Diario Vasco
img
Autor: bizargorrizena
EGIONDOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-03-2017 | 9:07| 0

Eta zer arraio da egiondoa?, esango duzu arrazoiz. Egiondoa omen da (egiaren ondokoa, post-egia, post-truth ingelesez), Oxford hiztegiaren arabera, 2016.go hitz peto-petoa; egiondoa omen da (Brexit-aren eta Donald Trump hautatu izanaren harira), “herri-iritzia eratzerakoan, eragin txikiagoa izatea bene-benetako izate eta gertakariek, norberaren uste eta pilpirek baino”. Hots, objektibotasunak gutxiago inporta diola gustuko dugun iritzi-teoriak baino. Alegia, egiaz bestera dabilela sarri eguneroko notizien danbarratekoa. Hain xuxen, gure erara esanda, festa gauza bat dela, eta erabat bestelakoa bestondoa.

Nahiago nuke, bost xentimoren porru-haziak baino, hori guztia egia berdaderoa ez balitz sarri-sarri. Izan ere, egunero bizi dugu egiondo horixe, nik uste. Bizi izan dugu, bizi dugu eta biziko dugu gerokorik gerokoenean ere. Sarri baikabiltza “halakoa” izan eta “bestelakoaren” peskizan, haizezko zubiak eta notiziak eta gezurrak sortuz… Orrialde bat, ez; alimaleko entziklopedia beharko genuke egiondoez, post-truth delakoez, mintzatzeko. Baldinbetan.

«Mutilek zakila dute eta neskek bulba: ez zaitzatela engaina!». Autobus tzar koloretsuan letra handietan hori ipini eta Madril eta Iruña erdiz erdi pasatuagatik egia unibertsala balitz bezala, objektiboki, egia jakina da bestelakorik ere gertatzen, tokatzen dela. Baina askoren uste pertsonalak edota sinesmen sutsuak onartzen ez du “bestelakorik”. Eta egingo dizute haserre: «Zuk nahi duzuna esango duzu, baina gauzak horrela dira; eta kito». Zoaz, zoaz fede itsuari kontran egitera; zoaz hari egiondoarenak aipatzera…

Hemengo borroka armatuarenak badirudi akabera izango duela aurki. Zorionez. Bazen garaia. Izan ere, objektiboki, argi eta garbi zegoen aspaldidanik hura ez zela inondik ere bidea, bide egokia, hasiera beretik kasik. Herri (?) iritzi zabalak, ordea, bestela uste zuen: batzu-batzuen sentimendu abertzale bakar ustezko sutsuarena zen egia bakarra, eta gainerakook traidore faltsuak ginen; orduan. Haiek buila garratzak eta gertakari latzak! Joaten ahal zinen ezer aitatzera kontran; ez alferrik. «Hik nahi duana esango duk, baina honek horrela behar dik, eta kito!». Mendian ardi bila dabilenari dena zintzarri hots iruditzen zaio. Ardia falta, ordea; egia ments. Badirudi aldatu zaiela begiondoa…

Hilondoko bizitzaren egiondoarena da bestea. Egia zaharra eta bakarra honako hauxe dugu: lurretik bizira eta bizitik lurrera; hauts zara eta hauts bihurtuko zara… Gizaseme nahiz andrazkoaren barren-barreneko sentimenak, ordea, esperantza edota ustea edo fedea piztu nahi izaten du hobe-beharrez, eta sinestera eroriak daude, hala musulmanak nola kristauak ere, berpiztuko omen dituztela atzenean, eta “gu zintzook paradisura eta haiek gaiztoak infernura” bidaliko. Eta elkarri esaka ari dira: «Zeruan ikus gaitezela». Bi txanpon baino nahiago nuke hala balitz egia. Nago, baina, ez ote den horretan ere egiondorik: iritzi txit hedatu eta aldarrikatua bai, baina hutsa eta putza; haizezko zubia.

Eta mintza gaitezke udaberriaz (udaberriaren ederra gurean!, eta euria eta hotza ekarri dizkigu); demokraziaz (demokraziaren sendotasuna gurean!, eta errege hala-holakoa nagusi); torturaz (halakorik ez da egundo izan gurean!, eta egiazko testigantza mingarri franko ageri); presoen sakabanaketaz (ETA indargabetzeko omen, eta ETArik ezean ere, segi); mintza gaitezke Altsasuko gazteez (Nafarroan gaueko liskar bat terrorismoa da; Jaenen, ez)… Egiondoak.

