Diario Vasco
img
Autor: bizargorrizena
AHOAN HAGINA, POLTSIKOAN MINA
img
Jesus Mari Mendizabal | 19-11-2014 | 9:51| 4

Aho-zuloan, zenbat arazo! Zenbat lan ematen diguten, denoi ez bada gehienoi, hortzek eta haginek! Hortz bat koloka hasi zaigulako, bakteriek hagin-zuztar ingurua infektatu digutelako, urtean behin gutxienez aho barrua errotik saneatu behar omen delako…, txitean-pitean gabiltza dentistarenera bisitan. Eta bisita bakoitzeko, faktura. Eta nolako fakturak, errekoino ez ezik errekoinoetan!

Kasua kontatuko dut neuri gertatua. Oraintxe hamar bat egun, hasi zait hagin baten pean mina dzast-dzast. Min eramangarria, nolanahi; baina oinazea biziagotu baino lehen, Donostiara abiatu nintzen jaun dentistarenera. Gizonak hagina aztertu eta plaka atera zion. Normala zela, sarri gertatzen dela: hagin azpietan bakteriak sortzen omen dira, denok omen dauzkagu, baina inoizka zitaldu eta gaizto jartzen omen zaizkigu: infekzioa, mina, putakeria… «Hauxe ere badiagu, ba!», nirekiko.

Ea zer egitea komeni ote zen, bada. Eta esango zidala bere lankide batek hurrengo egunean. Joan nintzen, hortaz, biharamunean zintzo, eta dama dentista gazte batek errezibitu ninduen txeratsu, euskara ere gozoan. Ez hartzeko antibiotikorik, gomendatu zidan; berak, hurrengo batean laster, egingo omen zidala egin beharreko lana: anestesiatu, hagin-betegarri zaharra kendu, behera zulatu, garbitu eta berriro bete; ordubete beharko omen zuela. Konforme, esan nion, eta presupuestoa eskatu.

Ondoko gelara lagundu zidan, hitzordua ezarri eta presupuestoa zehaztera. Neska idazkariak ahoan niri egin beharreko lanak ordenagailuan idatzi zituen eta, inprimitzerakoan, zerbait arazo sortu zitzaion. Halako batean, halere, inprimatu ahal izan zuen presupuesto-papera, erdipurdi. Izan ere, ezkerraldea (lanen deskribapena) xaburreatua zegoen, ia irakurri ere ezin zela; eskuinaldea, aldiz, argi eta garbi, zifra bat ere galdu gabe: 100 gehi 190 gehi 150, guztira 440 euro. A ze sustoa, arraio tximista!!!

Beraz, ni bezalako lau bezerorekin, lau orduko lanarekin, 1.760 euro atera ditzake dentista bakar batek, egunean; astean, bost egunez lan eginda, 8.800; eta hilean, 35.000 eurotik gora, aitaren eta semearen…!!! Herrira orduko, bi mediku ezagun eskarmentaturi kontsulta egin nien. Harritu ziren seko, belarri atzeari hazka. Biek ahoko bakteria garbigarri bat eta antibiotikoa aholkatu zidaten; baita errezetatu ere. Hamabi euro, guztira! Hasiak ditut tratamenduak eta hobe nabil; ikusiko dugu gerora, sei egun barru… Izan ere, laurehun eta berrogei euro hagin-zulo batean, ordubetean!?

Kontuak atera ditut. 440 euro horiekin, berrogei kilo Tolosako babarrun berri eros nitzake, gure auzo osoan urte osorako lain; edo Guijuelo-ko bost urdaiazpiko, senideentzat… Baina, ez. Badakit zer egin: datorren apirilean, emaztea eta biok, zazpi egunetarako, Ibizara joango gara Imserso-rekin, bion bidaiak eta loak eta janak guztiak barne, 448 eurorengatik!!! (sic). Begien aurrean ditut bidaia-txartelak. Alde ederra dago! (Edozein moduz ere, zuhurki jokatzea komeni da. Hobe dentistarekin onezkoak eginda egotea, aurki joan beharko natzaio-eta bisitan berriro. Beraz, Xalbadorrena: «Ene dentistok, ez otoi pentsa, neure gustura nagonik… Zuek ez bazarete kontentu, errua ez daukat ez nik… Sustoa jo didazue baina, maite zaituztet oraindik!»).

