Diario Vasco
img
Autor: bizargorrizena
HABIARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 10-04-2013 | 9:32| 4

Egunotan, jaiki aldioro, birigarroaren eta urretxindorraren kantak dituzu entzuten, sahatsaren adarraren puntaren puntatik, ari eta ari, txio eta txio, ari direla kantari. Etxeko hormetan gora huntza hostoberritu zaizu eta, egunetik egunera, dena ari da terrazan berdatzen eta edertzen. Loreontzietan, emazteak iaz ekarri tulipanak lirain zaizkizu luxatu eta pinpirin xabaldu, hori, urdin, gorri, more. Auzoan, zoragarriak daude gereziondoak loretan, dama gazte ezkonberriak iduri…

Txorien kanta, hostoen dantza, loreen koreografia… Zer egiteko, baina, duzu udaberria, habia berria egiteko ez bada?; habia berrian jostatzeko ez bada?; habia berria biziarazteko ez bada? Zer arraio egiteko, demonio pattattas!?

Ez baitira igualak zuta eta zeharra; zuta eta zeharra igualak ez direnez, kuanto. Hala esan ohi da ehunen josketan, eta halaxe izan ohi da egunen jostetan; zure aspaldiko biziaren martxan. Jostunen josketan, denbora joanean, ehunak zirtzil jario; eta zure jostetan, udaberriak etorri eta udaberria joan, egunak geroz eta gutxiago balio.

Joan doa denbora, izan ere, udaberriak igaro ahala. Eta denborak ez du errukirik. Orain zara zu konturatu, dagoeneko asto xahar motela zaudenean. Ez da egia urtero udaberri omen delakoa; udaberria bat eta bakarra baitago bakoitzarentzat. Bizitzaren liburua etsipenaren lezioa duzu; etsipenarena eta nostalgiarena, hots, itzuli nahiarena. Zut eta zut, ezin itzuli zara, ordea, zure behingo udaberri bakarrera. Eta albotik jota, zehar-zeharka, bazterrean uzten zaitu aldian aldiko udaberriak.

Xalbadorrena: «Martxoko hormak galduko duen lore pollit goiztiarra ta eihartzerat bortxatua den haizeak hautsi abarra: zure bihotza ez ditaikea gauza horier konpara?». Gustavorena: «Horra aurten ere enara xumea, habia bat leihopean jartzera. Zure ederra, zure ditxa (zaudea!) ez dator atzera». William-ena: «Ez nekatu gehiago bururik horrekin, hire asto motela ez duk-eta joango egurtuagatik bizkorrago». Anonimoa: «Eguna akabo; hau komeria: akabo erromeria!».

Eta, beraz bada, bukatze alde, hona hemen puntua, zeuk berts(i)oa osa dezazun, Biotz eritua-ren doinuan kantatzeko: «Iazko habietan aurten txoririk ez». Iazko habietan aurten txoririk ez…

Bizargorri, 2013-04-10

Ver Post >
KASUA
img
Jesus Mari Mendizabal | 03-04-2013 | 6:19| 4

Sarean dabil gutun famatu xelebrea. Ez omen da atzo goizekoa; bai egiazkoa, agidanean. Frantses baten kasua da, euskaraz dakardana, entreteni zaitezen. Zoaz astiro… «Defentsa ministro jauna. Hona hemen nire kasua. Arren dizut erregutzen, otoi, soldadutzatik libra nazazun. Begira. 24 urte ditut eta 42 urteko andre alargun batekin bizi naiz, ezkonduta. Andre horrek 25 urteko alaba du, dagoeneko nire alaba ere badena. Bestalde, nire aita neska horrekin ezkondu zenez (gure alabarekin, alegia), aita suhi bilakatu zait. Beraz, gure alaba, errain ere badudana noski, nire aitarekin ezkontzearekin, neure ama bilakatua da.

