Diario Vasco
img
Autor: bizargorrizena
ZAHAR ETXEA ALA KARTZELA
img
Jesus Mari Mendizabal | 13-09-2017 | 7:43| 4

Elkarrekin lagun joan berri dira lau jubilatu zahar oporrean hortik zehar. Laurak urtetan aurrera sartuak, baldinbaitere. Gazte emaneko uste osoan bikote biak, hala eta ere. Zaharrak ez omen ditu bere kopetako zimurrak ikusten; baina, «etxe zaharrak, itogin» dio gure esaera antzinako batek… Hala, lau lagunetako batek oinazea du beti belaunetan, bigarrenak min zorrotza sarri gerri-bizkarretan, hirugarrenak kuidado handia bihotzaren aldarteetan, laugarrenak prostata, pixa egin ezinetan. Mina eta ezina, madarikatuetan.

Bazkalondorengo gintonikarekin, lauetako batek Kasandra aipatu zuen, Greziako mitologiako andrea, eta kontatu zuen Apolok gaitzetsi egin omen zuela aurrena, eta etorkizuna aurrez ikustera kondenatu hurrena: etorkizuna jakin bai, baina ezin izango zuen ezer egin geroa aldatzeko, moldatzeko; horri esaten omen zaio Kasandraren agonia. «Kartzela latza izan behar du derrigor horrek!», komentatu zuen bigarrenak. Hirugarrenak, berriz: «Zer arraio esaten ari haiz? Gu geu gaudek egoera horretantxe: adin handiko dagoeneko, jakin bazekiagu aurki zer datorkigun eta, inola kristo demonio, ezin diagu ezer egin geure geroa aldatzeko». Eta laugarrenak koplatan errematatu zuen (des)grazia: «Mixerikordiak du atea zabalik; pilulez mantenduko gaituzte apalik».

Kartzelako egurra eta Miserikordia edo Zahar Etxeko pilula. Afalondoko bigarren gintonikarekin, euforiaren argi berotan, bati otu zaio derrepente ez ote litzatekeen askoz ere hobe zaharrak, atso-agureak, kartzeletara bidaltzea; eta gaizkileak, aldiz, zahar etxeetara… Ideia txit egokia iruditu zitzaion bigarrenari eta aldeak aletzeari ekin zion bat-batean: «Hartara, diziplina gorabehera, dirua jaso egingo genuke, jan-edana eta zaintza larrutik ordaintzen ibili gabe hilero; aulki gurpildunak musutruk ipiniko lizkigukete; zaintze-bideoak egun eta gau edukiko genituzke, gaitzen batek jota ere; hogei minuturo guardia bat etorriko litzaiguke bisitan zer nola gauden begiratzera, zernahi partitzera; oheak astean bi aldiz garbituko lizkigukete; liburutegia, soinketa gela, terapia fisikoa, piszina, doako irakaskuntza, ordenagailua, telebista, gela pribatua, trapitxeoa, paseatokia…, hori guztia gure esku izango genuke; eskatuenean, gainera, pijama, oinetakoak, esku-lana eta lege laguntza ere eskainiko ligukete; aparteko tokia izango genuke familiakoak eta lagunak bakarka hartzeko; sexu-aserako gela bat prest geneukake, terapia osasungarriaren izenean…».

Hirugarrenak: «Gaizkileek, aldiz, Zahar Etxean janari hala-moduzkoak izango lituzkete, hotz-epel; pilulak postrerako; zaintza bai, baina gutxixko; apenas batere bigilantzia esturik gabe, erdi lo egongo lirateke, han-hemen etzanda edo eserita edo oheari lotuta, bare zintzo umil esaneko…; arratseko bederatzietan, hor-hor, ilunpetan geratuko lirateke argirik gabe; astean behin dutxa, egunero puzzle eta marrazki, gauero lo-lo; eta hilero hiru bat mila euro ordaindu behar. Hilero! Beti ere, bizi esperantzarik gabe apenas, Kasandraren agonian bezala, laster datorkiena garbi ikusiz bai, baina ezer ere egin ezinik».

Laugarrenak: «Kartzela hobe dun guretzat, hortaz, Mixerikordia baino. Zertan gauden gu hemen, destino petralari etsi hotzean begira!? Eta…, eta…, laurok batera joan eta politikari malapartaturen bat jo eta garbituko bagenu? Denok kartzelara…!». Eta bikote biek batera: «Bera onena; ez gaitun galduan geldituko!», adostu zuten hirugarren gintonikez kopa-topa eginez.