Bizargorri, 2014-11-19

Ver Post >
BELDURRAK AIREAN
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-11-2014 | 9:22| 4

Urteak bizkarrean pilatu ahala, ajeak eta zimurrak eta ile-zuriak ez eze, beldur inozoak ere sortzen dira, izu irrazionalak, ikara eramangaitzak. Adin batera iritsi denak badaki ondo zer esaten ari naizen; iritsi ez denak, berriz, jakingo du adinduko denean; adinetara heltzen bada, baldinbetan. Hala ibili izan da orain dela gutxi arte, beldurrak airean, gure lagun-xahar bat, aspaldi samar gazte izana huraxe ere.

Alargundu zen halabeharrean, nahi eta uste baino lehenago. Harrez geroztik, ezin lo hartu zuen gauez, goganbehar gaiztoa edo sospetxa petrala sortzen zitzaiolako: ohe azpian bazuela norbait, bazuela norbait ohe azpian… Eta gauero izu handiak erasaten zion zeharo. Bere buruari onik ematen ez ziola-eta, hautsi-urraturik berak berez ez zuela-eta, zaharrentzat botika onik ere ez dela-eta, botikatara gabe, hiriburuko psikiatra itzal handiko batengana bideratu genuen lagunok, hobe beharrez. Inork sendatzekotan bada, harexek…

Joan zitzaion kontsulta dotore elegantera zintzo, eman zion bere beldur izugarriaren berri umilik eta makurrik; alegia, ikara latzetan zebilela azken bolada luzean, lotara joaten zen aldiro ohe azpian norbait zegoelako ustea sortzen zitzaiola batere motiborik gabe, ea erotzen hasia ote zen, ea sendabiderik ba ote zeukan, ea… Hamabi hilabeteetan sendatuko omen zuela seguru, agindu zion psikiatrak; astean hiru aldiz bisitan joateko berarengana eta izu-beldur guztiak haizatuko zizkiola, ziur!

Biharamunean pozik inguratu zitzaigun eguerdiko baxoerdietara, auzoko tabernara, ezkon-garaian lehenago bezala. Esperantza onean zela adierazi zigun, kontent zegoela; baina: «Hauxe bai esango dizuet: sesio bakoitzeko ehun euro kobratuko omen dizkit, eta garesti iruditzen zait oso, ez da hala? Gaueroko kalbario hau kentzen badit, halere, tira… Ikusiko dugu». Ikusiko dugu, ikusiko dugu…, hurrengo astetik aurrera ez genuen gehiago berriz auzoan ikusi lagunartean.

Harik eta zapatu batean behin, sei hilabete juxtu geroago, gure lagun-xaharra agertu zitzaigun arte, txoteko urrea baino tenteago, beintizinko baino gusturago, uste-ontsu eta optimizaturik total. Zer berri?, zer berri…?, galdetu genion zurturik bezain interesaturik. Haren kontaketa jario biziko hitz andana izan zen, ziriz eta irriz betea, barrenak ez baitira ikusten sekula, esanaz azaltzen baizik okasiotan:

—Psikiatra doktorearekin izan nuen lehen harremanaren berri baduzue, neuk esanda. Hasi nintzen joaten, eta lehen hiru saioetara soilik agertu nintzaion. Gero, jai… Orain denbora asko ez dela, kalean topo egin genuen biok. Eta ea zergatik ez nintzen gehiago joan, galdetu zidan hizketa zurian; ni ere zaharrago eta beharrago ibiliko nintzela, noski. «Begira –ebaki nion zorrotz–. Arbola iharrean aise egiten da egurra. Burla gutxi niri. Urtebetean astero hirurehun euro gehitxo da niretzat… Zorionez, tabernari batek sesio bakarrean sendatu zidan nire zera guztia, hamar euroren truke, pintxoa eta zerbeza barne!». Pipertu egin zitzaidan doktorea: «Baso zikinak betetzen besterik ikasi ez duen tabernari ziztrin batek, hamar euro ziztrinengatik, sendatu zaituela zu!? Tira, tira…!». Eta: « Ba, bai –erantzun nion–. Oheari lau hankak mozteko esan zidan, hartara ez zela-eta inor azpian kabitu ahal izango!!». Txurrut, lagunok…!