Emazteak eta biok seme bat izan berri dugu urtarrilean. Haur hori nire aitaren emaztearen neba gertatu da; baita aitaren koinatu ere. Gisa berean, nire osaba da, neure amaren neba da eta. Neure semea, nire osaba, alajaina…! Aitaren emaztea, azken Gabonetan, mutikotxo batez erditu zen. Ume hori, aitaren semea denez, anaia dut; gainera, biloba ere bai, nire emaztearen alabaren semea da eta. Ondorioz, neure bilobaren anaia naiz orain; eta, etxe guztietan inoren amaren senarra haren aita baita, atera itzazu kontuak: nire emaztearen aita nauzu, eta nire semearen anaia. Beraz, bada, ni neure buruaren aitona!

Horregatik, ministro jauna, arren eta arren erregutzen dizut kontsidera dezazula nire kasua, kuarteletik etxera berehala itzul nazaten. Zeren eta, inolako zalantzarik gabe, inongo legek ezin onartu baitu aitonari, aitari, semeari eta bilobari, laurei batera, soldadutza eginaraztea. Besterik gabe, nire eskaera bidezkotzat iritzi eta ontzat emango duzulakoan, errespetu osoz agurtzen zaitu, X-k».

Bizargorri, 2013-04-03

Ver Post >
KARTAZALARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 27-03-2013 | 11:03| 4

Vatikanoko konklabe edo giltzapeak ke zuria ohi dakar, eta ke zuriak, aita santu berria. Azken Frantzisko (Patxi?) honekin ez gara ikusi zaharrak. Zenbat isil-misil, zenbat azpilan, zenbat misterio bien bitartean, ene Jesus! Misterioetan misterioena, ordea, kartazalarena izan da azken astean. Ez kontu berria delako, ez. Izan ere, kartazal misteriotsu baten legenda mendez mende ibili izan da Erroma inguruan, munduan askorik zabaldu ez bada ere halakoaren notiziarik.

Aita santu berri bat izendatu aldiro eta orduko, egundo hutsik egin gabe, juduen errabino buruak bisita egin izan du Vatikanora. Ohiko agur, bejondeizula eta abarren ondoren, kartazal itxi bat eman izan dio eskutik eskura kristauen buru berriari. Halaxe egin bide du joan den astean ere Frantziskorekin Ricardo Di Segni jaun errabino Erromakoak. Kontatzen dute, hala egin izan duela aldian aldiko errabinoak joan deneko azken bi mila urtean. Kontatzen da ere, lehen-lehenengo aldi aspaldikoan, judutarren buruak kristauen buruari kartazala luzatu zion unean, kardinal batek aita santuari belarri iskinera zerbait kontatu omen ziola ahopeka, eta hark, kopeta belztuta, muzin egin omen ziola errabinoari; alegia, uko, ezetz, alaporai!

Tradizioa izan omen da jokaera hori berbera aita santu berri bat izendatu izan den aldiro. Nola mantendu ahal izan den ohitura hori? Bada, aldian aldiko errabinoak kartazala ondo gorde eta, hura hiltzean, hurrengoari pasatzen zitzaion; kardinalen artean, berriz, batek bakarrik ohi zekien misterioaren berri, eta, hil aurrean, beste bati aitortzen zion. Harik eta (Pio XII.arekin; Jean-Claude Carrière kontu kontari famatuaren esanean, behintzat), harik eta kardinal misterioaren jakituna, ustekabean, azkarregi hil zen arte: hurrengo inori sekreturik pasa gabe, jakina. Harrezkero, ez da inor izan aita santu berriari belarri iskinera deus esan dionik. Hala eta guztiz ere, tradizioari jarraiki, ondorengo aita santu guztiek, Juan XXIII.ak, Pablo VI.ak, Juan Pablo I.ak, Juan Pablo II.ak eta baita Benedikto XVI.ak berak ere, muzin egin izan diote errabinoari: uko, ezetz, alaporai!