Bizargorri, 2017-08-13

Ver Post >
HAUSPOAREN ZABALA ETA ESTUA
img
Jesus Mari Mendizabal | 23-08-2017 | 7:16| 4

Antonio Zavala S.I. jaun zenak ere, hauspoak bezala, atzea zabala baina mutturra txorrotxa… Haren merituak ez ditut dudatan jarriko, ez haren lan handien balioak gutxietsiko. Jainkoak guarda. Nolaz, bada, neu naizelarik haren testu zahar ederren zale amorratuenetakoa gazte-gaztetatik…!? Nolaz, bada, haren Auspoa liburuxka-sorta dudalarik kuttunenetakoa betidanik…!?

Gauero ohean, loak hartu aurretik, beti irakurtzen dut zerbait, bateko eta besteko. Azken bolada honetan, aspaldiko partez, Auspoa sortako ale zaharrak dauzkat, banaka-banaka, nire mesanotxean. Hil honetxen hasieran, “Pernando Amezketarra. Auspoa Liburutegia, 1966” tokatu zitzaidan. Liburuaren balore handiak eta bertako pasarte graziaz beteak alde batera utzita, noan letra txiki edo orri-barreneko komentario batzuetara, atentzioa merezi dute eta.

Pernando Amezketarraren historiak aurretik ere Gregorio Muxikak jaun ormaiztegiarrak ezagutzera emanak zituen euskal herrietara, ondo jakina denez. Eta A. Zavalak itzaurrean: «len ere bagenduan Pernandori buruz liburu jator askoa, G. Muxika zanak egina» esaten duen arren, gerora (nahi gabe noski) gutxiespen itsusi samar batzuk uzten ditu hor, ttak eta ttak, ormaiztegiarrari askorik gustatuko ez litzaizkiokeenak, ezagutu izan balitu.

Hona gutxi batzuk, elkarren segidan: «Onek (G. Mux.) Euskal-Erria’ri edo Euzkel-Egutegiya’ri kopiatzen dio, itzen bat edo beste aldatuaz» (123). «Ez du besteetan ez dagoanik esaten» (125). «Onek (G. Mux.) aurrekoari kopiatu dio» (127). «Onek (G. Mux.) bere gisa kontatzen du, bañan txeetasun berririk ez du» (133). «Ez du ezer besteak ez dutenik kontatzen» (135). Eta halatsu behin eta berriz, orriz orri, mailu joka… Hori ez bada gutxiestea… Zavalak zer egin zuen, bada, maiz? Zaharrengandik kopiatu. Eta abar, noski. Baina kopiatzetik hasita.

Itzaurre berean, berriz: «…ez digu esaten ez nun irakurri edo nundik artu zuan, ez nori zer entzun zion… Ta au da folklore-biltzalleak iñoiz utsegin gabe egin bear duan lana… Olakorik gerta ez dakigun, gertaera bakoitza zein tokitatik artua degun, aldi bakoitzean gaztiatzen degu guk». Sic eta sic eta sic!

Honetara nentorren: “iñoiz utsegin gabe egin bear dan lana”. Aditu ondo. Bada, 1992ko urriaren 9an nik neuk (beste ormaiztegiar honek) DV-ko ‘Bai horixe’ sailean artikulu bat atera nuen esanez, Zaldi Zuriyarena bertso sorta famatuari buruz: «Errepara iezaiozu 4. bertsoari atzeneko puntuan: “ezin karriatu du karro bat kaka”… Ez, ba. Indaleziok ez zigun hori horrela eman. Ezaguna da eskuizkribua: “eciñ carriatu du carro bat craca”…». Bestalde, gainera, Pobrearen suertea bertsoei buruz ipini nuen: «Orainarteko kopista (sic!) den-denek 4. puntua “erropetan koipia, zikina ta kaka” eman izan digute beti. Bilintxek, ordea, “erropetan coipia ciquiña ta kraka” utzi zigun idatzita».

Erakutsirik izango zioten Zavala jaunari nirea eta, hurrengo urtean, AUSPOAren sail nagusian “BILINTX Bertsoak eta bizitza” berrargitaratu zuen, okerra zuzenduta, bi tokietan ‘kaka’ ordez ‘kraka’ ipinita. Behar bezala. (1993). Uste duzu folklore-biltzaile handiak aipatzen duela nondik eta nori hartu zion urte askotako okerraren zuzenketa hori? Ba, ez! Begira zer dioen: «… zalantza sortua dago: “karro bat kaka” ala “karro bat kraka” bear duan. Egunkari batean zerbait itzegin da». Eta kito! Zalantza…!?, zerbait itzegin…!?, egunkariren batean…!? Bistan da don Antoniok ez zuela ormaiztegiarrik estimatzen, antza; eta bistanago geratu da Zavalak bazuela estutik ere, hauspoak bezala.