Bizargorri, 2014-10-12

Ver Post >
Trujillotik Behobiara, Reusetik pasata
img
Jesus Mari Mendizabal | 05-11-2014 | 9:30| 4

Datorren igandean, azaroaren bederatziarekin, dator hortik honakoa. Katalunian, independentziaren aldeko, edo ez aldeko, botoa emateko aukera; eta, hemen gurean, Behobia-Donostia karrera. Nik gaur Extremadurako gizaseme baten kasua kontatuko dut, bi gertaera horiekin zerikusia duena. Gordin samarra da, sinesgaitz samarra… Egiazkotzat saldu didate; nik erosi bezala eskaintzen dizut.

Gizon gazte hori Trujillon jaio eta bertan bizi izan da, nonbait, duela gutxi arte. Espainiako ustelkeria amaigabearekin obsesioraino beteta, alda-haize gogorrak jota, katalan bihurtzea erabaki zuen, aspaldi ez dela. Horretarako zer egingo, zer egingo…?, eta mediku ezagun batengana joan zen laguntza eske.

—Egun on, mediku jauna. Katalan egin nahi nuke. Zer esaten didazu…?

—Hara bestea…! Zer dela eta?

—Potroetaraino nagoelako. Probintziotan ezin eraman dut espainiar burlatu otzan bizi behar hau. Haiek, behintzat, arraza noblekoak dituzu; haiek, sikiera, potroak erakusten dituzte… Etxeari eusteko habe txarrak gaude hemen, han ez bezala.

—Begira, zer nahi duzu esatea? Neu ere extremeñoa nauzu, zu bezala. Ezin izan naiteke, hortaz, laguntzailerik aproposena. Onena izango zenuke, noski, mediku katalan batengana jotzea. Ez al zaizu iruditzen? Kolega lagun bat badut Reusen…

Hain erreta eta horren haserre zebilen aspaldian gure gizona, bost egun baino lehen Katalunian zen. Behin han, aise lortu zuen Reus-eko medikuarekin hitzordua.

—Egun on, mediku jauna –esan zion; gaztelaniaz, jakina, elebakarra izaki-. Zuen moduan, katalana izan nahiko nuke. Inolako sistemarik ba al dago edo…?

—Egongo ez da, ba! –erantzun zion doktoreak; katalanez, noski–. Ez dago batere arazorik, gizona. Ebakuntza erraza da. Barrabilen tamaina handitu: horixe da guztia. Horrela esanda, arriskutsua dirudi. Ez duzu, baina, kezkan zertan egonik. Geroz eta gehiagok eskatzen digute azken boladan, eta denak primeran atera izan dira.

Egin diote ebakuntza… Aurki, ordea, erizainak ohartu dira barrabil handiegiak ezarri dizkiotela, gehiegizkoak. Ikusi zueneko, gozoa jarri zen doktorea. «Ai ene, baina! Pasatu egin nauk!», zioen bere kasa ahopekoka, katalanez. Okerra lehenbailehen konpontze aldera, zer egingo, zer egingo…?, eta albait azkarren esnaraztea pentsatu zuen. Esnatzeko eta esnatzeko egiten zion lozorroan zegoenari, masailekoak emanez.

—Mmmm, mmm… -zezelkatzen zuen trujilloarrak.

—Ondo al zaude? Ondo…!? –katalanez, doktoreak.

