Diario Vasco
img
Autor: bizargorrizena
TORTURAEZ
img
Jesus Mari Mendizabal | 26-06-2013 | 6:02| 4

TORTURÆZ

            Artikulu luze bat eskatu zidaten gaurko. Sei post-it dauzkat mahai gainean, han-hemen bildutako oharrez. Erakutsi egingo dizkizut. Bat. Gaur torturaren kontrako eguna da. Bihar bezalako egunez, 1973an, sortu zen Uruguayn diktadura militarra, herrialde guzia tortura-zulo handi bihurtu zuena. Bi. Eusko Legebiltzarrak salatu egin ditu 1936ko altxamendu militar faxista, ondoren ezarritako erregimen diktatoriala, finantzetako oligarkia eta Eliza katolikoko hierarkiaren parte handi baten jokabidea, kolpismoa eta diktadura eta estatu-terrorismoaren torturak babestu izan dituelako.

Hiru. DV-tik, aurreko astean: «Eliza Ama Espainola abian da, Gerra Zibil garaian beren Credo katolikoari uko ez egiteagatik, torturaz hilak izan ziren bostehun ‘fede-martiriak’ santutzeko». Lau. Ikus interneten Inkisizio Espainolaren Torturak (potro, cabra, agua, mordaza, carbones…); aipa orduko lege-arau nagusia: «Erantzunetan zalantza egiten hasten den oro azkeneraino torturatua izanen da».

Bost. Axular apaizaren Gero-tik: «Diligite enemicos vostros: etsaiak, etsaiak onetsi behar dituzue; gaizki egiten dizutenei egin behar diezue ongi. Vince in bono malum: ongiaz garaitu behar da gaizkia». Eta sei, adiskide baten hitzak, emailez, arestiko 3. puntuaz: «Seme-alabak bihurriak dituk beti; bilau gaiztoak, inoizka. Baina nola arraio Ama batek tortura dezake bata gupidarik gabe, eta betiko zeruan jar bestea demandarik gabe!? Zein aita santuk, apez pikuk, ahizpa beatak onar dezake halakorik!? Aski da. Tortura…?, ez!».

Horra nire oharrak. Hortik aurrera zeuk atera kontuak. Hartara ez duzu nire artikulu luzea irakurtzen lanik izango.

Bizargorri, 2013-06-26

Ver Post >
TIKARENAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 19-06-2013 | 9:05| 4

Munduan asko bezala (azkenaldian, batik bat), gizaseme bat lan bila zebilen, zain eta muin. Tika zuen, ordea, nerbio tika begian, eta nahiko lan gizajoak. Joan da behin saltzaile on baten atzetik omen zebilen agentzia batera, eta hartzen du Montoia jaunak. «Begiratu dut zure curriculuma, eta argi dago gure lanpostu honetarako balekoa ez ezik, aukera-aukerakoa dirudizula. Baina, ai ene bada!, ezin bezeroei bidaliko diegu inor, ari-ta-ari, begi bat kliskatzen ari zaiena, zigi-zigi!». Eta gure gizonak: «Baina badut, jauna, nire gaitz honentzako erremedioa: aspirina parea hartuenean, akabo, ez dut jada begi keinurik egiten batere». «Ea, ba, erakutsidazu», Montoia jaunak.

Lan eskekoak orduan sartzen du eskua txamarra poltsikoan eta hara non ateratzen zaion kondoi mordoa, kolore eta tamaina askotariko piloa. Atzenean, behintzat, ateratzen ere ditu bi aspirina. Hartzen ditu biak eta, baiki, kito haren begiko nerbio klikarenak… Harri eta belarri eginik, agentziako Montoiak: «Txundituta utzi nauzu; zeharo txundituta. Baina, ai ene bada!, gure enpresan ez ditugu nahi saltzaile gonazale zakil beroak». «Zer diozu, baina!? Gonazale zakil beroa, nor?, eta ni!? Ezkondua nauzu-eta, zintzo asko ezkondua ere. Baina, baina…», erantzun zion, begiak arranpalo, gure gizaseme gizajoak.