Bizargorri, 2017-03-22

Ver Post >
BOTIKARI BOTIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 15-03-2017 | 9:14| 0

Bere hirurogeitaka urterekin ez zuen Joxek osasunean okerrik, inongo minik batere gabe. Hala eta ere, medikutara joateko eta joateko, esaka eta esaka hasi zitzaion andrea; egiteko osasun azterketa bat, Jainkoaren izenean!; bazuela-eta garaia, onean hartu behar zaiela-eta gaitzei aurrea… Beharko joan. Eta joan zen Joxe bere medikuaren kontsultara. Esana eta izana bi gauza dira, ordea…

Medikuak, burubide egokiz, orotariko analisiak eginarazi zizkion. Handik hamar bat egunera, aski ondo zegoela adierazi zion; baina, azterketa hartan balore batzuk mejoragarri ageri zirela. Badaezpada ere, beraz, Losartan errezetatu zion hipertentsioarentzat; baita Atorvastatina  pilulak ere kolesterolarentzat; eta Metformina, diabetesarentzat; eta polibitaminikoak, babesgarritzat; eta Norvastatina, odol-presioarentzat; eta Desloratadina alergien kontra… Botika sendagarriak ugari izaki, urdaila ere babestea komeni, eta hartzeko, esan zion, Omeprazol; Diuretikoa ere bai edementzat, zer gerta ere.

Joan zen Joxe botikara eta han ahitu zituen bere jubilatu-soldataren diru hondarrak… Hilabete baino lehen, ez baitzekien seguru pilula berde alergientzakoak urdailarentzakoen aurretik ala ondoren hartu behar zituen; ez baitzekien bihotzarentzako horiak jan bitartean ala aurretik hartzekoak ote ziren, medikuarengana jo zuen berriro. Medikuak urduri eta uzkur samarrik sumaturik izango zuen, ze lotarako Alprazolam eta Sucedal errezatu zizkion…

Gure Joxek, hobera beharrean, okerragora egiten zuen egunetik egunera. Sukaldean apala bete botika zeukan beti begien bistan, eta etxetik ateratzeko astirik ere ez: aldiro-aldiro zerbait ahora eraman behar, hau ez bazen, hura edo bestea… Hartan, gaitz orok badu-eta bere gaitzagoa, zoritxarrez, hoztu egin zen behin, ondoeztu, gripeztu. Andreak agudo oherarazi zuen, Jainkoarren!, eta kamamilaz, limoiez eta eztiz zaindu: ardoak kendu eta urak ukendu. Alferrik.

Egunetara, medikua jakinaren gainean jarri zuten; eta honek, etxera bisitan etorrita, Tabsin har zezala gauez eta egunez; baita Sanigrip ere, Efedrinarekin. Takikardia punttua ere ba omen zeukanez, Atenolol gehitu zion, antibiotiko batekin: Amoxicilina, gr 1, hamabi orduka hamar egunez. Erpesa eta garatxoak sortu ziztaizkion, gainera, azalean. Fluconol hartzeko, Zovirax-ekin.

Eguneroko egonean, botiken prospektuak leitzeari ekin zion. Hasieran, entretenigarri; baina, laster, izutu zen zeharo: bentrikulu-arritmiak eta nazkak jasan zitzakeen, paralisiak, kolikoak, sexu-ezinak, odol-jarioak, buruko aberiak; eta hilotza bera ere bai! Izuaren izuz, medikuari hots egin zion larri. Lasai egon zedila, honek; laborategiek hori guztia ipini beharra zeukatela, badaezpada ere. Eta Rivotril hartzeko errezetatu zion, Sertralina, 100 gr, antidepresiboarekin. Hezur junturetako mintxoa ere hasi omen zitzaiola ; eta hartzeko Diclofenac…

Hilean behin behintzat, jubilazio sosak kobratu aldiro, kalera irteten zen gizon gizajoa; botikara joateko, gurdia bete botika eske. Hala, egun tristeekin gau tristeagoak aurrera, behin zer?, eta hil egin zen gure Joxe sano gaixoa; hil, akabo… Haren hiletetara jendea erruz agertu zen. Guzti-guztietan negarrik gehien egin zuena, horratik, botikaria. Andrea, berriz, gaur egun oraindik ere, esaka eta esaka ari da, eskerrak medikutara bidali zuen berak bere senarra, Jainkoari eskerrak!; bestela, aspaldi zendua izango zela, seguruxeagotan ere.