Bizargorri, 2017-08-23

 

Hiru hitz:

Gaizki esanak barkatu, ondo esanak gogoan hartu.

Kanpora noa oporretan. Bizpahiru astez ez dut hemen ezer idatziko. Beraz, irakurle zintzo horrek ere, ez duzu lanik izango nirerik irakurtzen.

Adio. Laster arte. Segi segan, sigi-sagan!!!

Ver Post >
HIRU POLITIZAZIO
img
Jesus Mari Mendizabal | 16-08-2017 | 7:22| 4

Bat. Bi mutil koxkor futbolean, jokatzen ez baina, jolasten ari ziren Madrilgo plaza batean, lasai ederrean… Bat-batean, zer?, eta hara non erasotzen dion zakar Rottweiler zakur batek mutikotako bati. Besteak, burdin barra bat eskuratu suertez, burutik behera danba jo eta akabatzen du zakur madarikatua. Kazetari berriemaile bat tokatu zen parez parean ustekabeko, eta, zirri-zirri, idazteari ekin zion bere ohar liburuxkan: «Real Madrileko zale ausart batek bere laguna libratu du zakur amorratu baten ahutzetatik».

Ondoren, erakusten dio mutikoari; elkarrizketa egitearren, bada. Eta: «Ni ez naiz, ordea, Real Madrilekoa!», mutil koxkorrak. Orduan, kazetariak: «Madrilen gaudenez, zera…, nik pentsatu dut…». Eta zirri-borroka liburuxkan honela ipini zuen: «Atletico de Madrileko zale ausart batek bere laguna salbatu du eraso bortitzetik…». Eta mutikoak: «Ez naiz, baina, Atletico de Madrilekoa ere». Eta: «Zein futbol-talde duzu, bada, zuk gustuko!?». «Ni betidanik eta betirako Bilboko Athletikekoa nauzu!». Eta berriemaileak orduan, aurrekoak denak zehar-marratu eta idatzi zuen: «Abertzale erradikal batek txakurtxo baketsu bat akabatu du parke batean, krudelkeriaz buruan jo eta jo…!».

Bi. Agure arabiar bat Chicagon bizi da aspalditik, duela berrogei bat urte. Bere etxe ondoko baratzetxoan patata sail bat landatu nahiko luke, baina, bakarrik eta xahar dagoenez, ezin. Beraz, Parisen estudiatzen bizi den bere semeetako bati emaila bidaltzea erabakitzen du. Baita bidali ere:

«Ahmed bihotzeko. Oso tristerik nabil azken boladan, gure baratzean patatak landatu nahi eta ezin dudalako. Tristea da nahia eta ezina. Zu hemen bazintut…! Zu hemen nirekin bazina, lurra iraultzen eta harrotzen lagun zeniezadake. Neuk bakarrik ez dut dagoeneko ezta dirham bat bakarra ere balio, horra. Ala, ala; noan hemendik betiko! Maite zaitut. Zure aita, Jamil».

Biharamunean, honako korreoa jasotzen du agureak: «Aita maitea. Mesedez, ezta okurritu ere etxe ondoko baratzetxo hori ukitzea! Dagoen bezala dago ondoen, ala egia. Hortxe azpian gorde-gorderik daukat zuk ondotxo dakizun zera hori. Ala, ala; dagoela dagoenean. Nik ere maite zaitut, Zure seme, Ahmed».

Hurrengo gau beltzean, goizeko lauetan, hara non agertzen diren agurearen etxera armada amerikarra, marineak, FBIkoak, CIAkoak eta Rangers-en eliteko soldaduak… Baratzea zulatzen eta aitzurtzen eta hondeatzen dute arruntean, milimetroz milimetro, eta, ezer ezean, ihes isilean desagertu ziren… Eguerdirako, agureak semearen emaila han zeukan etxean: «Aita maitea. Seguru nago honezkero zure baratzeko lurrak majo astinduak izango dituzula. Sartu orain patatak lasai, ala? Nik egin dut egin beharrekoa. Maite zaitun zure seme, Ahmed».

