada…).

Bizargorri, 2017-09-04

Ver Post >

Otros Blogs de Autor