 

Bizargorri, 2017-03-15

Ver Post >
SEI SEI SEI
img
Jesus Mari Mendizabal | 08-03-2017 | 12:16| 0

Emakumeak urteko gainerako egunetan sei eurokoa baino faltsuagoak omen diren arren, gaur Emakumeen Eguna seinalagarria delako, batetik; eta, bestetik, babesik gabeko gizona sei numeroak sinbolizatzen omen duelako; bere-berez, basapiztiaren numeroa etorri zait atarira: 666. Hiru seiko nahi ditut, hortaz, hiru dozenerdiko sorta, solasean jolasean hemen seinalatu, seinalpetu, seilatu, zein baino zein zeinago. Mundua sei (6) egunetan sortua izaki, seia (6) omen delako ekinaren eta ahaleginaren sinbolo; eta kristandadean, aldiz, seia berbera (6) inperfekzioaren ezaugarri. Joan eta harrapa ezan/k hori…

Hasteko, sei seinale on. (Edo, bestela esanda, harrian iltzea sartzen ari). Bat. Ikustekoa izan zen herenegun 28. Lilatoia Donostian, ia sei mila neska kirolari ia sei kilometro korrika, berdintasunaren alde. Bi. Ikustekoak izan ziren bezala, Amorebieta-Etxanon, Emakume Master Cup deitutako finalak, frontoia jendez lepo. (Bide batez, esan dezadan haserre: jokoa ez da jolasa: neskek ere JOKATU egiten dute pilotan, ez jolastu: mesedez!!!). Hiru. ASPEGI-k (ASoziazioa, Profesional Enpresariena, GIpuzkoan) hiru andrazko ekonomian eta lanbidean saritu izana txalotzekoa izan da, onbidea seinale. Lau. Egunero-egunero bazterreko sektoreak hor dihardu, apenas saririk gabe, lan isil-isilean, apenas inork nahi duenean, etxeak garbitzen, arropak lisatzen, sein txikiak eta seiñor-seiñora xaharrak zaintzen, paseatzen, entretenitzen… Bost. Maiz ageri zaizkigu andre elkarte eta lagunarte feministak ere herriz herri probintzian ekintzak eta zineforumak eta poteoak eta omenaldiak eta hitzaldiak eta abarren abarrak antolatzen… Bejondeiela. Eta sei. Gustura ikusiko nuke gaurko egunez (behin bakarrik aski, noski, badaezpada) munduko andere guzti-guztien greba, lanuztea, geldialdi erabatekoa. Zer litzateke gizon-jendea andrazkorik gabe…!?

Se(g)itzeko, EAJ-ren seiluz, GBBeko sei dama burukideen gutun kutuna. (Edo, beste era batera esanik, sei katu-kume ilara-ilaran eramateko ahalegina). «Bat. Euskadi da gure Aberria. Bi. Euskara da gure herriaren hizkuntza. Hiru. Gure etxea zainduko dugu, etxeko suan berotzen delako abertzaletasuna. Lau. Guk emakumeok, mundu zabaletik gure artera datozenei, ongi etorri! Bost. Ez dugu onartuko indarkeriazko kulturarik. Eta sei. Euskadiren historiaren trenean goaz, Euskadiren independentziarantz». Ai, balitz, balu eta balego…!.

Eta amaitzeko, seiko urrea. (William Golding-ena, nobelagile britainiar kalabera handiko gizon harena): «Nire ustez, emakumeak burutik eginak dabiltza gizonen pareko ipini nahi horretan; hobeak dira-eta askoz ere; askoz ere hobeak betidanik! Zernahi ere ematen diozula andre bati, mejoratu egiten du berak, hobeagotu, oneratu, bikaindu. Bi. Zure hazia (esperma) ematen badiozu, seina egingo dizu berak; haurtxoa, alegia, kumetxoa. Hiru. Pisutxo bat erosten duzula?; etxea eta familia sortzen dizu berak; se(i)ndia eta leinua. Lau. Jaki-edana ekartzen diozula?, gosaria eta bazkaria eta afaria prestatuko dizkizu berak. Bost. Baldin irribarretxo bat eskaintzen badiozu, berriz, berak bihotza emango dizu… Eta sei. Ematen dioten guztia areagotu, emendatu, ugaritu, erruztu eta multiplikatu egiten du andereak… Beraz, ondo kontuan izan ezazu (ondo kontuan, ene!), baldin zerrikeria ekartzen /eskaintzen/ematen/egiten badiozu, sei mila tona kaka zikin itzuliko dizula bueltan berak, gizona».