Eta hiru. Bart bete dira hamar hilabete, Altsasun, iazko urriaren hamalautik hamabosterako gauean, goizeko bostetan, parrandan zebiltzan bertako mutil batzuk liskar gaiztoan korapilatu zirela, zoritxarrean, bi guardia zibil eta beren bi neska lagunekin… Terrorismoa egotzi (herritarrei, jakina) eta oraindik ere kartzelan daude hiru lagun, tamalez. Politizazio nabarmena. Drama gaitza… Aurreneko kasu biak txantxetakoak ziren, ironiazkoak nahi bada; azken hau, ordea, egiazkoa da eta tiraniazkoa. Jainkoak guarda…!

Bizargorri, 2017-08-16

Ver Post >
POLITIKARIEN KARIETARA
img
Jesus Mari Mendizabal | 09-08-2017 | 7:54| 4

Jaun-andre politikariak oporretan direla, ez dut nik lan handirik hartuko. Handik eta hemendik jasoak, politikarien karietara (kausaz, motiboz) idatzi izan diren perlatxoak dakartzat gaur zure entretenigarri, solasean jolasean. Batzuk oso ezagunak, noski; besteak, auskalo. Ez niri galde ea egia direnik ere. Haiek eguzkia hartzen daudela, ea zuk atsegineko duzun ideia zaparrada hau.

Lapur txikiak lepotik zintzilik ditugu urkatzen; lapur handiak, botoen medioz aupatzen (Esopo). Politikari bat hautatzeko isil-gordeka bozkatzea, plaza beteko jendaurrean lapur bat ipintzea da (?). Politikariak igual-igualak dira bazter guztietan: zubi bat eraikiko dutela agintzen dute, non?, eta ibairik ez den tokian (N. Kushchev). Politikariek agintzen diguten guziaren hamarrena bageneuka, ez geneukake zerura joan beharrik (W. Rogers). Botoa emaiozue gutxien agintzen duenari, hortaz, harexek huts egingo dizue-eta gutxien (B.M. Baruch). Gobernu txarra etxean, zakurren potroak eltzean (Baserritar batek).

Herriko giltza politikariei eskaintzea baino, askoz ere egokiagoa litzateke serraila aldatzea (D. Larson). Ibilian-ibilian, azkenean, ondorioztatu dut, ziur-ziur, Politika asunto serioegia dela politikarien eskuetan uzteko (Ch. de Gaulle). Zure arbola genealogikoa ikertzeko, ez dago zertan dirutan ezer ordaindu beharrik, arerioek erakutsiko dizute musutruk, eske ere ibili gabe (Anonimoa). Gure arerio politikoei tratu bat eskaintzen diet, hahor: gutaz gezurrak esateari uzten badiote, nik haietaz ez dut batere egiarik esango (Stevenson).

Politikoa da BERE herriaren alde zure bizia emango duena (T. Guinan). Politika arte labain amarrutsua da, zertarako?, aberatsen sosez kanpaina finantziatuz pobreen botoak lortzeko, nola?, zein pobreari zein aberatsari aginduz, zer?, bata besteagandik babestua, defendatua, anparatua izango dela (O. Ameringer). Benetan inporta, axola eta ardura dion zeratan, jendeari bidea ebaki, eragotzi eta oztopatu: horixe da Politika, politikarien artea (M. Almazan).

Artean umegorri nintzela, esaten zidaten edonor irits omen daitekeela Presidente izatera (Cl. Daron). Asper-jorran dauden abokatuek politikari bihurtzeko joera dute; beraz, abokatuei zeregina emateak balore sozial handia du (S. Galvin). Politikaria politikari on egiten da, hurrengo hauteskundeetan ez baina, hurrengo belaunaldietan pentsatzen hasten den egunean (W. Churchill). Estatu-Gizona (-Andrea) da bere bizitzaren erdia legeak ezartzen pasatzen duena; eta beste erdia, berriz, bere lagunxaharrei ez kunplitzen laguntzen diena (Claraso). Agintariek lotsa galtzen dutenean, menpekoek errespetoa (Auskalo).

Tunelaren akaberan argitxoa bistaratzen dutenean, tunel gehiago erosten duten pertsonak dira politikariak (J. Quinton). Politikariek behin ere ez dute esaten-ari-direna sinesten; harritu egiten dira inork ezer sinesten dienean (Ch. de Gaulle). Egin-ezina egingarri bihurtzen ahalegintzen dira zientzialariak; politikariak, aldiz, egingarria egin-ezin (B. Russell). Arazoak topatzeko artea da politika; topatu, diagnostikoa egin eta erremedio okerrak ezartzekoa (G. Marx). Gai beharko luke izan politikari batek bihar, datorren hilean eta hurrengo urtean zer gertatuko den aurreikusteko; eta, ondoren gero, aurreikusitakoa zer dela-eta gertatu ez den adierazteko (W. Churchill). Egon beharko luke egun bat (bat bakarra), zeinean politikarien (senatarien, diputatuen, legebiltzarkideen, ahaldunen, …) ehizaldia ofizialki irekirik deklaratzen dena (W. Roger).

Bizargorri, 2017-08-09

Ver Post >
4R1K374 H4RR164RR14
img
Jesus Mari Mendizabal | 02-08-2017 | 7:31| 4

Lehendabiziko “letrei” tankera hartzera iristen bazara, aurreneko hitzak ezagutzea lortzen baduzu, zure burmuinak beste gainerako guztiei ere igarri emango die. Ariketa harrigarria. Honako mezu edo dena delako hau ez da jolas bat soilik. Dirudienez, honako testu itxuraz narrastu hau deszifratzea zenbat eta gehiago kostatu, orduan eta hurbilago omen gaude Alzheimer zoritxarrekotik. Astindu garuna, laguna! 1P1N 17Z4ZU Z3UR3 N3URØN4k M4R7æ4N…

 

UD4KØ 36UN B4734N 14Z, H3ND41AKØ HØND4R7Z4N N3NB1L3L4, H4R4 NØN 1KU573N DUD4N N35K471L4 PØLI7 B47 HØND4RR3Z, P4L4Z 374 B4LD3Z 64Z73LU7æØ B47 J45Ø7Z3N… L4U B3RT5Ø 361N N17U3N 37A M1K3L 64R1KØ17Z 4D15K1D34K K4N7A B47 5ØR7U Z16UN, ZØR464RR14, 1NØN 3R3 4P3N45 3N7ZU73N D3N4. (1NØN PR1N7Z3R1K B4DA…). HON4 H3M3N 4B35714R3N H17Z4K:

 

HØND4R7Z4R3N 6ØRR14N D4B1L N35K471L4,

JØL4534N, B3R37Z47 64Z73LU B1L4…

B1 35KU3Z 361N DU HØND4RR3ZKØ P1L4:

1NØN PR1N7Z3R1K B4DA, 37ØR D4D1L4.

 

HØND4R7Z4R3N 6ØRR14N UR-B4LD3 B3RD34:

HØRR4 361N 64Z73LU 7æ17 FU3R734.

HU751K D46Ø, 41, B41N4: F4L74 DU 6ØR734.

INØN PR1N7Z3R1K B4D4, NØN D4 6ØRD34!?

 

HØND4R7Z4R3N 6ØRR14N 17545Ø4 URD1N,

N35K4R3N 4URP3614N B3614K B3RD1N.

64Z73LUKØ 4734 Z4B4L1K DU 361N,

1NØN PR1N7Z3R1K B4D4, H4ND1K 54R D4D1N.

 

HØND4R7Z4R3N 6ØRR14N 64Z73LU4 7æUR1,

N35K47æ4K UR 64Z14 B417U 1æUR1.

361N6Ø 3Z B4Z41Ø P3N4 74 M1N7æUR1,

Z47ØZ, B4D4, PR1N7Z34: ZUR3 Z41N D1RUD1!

 

Honaino iritsi bazara, testu narrastuari igarri eman diozun seinale. Bejondeizula: ez duzu begian alferrik, ez burmuinean okerrik. Agian, peskiza txarrean zeunden hasieran, baina heldu diozu gogotik eta porru-hazi ederrak atera dituzu atzenerako: lanak eginak! Honaino, entretenimendua; ondoren, erregua: horra, beraz, zuretzat bide batez bi mandatu… Aditu ondo. Baldin «Inon printzerik bada» abestia gustukoa fortunatu bazaizu, askoz politagoa duzu Mikel Garikoitzek kantatua. Ez duzula ezagutzen? Saia zaitez bila, ea nonbaitetik lortzen duzun DVDa. Bestela, erregutu ezazu, arren, jar dezatela behingoz Euskadi Irratian, esate baterako. Gorila eta inurriarena gertatzen baita beti: handia, ni-ni-ni, ipini eta ipini; txikia, et-et-et, zapuztu eta ahaztu… Zoaz irratira eske. Zoaz, Alzheimerra oso zabalduta dabil-eta gure artean aspaldi.

Bizargorri, 2017-08-02

Ver Post >

Otros Blogs de Autor