—Primeran –garbi aditu omen zitzaion orduan gaixoari… euskaraz!-. Gora Euskadi! Laster banoa txuleta jatera eta sagardoa zarra-zarra edatera. Osasuna, bakea eta lapiko betea!

Gizaseme horixe Behobia-Donostia korritzera omen dator. Ea ikusten duzun. Buruan txapela, galtzamotz aurre-lasaiak eta elastikoan sagardogile baten publizitatearekin aterako omen da, euskal herritar itsutu potroso berri.

Bizargorri, 2014-11-05

Ver Post >
EPITAFIOAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 29-10-2014 | 9:30| 4

Etzidamu, larunbatarekin, Domu Santu edo Santu Guztien eguna… Behin jaioak, hiltzea zor. Edo bestela esanda: atseginena izan arren komedia, azken aktoan beti dago tragedia. Hutsaren denboran pasatzen gara, izan ere, batetik bestera, jaiotzatik zortzara, atseginetik atsekabera. Eta nola denok ere badugun, baldinbetan, hildakorik etxean, egun kalendarioan seinalatu horretan jendea erruz joan ohi da kanposantura, ingurutxoa jo eta nork bere kutuna bisitatzera. Herio-orea dario han eta hemen, kristau herrietan, egun ilun huts lore argiz bete horrek.

Datorren zapatuan, hortaz, hilerriren batera baldin bazoaz, ikusiko duzu, ikusiko duzunez, galtzadun eta gonadun kopetilun franko malkoak xukatzen eta mukiak ziztatzen. Eta begira jarrita, ikusten hasita, ikusiko ere dituzu noski, jende artean, hilobi buruetan geldi eta tente, hilarri franko. Eta hilarrietan, epitafioak. Denetarikoak badira. Irakurriko dituzu batzuk hotzak: izena, gurutzea eta kito; bistaratuko dituzu asko tristeak: osa ona omen zenekoa hila, bakarrik sentitzen omen denekoa bizia, pena eta samina besterik utzi ez omen duenekoa etxean eta auzoan…

Baina, tartean-tartean (batzuek hiletan, besteak opiletan), begiztatuko ere dituzu batzuen batzuk, gutxi, barre-samurra eragingo dizutenak. Umore ona zabaltzen hor dihoaz. Famatuak badabiltza aspaldian makina bat hitzetik hortzera, gezurrak omen direnak batzuk (Groucho Marx-ena, adibidez: «Barka zaidazue altxatzen ez banaiz»). Gure hurbileko kanposantuotan, ordea, badira egiazko ale ederrak. Esate baterako, Irungo bi semeek beren amatxo zenari idatzita ipini ziotena, orain denbora asko ez dela: «Gaur berandu iritsiko gara; ez zaitez gure zain egon jaikita».

Denetan politena, hala ere, den-denetan ederrena, epitafio guztietan majoena iaz deklaratu zuten bat. Beti bezala, Ameriketan. Egileak berak ez du, nola ba!?, sariaren berririk jakin, ezta saririk batere jaso ere, hilobian baitatza seko demonio, bere amodiozko abentura ugarien kariaz, sobra ere. Ipar Ameriketako Utah-an, Mr. Russell J. Larsen jaun zenak bere hilarrian, epitafio gisa, idazki bat ipinarazi omen zuen, harri gorrian zizelkatu erazi omen zuen, hil aurretik, jakinaren gainean inondik ere, zer atarramendu zetorkion ikusita, gizajoak. Hitzak haribira, goazen harira, haren esanak honako hok dira:

«Bost arau badira gizon batentzat, zoririk zoriontsuenean bizi dadin; hona. Bat: inportantzia handikoa da enplegua duen andre esaneko bat izatea, etxean lagundu, etxeko jana ondu eta etxea jasoko dizuna. Bi: inportantzia handikoa da barrea eta irria sarri eragiten dakien, eta eragiten dizun, andrea aldean izatea. Hiru: inportantzia handikoa da gezurrik egundo esango ez dizun andre konfiantza guztizkoa izatea. Lau: garrantzia handikoa da ohean zurekin egotea gogoko duen andre jostari limuria izatea. Eta bost: ezinbestekoa da, ezinbestekoa denez, alajainkoa!, arestiko lau andre horiek elkar ez ezagutzea. Ni nagoen bezala amaituko baituzu bestela. Hona hemen ni, hilik».

Bizargorri, 2014-10-29

Ver Post >
LEGEA ETA LOGIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-10-2014 | 8:26| 4

Zuzenbide ikasketak egiten ari zen mutil gazte azeri batek, ikastaro akaberan, esamina garrantzitsu bat gainditu ez zuen. Irakasle estu zorrotzarengana (legezko kontu bihurrienetan ere, bide batez, buru txit zorrotzeko fama omen zuen harengana) lotsarik gabe jo eta hala egin omen zion ikasle suspendituak, giza legez, argudioan:

—On Martin jauna, berorrek ba al daki berorren irakasgaiaren inguruan jakin beharreko guztia? Bai ote?

—Nik baietz esango nuke –barre haizearekin On Martinek–. Ez nengoke katedradun, bestela, nagoen tokian… Ez al zaizu iruditzen?

—Bai, horixe. Hori hala izanik, hortaz, galderatxo bat egin nahiko nioke nik berorri; errespeto guztiz, jakina; ahal balitz, behintzat…

—Nola ez ba? Egin, egin galdera.

—Tratua, lehendabizi. Berorrek erantzun zuzena asmatuenean, ontzat emango nuke suspentsoa nik. Bestela, ordea, asmatu ezean, bikain jarri beharko lidake azken azterketan berorrek. Horra nik erronka bota. Onartzen al du?

— Oraintxe ez nabil ni inoizko azkarren, baina hainbesteraino diozunez gero… Ea ba, zein da galdera zorioneko hori?

—Oso sinplea da. Zer da legezkoa dena, baina ez logikoa; logikoa dena, baina ez legezkoa; eta, aldi berean, ez logikoa eta ez legezkoa dena?

Bere burubideen errotan gogotik eho zituen On Martin hots handikoak legeak eta logikak, baina ez alferrik. Burua hautsiagatik ezin asmatu zion galderari erantzun ganorazkorik; ezin memoria askatu! Intxaurrak baino hotsak handiago, nonbait, haren kasuan ere. Beraz, ikasle hari bikain jarri behar izan zion, gutxiegi kenduta. Gau osoa jo zuen gizonak bilan, gauzari aztarren edo sustrairen bat atera nahian: ez ta bat ere. Hurrengo egunean, unibertsitateko ikaslerik bizkorrenak, buruargienak, kutunenak bere gelara bildu zituen. Eta irakasle jaunak, loa galdutako begi eroriekin, galdera bihurri zaila zekarrela esan zien, eta pentsa zezatela astiro ezer erantzun baino lehen. Ea zer demontre ote zen, bada, legezkoa dena, baina ez logikoa; logikoa dena, baina ez legezkoa; eta, aldi berean, ez logikoa eta ez legezkoa dena… Bere lotsa eta harridurarako, ikasle bildu guztiek taka! altxatu zuten besoa agudo, erantzuna bazekitela adieraziz. Harri eta belarri eginik, hitz egiteko eskatu zion orduan bati. Eta:

—Oso erraza da, On Martin jauna. Argi asko dago. Lehendabiziko partea. Berorrek hirurogeita hamar urte ditu eta berorren emazteak hogeita zortzi gutxiago: hori legezkoa da, baina ez logikoa. Bigarren partea. Berorren emazteak hogeita bi urteko maitalea du: hori logikoa da, baina ez legezkoa. Hirugarren eta azken partea. Berorren emaztearen mutil maitaleak suspenditu egin zuen azken azterketan; halere, berorrek bikain jarri berri dio nota: horra hor ez logikoa eta ez legezkoa dena.

Enfin, Jainkoak egin zuen Martin bere pata okerrakin!

Bizargorri, 2014-10-22

Ver Post >

Otros Blogs de Autor