Eta orain etorri da nobedadea… Azken aita santu berri honek, Frantziskok, tradizioa hautsi egin bide du: muzinik egin gabe, kartazal itxia hartu ez dio ba eskutik eskura juduen buru arestian aipatuari, diotenez, joan den astean bertan! Ondoren gero, kamarlengo izanarekin batera gelatxo batean itxi da, agi denez, aita santua, kartazala ireki dute eta… faktura gisako bat agertu omen zaie. Oso-oso zaharra, hori bai; papera, lodia, desegiteko zorian zuela. Hasi dira irakurtzen eta tutik ere ulertzen ez hala batak nola besteak. Antzinako hizkuntza zahar ezezagunen batean zegoen, nonbait, idatzia.

Istant batean, konbokatu dituzte Erromako exegeta eta hizkuntzalaririk adituenak; aztertu dute elkarrekin kartazal barrengo paper xaharra; eta, denbora asko baino lehen, erabaki dute zer zen zera hura, zalantzarik batere gabe: Jesusen eta apostoluen azken afariko faktura omen zela, alajainkoa!

Harritu zen seko Frantzisko aita santua, pentsatuz, nola arraio ager zitekeen gaur egun orain bi mila eta koska urteko zor-papera, Jerusalengo taberna batekoa, Vatikanon. Di Segni errabinoari etorrarazi gero, eta kartazal harrigarri harengatik galdetu zion… Baietz, juduak, baietz; benetakoa zela faktura-orri xahar hura, hogei mendez belaunaldiz belaunaldi gordea eta zaindua; eta, bere garaian afari hura inork kristok ordaindu ez zuenez, gerora bi mila eta gehiago urtean komeria latzak izan zirela aita santuekin, komeriak kuanto latzak! Judutarrek setati kosta ahala kosta kobratu nahi zutelako, eta kristauek egoskorkeriaz zorrik inola demontre ordaindu nahi ez zietelako. «Eliza katolikoak ‒bukatu bide zuen Di Segnik‒ izan du ba, eta badu oraindik ere, arraiopola!, zor zahar ziztrin hau berdintzeko adina sos. Ordaindu beraz, bada! Jakinik gainera, guk, juduak izan arren, xentimorik ere gehitu ez diogula interesetan afari hartako fakturari, harrigarria badirudi ere».

Ziur ez dakigu; baina, antza denez, Frantziskok, joan deneko astean, kitatu egin du zorra, behin eta betiko. Ez dakigu, lastima!, zenbatekoa zen faktura,  inork txintik atera nahi ez duelako. Eta ez dakigu ere, tamalez, gorde hala saldu hala erre, zer atarramentu egin duten harrigarrizko fakturarekin eta misteriozko kartazalarekin. Auskalo; harrapa ezazu elizako txoria buztanetik!

Bizargorri, (2013-03-27)

Ver Post >
LELOZ LELO
img
Jesus Mari Mendizabal | 21-03-2013 | 9:46| 4

«Eman euskara elkarri». Hil honen 14an atera zen Andoaindik 18. Korrika, eta hilaren 24an ailegatuko da Baionara. Hamaika egun euskal herrietan barrena korrika… Hamaika kontu hamaika tokitan. Ni erabat bat nator Xabier Etxaniz Rojok esanarekin: «Euskara beti lotzen diagu lanarekin, militantziarekin… Euskara nekearen sinonimo duk. ‘Eman euskara elkarri’ gabe, askoz hobe ‘eman plazerra elkarri’ leloa». Igualekoxea!

«Munduan primeran bizi liteke profeziak aldarrikatuz; ez, ordea, egiak esanez». Oso ondo daude ‘euskara salbo ikusi arte ez dut moztuko bizarra’, ‘ezina ekinez egina’, ‘udaberriko txoria, egunsentiko argia, euskal hiria…’ eta hala moduzko lelo(…)ak. Gaur bertan da udaberri; egunero da egunsenti. Baina, zertarako egunsentiak, jaikitzen ez badakigu?

«Laratzak badaki etxeko berri». Guri esango digute! Etxe guztiek laratza beltza; baina, ene, gurearen beltza! Ikastolek eta euskarazko eskolek, urte askoan, egin dute berea; baina etxekonekoa, auzoa, hiria arras zaigu euskaldunoi arroztu gure hizkuntzan. Gure gazteak geroz eta narrasago mintzo dira, mintzo badira… Beltza da panorama. Euskalduntasunaren maisu gehiago dugu hemen, euskalduna baino.

«Aberriaren mugak, euskararenak, gure baitan daude gehienak». Geuk beharko dugu mugi, hortaz. Bestela, beste harena: hilobia omen dela noski gerizperik onena ekaitzaldian. Mugi, jaiki, korri! Gaur delako udaberri; egunero dugulako egunsenti. Korrika hor doa ttipi-ttapa, eskuz esku euskara banatzen. Ez legoke batere gaizki, batere gaizki ez legokeenez, musuz musu hasiko bagina banatzen euskara gurea. Plazer bat izan dadin euskararena. Lelokeriarik gabe.

Bizargorri, 2013-03-20

Ver Post >
SUPERMERKATUAN
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-03-2013 | 5:49| 4

Gizonezko bat, supermerkatuko ilaran, bere txandaren zain, lasai ederrean… Halako batean, neska katxarro ilehori batek, eskua altxatu eta astinduz, hara non egiten dion irrizuri atsegina. Gizonezkoak, ezker-eskuin begira, otean ez-otean, ikusten du argi eta klarki, berari, eta ez beste inori, dagokiola irriño ezti haren keinua. Jakin-mina ziri, ilaratik atera eta dama gazte ederrarengana jotzen du, eder-begira. Totel-motel, zozo-gozo, esaten dio: «Barka…, aizu…, inondik…, inoizko… elkarren ezagutzarik ba al dugu!?». «Ba, begira  ‒erantzuten dio neskak‒: oker egon naiteke, akaso; baina, nire ustez, zu nire ume baten aita zara».

Gizonezkoa ahoa bete hortz geratzen da, mutu… Bien bitartean, azken hamar edo gehiago urteren oroi-pasada ziztuan eginez, emaztearen isilik egindako gau ibili lotsagarri bat etortzen zaio gogora. Harri eta zur: «Ai ene bada-ta! ‒esaten dio‒. Ez zara, kasualidadez, zu izango nire lagunxahar baten ezkon aurreko agur-festa hartako striper hura, ala!? Alajainkoa eta bi! Ez zara, horratik, zu izango orgia gaitz hartan billar mahaian eratzan nuena, ni erabat zepelinduta nintzela!? Ez zara zu (deabruak naramala, ai ene!) neskatxa bandera haren laguna izango, gau ero-bero hartakoa, bietako bat barrabilotan hazka eta miazka ziharduen bitartean, besteak luzokerra (pepinoa, entenditzen didazu; ez, noski, bestelako luzerik eta okerrik) ipurtzulotik sartzen zidanekoa!?». «Urde majadero zikina, aizu…! ‒erantzuten dio dama ilehori gazte ederrak, lotsa gorritan‒. Ez nauzu ni estriperra, ez emagaldua. Baita zera ere! Ni zera naiz…, zure alabaren andereño berria».

Esan gabe doa, bi belarriak makur-makur, isiltxorik erretiratu zela gure gixona lehengo ilarara, lotsa hankapean nola sartu asmatu ezin zuela. Eta esan gabe doa ere, betirako ikasi zuela gure antzinakoen lezio handia, kopla txikian emana: «Mingaina dantzan jarri baino lehenago, burmuinean txistua jo beharra dago».

Bizargorri, 2013-03-12

Ver Post >

Otros Blogs de Autor