«Baina, baina: arrainak arrain usaina ‒agentzia-buruak‒. Kondoi horiena, zer? Zer dela eta? Zer egiteko? Zeuk esango didazu…». Aulkian, orduan bai, lasaiago jarrita, eroso bezain animoso, honela eman zuen auziaren zuriketa gure gizonak: «Zer, zer…!? Zertzeta, burruntzian erreta. Hori al zen zure goganbeharra? Hori…!? Begira. Zoaz astero-astero farmaziatara; eta, botikaz botika, begia tik-tik duzula keinuka, eska itzazu aldiro bi aspirina. Ikusiko duzu zer ematen dizuten, ikusiko duzunez. Kondoia, montoia!».

Bizargorri, 2013-06-19

Ver Post >
LAUROGEI
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-06-2013 | 6:49| 4

Laurogei urte gainean ditut, nago potrotako minez… Aspaldi agindua nion nire buruari negarrik hemen ez egitea. Baina negargura etorri zait berriro. Aspalditxotik galarazia nion nire idazlumari euskararen egoeraren tristearen tristurari lerrorik ematea. Baina begien bistan egunero dudana ikusirik, ezin eutsi diot negar-zotinari. Arrotz sentitzen bainaiz, ezen ez harro, etxeko ataritik harago.

Laurogei mila urtean euskara jendea izan da hemen. Oiasso, Ponpelon, Lapurdum… Ez bide da galdu oraindik euskara, zaharretan zaharrena, o! Bidea galdu du, ordea, gaurgero. Euskara ez dabil ez kalean, ez arrantzan, ez bulegoan, ez ikastolan… Euskalduna, euskara duena, arrotz eta estrainio da non-nahi. Non ez nones? Nire inguruan, bederen; eta ingurua zabaltzen ari da, zaabaaltzeen… Hizkuntza oro errepika da eta gurean errepikatzen den bakarra agur da: agur-agur, vascoa segur. Hutsa eta putza. Inguru hizkuntzen bonbardaketa medio, nor mintzo zaio dagoeneko euskaraz bere buruari? Erdaren zaparradaren aurrean, euskal etxean zenbat oilo busti?

Duela laurogei urte doi, 1933an, hara Manezaundik zer idatzi zuen Iruinen iruinsemeez: «Oraiko gazteek zahartu baino lehen ikhusiko dute ephe horren barne Nafarroako hiri nagusiak nola galduko dituen eskualdungo erro guziak, gure arbasoekin ditugun lokharriak urraturik (…). Eta abiadura lerrakor hortan yarraikirik, azkenian arrotza arrunt nausituko da gutaz. Horra gure etorkizun hitsa. Gure Nafarroa dohakabean ikhusiko ez denik ez da». Ikusiko ez denik ez da Iparrean zein Hegoan, nahiaren eta ezinaren gure lurrik maitatuenean. Gure aipamenak izango dira beste laurogei urtean?

Bizargorri, 2013-06-12

Ver Post >
BABOARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 05-06-2013 | 8:19| 4

Etsaminak direla-eta, ez da giro izan egunotan, hasi ikastoletatik eta unibertsitateraino, ikasle eta irakasleen artean. Ez da giro izan, kuanto. Irungo institutu batean gertatu berria izan behar du, agidanez. Ari da jangelan maisu moko-txorrotx petral bat jaten; esertzen zaio aurrez aurre ikasle arrunt bat, eta: «Txerria eta txoria ez dituk jatera mahai berean jartzen, motel!», irakasleak. «Airean banoa, hortaz, nora edo hara!» erantzun eta ihesi joan omen zen ikaslea aparte batera.

Pipertu da maisua, eta, min-min eginda, bere artean: «Ez haiz kamutsa, mukizu arraioa. Bihar ikusiko diagu, bihar!». Eta biharamunean, azterketa. Ikasleak, bukatutakoan, entregatu dio maisu errai estuari lana; honek aztertu du goitik behera orria, eta erantzun guzti-guztiak ondo. Zer esanik gaiztorik ez, baina probatu egin nahi, bada, mutila, eta: «Hi bahoa kalean eta aurkitzen dituk bi zaku. Bat jakinduriaz betea zagok; bestea, diruz. Bietako zein eramango huke hik heurekin?». Eta ikasleak hitzetik hortzera: «Dirua, baldinbaitere!». Maisuak, irri zuriz: «Ba, nik jakinduriaren zakua hartuko nikean». Mutilak orduan: «Bakoitzak ez duenetik nahi izaten du».

Txinparta baino erreago, tripa-jaten, haserre gorrian (baina isilik eta zapuzturik), maisuak temati azterketa-orria hartu, azpiko aldean bere bolaluma gorriaz «Babua!» idatzi eta entregatzen dio ikasle otzanari, goitik behera begira. Eseri omen zen ikasle irundar hori lasai arraio bere tokian eta, hara!, denbora asko baino lehen, eskua jaso eta zutik jarririk, hala zuzendu omen zitzaion irakasleari: «Maisu, aizu; sinatu, sinatu didazu; baina notarik ez didazu ipini».

Kito, honaino baboaren pasadizoa. Ikaslearen kasuan, ez dago garbi eperra baino zuhurragoa ote zen, eta erantzun bakoitzean hartara ohartuta ari izan ote zen. Izen-abizenik ez zait iritsi. Irakaslearen kasuan, aldiz, ez da sorgin handia izan behar egia jakiteko; eguzkia baino argiago dago: Anttontto Kaiku izango zen izenez; Baboa, goitizenez. Inondik ere!

Bizargorri, 2013-06-05

Ver Post >
AMATXU NEGARREZ
img
Jesus Mari Mendizabal | 29-05-2013 | 5:53| 4

Aspaldiko partez aurten, futbol ligako sailkapenean, Reala Athletic baino gooorago dabilenez (athletizaleek noski egingo luketen moduan), balia dezagun gure bolada ona, aprobetxa dezagun haien ikareria, kakeria, burla-haizerako. Uki ditzagun giharrean eta jo diezaiegun bibolina. Jo diezaiegun bibolina, adarra, harpa, gitarra eta tronpeta; ez taberna zuloan soilik, baita prentsa paperean ere, zer arraio gero!

Bezino edo etxekoneko ditugun aldetik, errespetua merezi dutela gizalegez? Zakurraren bibolina! Zenbat irri eta zirri egin ez ote diguten, okasio zale laineztu halakoek, gure txakal aldietan! Zenbat burla ez, temoso zikin amorratuek! Gu, mukizu zoldatsu herbal, beti; haiek, harro tente potente, betiko. Aurten, baina, pozik gaude gu hemen eta arpegi baltz haiek han. Gure txanda da jorako.

Topo egin dute atzo bi gizasemek trenean eta hasi dira berriketan. Zu, Donostiakoa? Ba, ni Bilbokoa, hara. Zu musikaria zarela? Baita ni ere, alafede. Bibolina jotzen duzula zuk!? Hauxe da kasualitatea: neu ere biolinista nauzu. Eta horrela… Halako batean, bilbotarrak: «Begoñako katedralean jotzen dudanean nik, gure Amatxuri malkoak irteten zaizkio begi bietatik».

Eta donostiarrak: «Ba, aurreko batean, Artzain Onaren elizan, nire bibolin saioa egin eta gero, beso zabalik jaitsi zitzaidan Jesukristo gurutzetik, eta hala esan zidan: ‘Hik, motel, askoz hobeto jotzen duk! Askoz ere hobeto, Bilbon gure Ama aldiro negarrez uzten duen beste txorimalo kaskilak baino. Alde ederra zagok hemendik hara, alde ederra dagoenez Donostiatik Bilbora, bibolinetik bilbolinera!’». Jainkoak esana, amen. Haiek han eta gu hemen.

Bizargorri, 2013-05-29

Ver Post >

Otros Blogs de Autor