 

Bizargorri, 2017-03-08

Ver Post >
JENIOARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 01-03-2017 | 9:32| 0

Senar-emazte gazte guapo bi jokora joan ziren Hondarribiko golfera. Ez ziren Don Markes de Hartuko Nuke eta Doña Markesa de Ezer Ez; ez, baina igualtsu. Zelaia hemen, zuhaitzak hor, zuloak han, ekin diote norgehiagokari gogotik… Toki hura ezagutzen duenak badaki, arbola-atze ertz askotan badela etxadia edota txaleta, zein baino zein galantagoa, aberatsenen palazioen irudi.

Une batean, makila astindu eta pilota jo, sutsu ari zirela, emazteak senarrari adierazi zion kontuz ibil zedila, kontuz kuanto, pilotakada batez etxe haietako kristalen bat hautsiz gero, errukienak izango zirela eta. Ez alferrik. Jo eta jo ari zirela, halako batean, senarrak pilotari oker eman eta alboko txaleteko salako beira handia birrindu zuen, kris-kras, xehe-xehe.

«Esan ez dizut, ba –andreak haserre–, kontuz ibiltzeko!? Merezi duzu kapazoa bete zokor-mazo. Eta orain? Zer arraio egin behar dugu orain, e…!?». Geroxeago, barexeago: «Hauxe egingo dugu, horra: bertaratu, barkazioa eskatu eta gastuak kitatzera prestatu». Hala, palazioraino joan, txilina jo eta… barrutik: «Atea zabalik duzue; sar zaitezkete; aurrera…». Salara sartu orduko, berehala ikusi zuten eragindako hondamena: kristal puskak nonahi lur zoruan, botila handi hautsi bat mahai gainean, haizea suelto etxean zehar… Baita gizaseme elegante bat ere, adinekoa, baina artean gordin, besaulki txit dotorean eseria. «Zuek –galdegin zien– hautsi al duzue leihoa?». Eta: «Bai… –andreak herabe erantzuna–. Penatxo dugu hautsi izana, baina zorrak garbitzeko prest gatoz».

«Ezta pentsatu ere –gizaseme eleganteak–. Neu nago zuekin zorretan. Ni horrako botila horretan milaka urteetan preso egondako jenioa nauzue. Zuek jaregin didazue niri, zorionez. Beraz, prest nago zuen bion aurrean hiru desio, nahi edo kapritxo egia berdaderoak bihurtzeko: zuentzako biontzako bana, eta beste hirugarren bat neuretzako». Eta andreak agudo asko: «Primeran! Nik honelakoxe etxe bat nahiko nuke mundu zabaleko herrialde bakoitzean». «Hala izan bedi –jenioak–. Eta halaxe izan ere izango duzu». Eta senarrak gero hurrena, di-da: «Bizi naizen artean, pozarren jasoko nuke nik… milioi bat euro urtero-urtero». Eta: «Ez dago ezinik. Horixe da nire salbatzaileen alde egin dezakedan gutxien-gutxienekoa. Egin bedi, hortaz, zure desioa ere». Hartan, andreak: «Eta zein da, bada, zure kapritxoa? Baldin jakiterik badago…».

Isil-tarte baten ondoren, jenioak: «Botila horretan preso nagoenetik, milaka urtean, ez dut gizonik ikusi, ez dut sexu harremanerako aukerarik izan. Nire nahia, hortaz, da zure senarrarekin oheratzea, hainbeste denboran amestu izan dudalako ikusitako lehen mutilarekin ttiki-ttaka egitea, lizun-berde». Andreak senarrari: «Tira, gizona; hainbesteko irabazien ordainean, ez da asko eskatzea ere. Momentu bat da. Behingoagatik…». Senarrak, baietz, goazen…

Jenioak gela batera eraman zuen. Behin han, zulo bakoitzari ziri, ziri eta pott, Sutrakama-renak denak egin zizkion hiru bat orduz; Kamasutra-renak atzekoaz aurrera, alegia… Gero, gizon biak janzten ari zirela, jenioak honela galdetu zion gizajoari: «Zenbatsu urte dituzue zuek?». Eta: «Hogeita hamabosna urte ditugu». Eta jaun Aprobetxategik orduan,  irri-murrika: «Jakintsuzar eta bi Tontogazte bildu gaituk gaur hemen… Hogeita batgarren mendean, hainbeste urterekin, oraindik sinisten al duzue jenioetan!?».

 

Bizargorri, 2017-03-01

Ver Post >
KANDIDO SASETA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-02-2017 | 10:43| 0

Argi bat piztea hobe da, iluntasuna madarikatzea baino. Eta ni gaur hemen gure zorigaitzeko azken gerra madarikatzera ez baina, argiontzi txiki bat piztera nator, eta deiadar egitera, Kandido Saseta Hondarribiko seme zenaren goraintziz eta omenez, egia ez delako sekula ere zahartzen.

Bihar beteko dira, izan ere, laurogei urte Asturiaseko Areces herrixkan hil zutela, gerran; bera eta beste ehun bat euskal gudari, gehienak ANVko Euzko Indarra batailoikoak; baita PNVko Amaiur eta UGTko zenbait ere. Oviedo hiria faxista frankistengandik libratzera joanak ziren hara, agidanez, soldadu errepublikanoei laguntzera. Ez zuten atarramendu onik atera, atarramentu onik atera ez zutenez: bitartekorik eta koordinaziorik eza batetik, eta etsaiak askoz ere gehiago zirela bestetik, hiru albotatik atrapatuak izaki, tiroketa anabasan hil zituzten denak. Hura ausiabartza! «Aze zulo beltzean sartu garen!», esana omen zuen Sasetak, tragediaren berri aurrez baleki bezala.

Kandido Saseta Etxeberria, Euzko Gudarostearen sortzaile eta komandantea, ama Fruktuosa zegamarraren eta aita Anbrosioren (Biteri eskola publikoan berrogei urtez maisu izanaren) seme eta beste zazpi senideren anaia, (denak hondarribiarrak) izatez izan, txikia omen zen; baina gizon gisan, handia. Honelatsu zioen Manuel de Irujo lagunak: «Saseta, hombre de tantas virtudes como escasa apariencia; leiala, jatorra, nekaezina, atsegina, txit ongi prestatua, balore handi-askotako pertsona, harritzeraino bare-lasaia, langile fina; granjeó las simpatías de todos; Errepublikak izan duen militarrik baliotsuenetakoa…».

Kontatzen dute, gerra aurretik behin, Marokoko Alhucemas-en Villa Sanjurjo kanpamentuan intendentzia kapitain zelarik, bere oihal-etxolaren sarreran honako hau omen zeukala idatzia: «Emen sartzen dena, Euzkadin da. Euskalduna bazera, mintzatu euskaraz; eta abertzalea bazera, deadar zazu nerekin: ¡Gora Euzkadi askatuta!».

Haren bizitzaz eta merituez ez dut nik hemen gehiago zertan esanik, gaur egun hor delako nahi duten guztientzat internet… Dena dela, ezin bazter  batera utz nezake, beste kontu txoil estimagarri bat. Alizikan (alegia), haren hilobiaren aurkikuntzarena. 1999an Hondarribiko Olagarro eta Muara elkarteko zenbait andre-gizonek hartu zuten erabakia, Saseta herriko seme galduaren hil-zuloa bilatu, aurkitu eta gorpuzkinak jaioterrira ekartzea, albait bederen. Baita topatu eta ekarri ere, alafede…! Aranzadi laguntzat harturik eta Areces ingurukoak gidari, 2008an, lur azaletik berrogei bat zentimetrora hara non jotzen duten laurogei urte lehenago hildako herriko seme kuttunarekin… Interneten da, nahi izanenean, historia honen guztiaren bideo ikusgarria.

Kandido Saseta, militar abertzale hondarribiarra, bere herriko lurretan datza harrezkero… Bihar bertan, otsailak 23 izango dituenean, hil zuteneko laurogeigarren urteurrenean, Hondarribiko hilerrian, bi omen-ekitaldi egingo zaizkio: eguerdian bata, Sasetaren Aldeko Taldeak; arratsaldeko bostetan bestea, omenaldi ofiziala. Agertu nahi duenarentzat…

Laurogei urte eta gero, oraindik ere, ozen bezain garden entzuten da gure Kandido Saseta txiki handiaren oihartzuna; eta, gauza jakina da, beti-beti oihartzunak duela azken hitza… Beraz, bada, ohore eta goraintzi Sasetari!

 

Bizargorri, 2017-02-22

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor