Diario Vasco
img
Autor: bizargorrizena
MIRESMENA / SINESMENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 26-04-2017 | 7:53| 0

Orain dela aste bi eta erdi burutuagatik, oraindik ere hor dabil aurtengo Korrika Hamaika TBn herriz herri, tipi-tapa, tipi-tapa… Benetan martxan zen garaian, ETBtik bi herri-inguruk ninduten onez onean txunditu, demontretan: ahoa arra betean zabalik eduki ninduten, ardi ergela bezala. Sinesteak lanak baitzituen telebistatik ikusten ari nintzenak, lanak zituenez sinesten, baiki.

Batetik, Nafarroako Zangozan, neska euskara ikasi batek zioen, txukun asko esan ere, egun osoz euskaraz bizitzen saiatzen ari zirela lagunartean (inor erdaldunik tokatzen bazitzaien tarteko, ordea, erderara pasatu beharra izaten zutela nahi baino gehiagotan); Burgin, berriz, beste neska bat agertu zen bertan jaio eta bertan bizi omen zena beti, euskaraz primeran dotore mintzatuz.

Bestetik, lehentxeago, Zeru Txiki Infernu Handi programa Araban ibilia zen, Oionen. Hemen zororik eduki ninduten bi gizasemek, arranoetan: begiak zabal-zabal eginda, ezin esan-ahalako pozez bete ninduten. Batek, Oionen bertan jaio eta betidanik bertan bizi denak, zioen, herrian antzina euskara galdua izanagatik (edo horrexegatik), euskal hizkera kartsuki ikasi eta bila bilaka ibiltzen omen zela norekin-harekin mintzatzeko. Bestea, berriz, Cadizen jaioa omen zen; urte batzuk lehenago, bizi-martxak hala aginduta, Oionera etorri eta euskara ikastea ezarri omen zion bere buruari obligazio; baita ederki ikasi ere, arraioa: euskaltegi batean ibilia omen da…, euskara irakasle, alajaina!

Honaino mirespenak. Izan ere, gure euskal lurren bost bazterretako zazpi iskinetan euskara apenas dabil, ez dago ia-ia. Meritua du, beraz, meritua kuanto, zenbaiten ahaleginak, batzuen batzuen, zain eta muin euskarari begira, euskararen harira jartze horrek. Zor nahiz lor. Adorez eta amorez. Bejondeiela!

Oso bestelakoa da, ordea, sinesmenarena. Fedea behar da, gero, gurean gaur euskararekiko esperantza ona izateko; fedea behar denez, alafede! Euskara jakitunak lehen baino gehiago izango gara, onean; baina, mintza-praktikadunak gutxiago eta arloteago, dudarik gabe. Gazte euskaldunek (gaztetxoek, haurrek) geroz eta lehenago (eta askoz ere sarriago) jotzen dute erderara; bertan jaiotako damatxo eta jauntxo euskaldun ia denek (baserritar peto-petoak barne), berdin; ikus-entzutekoetan, gure gazteek (eta ez hain gazteek) euskara narrastu egiten dute, lardastu, euskañoldu; jende ezkerreko nahiz eskuineko “aberzitzale” gehienek kategoria, dotorezia eta abilezia gehiago erakusten dute erderetan; kanpotik orain berrogeitaka urte etorritako askok eta askok apenas oraindik makurtzen diren egunon esatera egundo… Zertarako segi? Martxa koxkorra.

Izan zirelako, gara; garelako, dira eta izanen dira. Zakurraren putza. Berba onak asko, baina zuztarreko konturik ez. Miren Amurizak zioena: «Ika, ika, ika…, korrika! Eta hurrena gero segidan: Ote, ote, ote…, vámonos al pintxo pote!». Eta Jesus Eguzkitzarena, euskararen kalitatea okertzen ari dela-eta: «Mila hiztun totelek ez dute euskal-komunitate bat sortuko». Egia galanta.

Egia galanta den bezala, inor ez dela birritan jaiotzen; ezta euskara ere. Gureak ez du atarramentu onik: euskara ez daukanak, estima eta atxikimendua dio; daukanak, ostera, muzina egin eta utzikeria erakusten dio… Ni neu oilo egosia baino eroriago nago, hahor…! Koitak kontatzen hastea ez dut atsegin; baina, esana libre dut. Mirespena zor diet euskaldun gutxi batzuei; sinesmena galarazi didate askok: oiloari oloa eta astoari lastoa… Beti ere, haatik, hil artean bizi! Gaur, ilberri…

Bizargorri, 2017-04-26

Ver Post >
UDARAKO IKASTAROAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 19-04-2017 | 7:56| 0

Orburuak, zainzuriak eta tipulinak aitzakia (esan nahi baita, alkatxofak, esparragoak eta porrutipulak), lau senar-emazte euskaldun peto-peto egon berri dira, beren bigarren etxeetako batean elkarbizitzen, bost egunez. Bost inporta dio non. Goizean jaiki, gosaldu eta martxa: zein periodikoa leitzera, zein oinez paseatzera, zein bizikletaz korritzera, zein autoz nora edo hara, zein etxea jaso eta erosketak egitera… Primeran moldatu ziren zortziak, azken egunera arte.

Igandeko afarian, lau damek folio bana partitu zieten lau gizonei, gisa honetan esanez: «Gaur Berpizkunde eta etzi San Perfekto. Udako ikastaroen berri eman dute jadanik, eta zuetako bakoitzak hiru bederen egitea komeni da, baduzue-eta premiarik etxeko jokaeren mejoran. Zeuen lauron artean banatu hirunakako ikastaro sortak, zeuek nahi bezala. Guk ordainduko dizuegu matrikula. Zuek ikastaroak egin eta hurrengo oporretara zahar-berriturik etorri. Arren, mesedez, otoi eta faborez. Hauxe da ikastaroen zerrenda». Eta honatx:

Udarako Ikastaroak, Gizon Helduentzat, Zentro Berezian. Donostia, 2017

Lehenengo ikastaldia. “Izozkailua”. Izotz-moldeak nola bete. Pausoz pauso, pedagogikoki, diapositiba emanaldi eta guzti… Bigarren ikastaldia. “Komuneko papera”. Bera berez aldatzen, berritzen al da? Mahai inguruko eztabaida… Hirugarren ikastaldia. “Ba ote liteke”. Posible ote da pixa egitea, tapa altxatzearen teknika erabiliz, ingurumariko zorua eta pareta eta bainuontzia batere zikindu edota zipriztindu gabe? Praktikak taldeka.

Laugarren ikastaldia. “Platerak”. Bazkaldu eta afaldu ondorengo ontzi eta plateren nondik norakoa. Hegan egiten ba ote dakite? Lebitatzen ote dira? Misterioaren agerpena bideoetan. Baita praktika libreak ere… Boskarren ikastaldia. “Ohorea”. Edo, bestela esanda, nortasunaren galera: deus ez naiz ni telemandoaren aginterik gabe. Zure bikote andreari telebistaren aldagailua emanda, zer duzu galtzen zure gizontasunean? Bitartekotasun lerroak eta laguntza taldeak… Seigarren ikastaldia. “Non arraio dago!!??”. Edo gauzak bilatzen ikastea. Hasteko: garrasi eta istiluen artean etxe guztia hankaz gora ipini gabe, toki egokietan bila jartzea. Foro irekia eta testigantzak lagungarri.

Zazpigarren ikastaldia. “Esku-erakutsiak”. Zure maite kuttunari, loreak-eta eramateak ez du zure osasuna hondatzen, kaltetzen. Irudiak eta audio-zintak… Zortzigarren ikastaldia. “Galdetu, gizona!”. Gizon gizon denak, hala hiri-kale ezezagunetan nola etxean bertan ere,  norabideak galdetu egiten ditu galdu samar dabilenean. Bene-benetako testigantzak… Bederatzigarren ikastaldia. “Andrea gidari”. Genetikoki ezinezkoa ote da isilik mantentzea, noiz?, eta autoa emazteak daramanean, edota aparkatzen duenean?

Hamargarren ikastaldia. “Bizi izaten ikasten”. Ama eta emaztea ez dira   gauza bera: bien arteko oinarrizko diferentziak. Online eta role-playing klaseak… Hamaikagarren ikastaldia. “Erosketak”. Nola gerta zaitezkeen zu, gizon, erosketa lagun zoragarria. Lasaitze eta meditazio ariketak; arnasa hartzeko teknikak… Hamabigarren ikastaldia. “Atrofia zerebrala”. Edo burmuineko garapenik eza. Urtebetetze eguna, urteurrena, data gogoangarria, zerako zeran zeratutako zera hura oroitu beharraren premia; etxera bidean berandu ibilienean, hots egitearen komenentzia. Burmuin lobotomia eta shock terapia sesioak, gaur egun oraindik erabilgarri dauden guztiak. ZATOZTE!!!

Bizargorri, 2017-04-19

Ver Post >
OSPA-KIZUNAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-04-2017 | 8:06| 0

Ospakizun handi asko da egunotan han-hemen. Aste Santua delako, batetik; udaberriak aurten, zozomikoteen ondoren, eguraldi gozatsu zoragarriak dakartzalako, bestetik; eta, hori guztia berez aski ez balitz bezala, gainera, festa, turismo, plaia, trafiko, prozesio, shopping, kanpin, putin, pintxo, jatetxe, taberna eta mordo-plazetara jende-bailarak biltzen eta pilatzen eta nahas-mahasten ari direlako nonahi, erruz eta amorruz. Festa, edota zoriona, jende bilera ilera ibilera handiekin bat egiten dugu. Zenbat eta jende gehiago, orduan eta ospakizun hobea. Hori dirudi dela lege eta arau. Kaka zaharra. Ut!

Horietan guztietan eta gisa bereko askoz ere gehiagotan ibilitako batek, eskarmentuz beraz, aitortzen du, hori guztia faltsua dela, istant bateko pilula engaiagarri bezain engainagarria dela; aitortzen du, egiazko festa edota bizipoza norberak berarekin daramala, hala eraman ere, nola laratzak berarekin ohi daraman etxeko sua: bazter babesean kontent beti, arian-arian zirt-zart beti, ñir-ñir kantu eztian beti, noiz sugar bizi bero, noiz txingar gori epel… Eta, azken batean, aitortzen dut, sukatutu naizela; oilalurrak nauela zoritu.

Festa handiak, ospakizun sonatuak behar ditugu, agidanean, bizirik eta pozik gaudela geure buruari demostratzeko. Korrika, ETAren desarmatzea, musika emanaldi erraldoia, Aberri Eguna, Jesusen jesusenak… Korrika gabe eguneroko ttipi-ttapa hobea denean, oraingo bakea lehen ere aspaldi asmatua zegoenean, etxeko salan norbera kantari zorion beteko denean, aberria bihotz-begietan daramagunean, Jesusenak jesukristok ere sinesten ez dituenean…

Hirurogeitaka urte, motzetan pasa eta pozetan jasan dituen honek, hemen gaur aitortzen du, etxe barruko bakea eta isila bezalakorik ez dagoela ezer munduan; aitortzen du, goizero oinez nahiz bizikletan, etxe bueltan egindako ibilia bezalako botikarik ez dagoela osakidetzan; aitortzen du, eskuan behatzak baino gehiago ez dela mahaian konpainiarik behar, desio ona sesio eta presio txar gerta ez daitezen maiz; aitortzen du, askori askotan gertatu izan zaiola, gutxia (etxea, isila, barea, bakardadea) gutxietsi, eta askoa (plaza, zarata, ardaila, jendetza) higuin iritzi; aitortzen du, eguneroko martxa beti-batekoa dela onetan onena; aitortzen dut (azkenik eta kito), janean eta edanean, etxeko atsedenean, maitea aldamenean, besterik ez dela behar azkenean…, zorionean.

Fray Luis Leonena: «Bai benetan dohatsu / mundu-hotsari itzuri doana, / eta lurrean jakintsu / bakanen igualtsu / bideska isilez dabilana». Gure Lizardirena: «Ai, nolako zoroak / gauez kalerik kale / ibil oi-diranak/. Arkiko aal-dituzte / asun miñez beterik / iñoiz beren oiak…!». Baita Pessoa-ren hura ere: «Deus espero ez baduzu, egunak ekarritakoa, denik ttipiena izanik ere, aski izanen duzu»… Hirurek ere ez dute ez denik esaten: urte luuuzeetako mundu hotsak eta gau ibiliak eskarmentua dakar, nahi eta nahi ez. Izan ere, zeinek esan behar zidan niri, astelehen goiza nahiago izango nuela ostiral arratsaldea baino!

Beraz, iritsia naiz dagoeneko nire lezioa munduari emateko puntura. Placido Mugicak dio “edanda nago” esaten dela euskaraz “convencido”. Ni, edanda ez, zentzuna neure gain dudala, konbentzitua naiz, uste osoko nago: ospakizunak lehenago festa eta iskanbila ziren; gaur egun, ordea, festak eta iskanbilak eta jendetzak ospa-kizun bihurtu zaizkit, ospa egin kizun, ospa egiteko motibo, xede eta arrazoi. Ospatu zuek nahi duzuena; nik, ospa etxera!

Bizargorri, 2017-04-12

Ver Post >
PUTAKERIA
img
Jesus Mari Mendizabal | 05-04-2017 | 8:13| 0

Antonio Galaren eskutik eta haren goraintzian, gaztelaniatik euskarara ekarriz, birsortu ditzadan putakeriarenak: Putada es… Ateraldi pipertuak denak (gehienak harenak, batzu-batzuk neureak, bakarren bat beste batena), grazia baino desgrazia gehiago erakusten dutenak; denak ere goikoen eta behekoon arteko alderatzeak, agintari amorratu eta haginkari izorratuon gorabeherakoak.

Putakeria da diputatu baten jubilazioa andre alargun batenarekin konparatzea. Putakeria da herritar arrunt batek, erretiro-ordaina jaso ahal izateko, hogeita hamabost urtez kotizatu behar izatea, eta diputatuek, aldiz, hiru edo sei (segun non) aski izatea; putakeria da ere, gobernukideek, bizi guztiko pentsioaren jabe egiteko, karguaren zina egin eta papera sinatu, deus besterik behar ez izatea. Putakeria da diputatuak izatea espainiar estatuan soldataren herenaz IRPF delakoa ordaintzen ez duten bakarrak.

Putakeria da justizia espainiarra ez dela itsua; itsua ez, begi-bakarra baizik; eta putakeria handiagoa da, berriz, eskuineko begi bakarretik primeran ikusten duela (Iñaki Gabilondok esana). Putakeria da zuk eta nik eta etxekonekoak, gehienetan, lan posturik merkeenetarako, gutxietsienetarako ere, azterketaren bat gainditu behar izaten dugula sos batzuen irabazpidean sartzeko, baina gobernariek, mundua gobernatzeko eta urregorritan kobratzen hasteko, ez dutela ezeren probarik pasa beharrik.

Putakeria da gutxieneko lansaria 648 eurotan mugatuta egonik gehienez, diputatu batek jan-edanagatik (dieta) 870 euro kobratzea gutxienez; horrek esan nahi baitu, etxetik kanpo jaten diputatu batek gehiago “behar” duela, langile batek bizitzen baino. Putakeria da jaun-andre horiek urtean bost hilabeteko oporrak izatea (udako 82 egunez gain, 48 egun Gabonetan, eta, ondoren, 17 egun Aste Santuan), nahiz eta askok eta askok beren burua laiko deklaratu.

Putakeria da jauntxo-andretxo politikari horiexek administrazioan milaka aholkulari paratzea (esan nahi baitu, lagunxaharrak soldatape gizenean jartzea); soldata alimalekotan sarri jarri ere, teknikorik gaituenek beretzat nahi izango lituzketenak, noski. Putakeria da jauntxo-damatxo horiexek, guztion dirutik, kopuru eskergak aprobatzea nahierara, zertarako?, eta beren partiduei haize eta koipe eta ahalik ahalmen gehien emateko. Putakeria da zenbat eta zenbat sos (barra-barra!) kostatzen zaien herritarrei jaun-andre handinahi larrutzaile horien bazkariak, auto ofizialak, txoferrak, apetaldiko bidaiak, hamaika izarretako hotelak, kreditu txartelak eta bizioak, eta abarren abarra…

Putakeria da ministro ohiok, estatu-idazkari ohiok, politikako goi karguok, beren “lana” uzten dutenean, herri altxorretik bi soldata (bi eta lodi) jasotzeko ahalmen legezkoa izatea. Putakeria da jauntxo-damatxook, beren kargua uzten dutenean, hemezortzi hilabetez ehuneko laurogeia kobratzen segitzea, bigungarri edo lo-ondoko gerta dakien. Putakeria da jaun-dama “laguntxook” beren presupuestoetan militarrak eta kuartelak eta armamentuak lehenetsi, eta hezkuntza eta osasuna eta gizarte laguntzak eta ikerketa gutxiestea. Putakeria da politika sozialez eta eskubide sozialez eta erruki sozialez ahoa beteka mintzo zaizkigula kukurruku, baina beren pribilejioez inbutu-mutu, imintziorik ere erakusten ez digutela…

Putakeria da gutxiren loteriak askoren miseria dakarrela. Egia latzegia.

Bizargorri, 2017-04-05

Ver Post >
A.E.A.E. sindromea
img
Jesus Mari Mendizabal | 29-03-2017 | 8:45| 0

Gaitz zantzu berria igarri didate medikuek oraintsu. Zu oraindik jabe ez izan arren, zeuri ere agian nahi baino lehen iritsiko zaizu. AEAE sindromea deritzo; esan nahi baitu, Adinak Eragindako Arreta Eskasia, edo Ahaztu Egin Akordatzea Ere. Halakorik ez duzula egundo aditu? Bada, jakinean egon zaitezen, Jainkoak Moisesi Legea hamar manamenduetan egurrean zizelkatu zion bezala, nik zuri paperean hamar nahasmenduetan sintetizatuko dizut nire Sindrome edo gaitz zantzua. Atzo goizeko kontuak dira hok guztiak. Benetan.

Goizeko hamarrak. Autoa garbitzea erabaki dut. Banoa sotorantz. Atariko ate ondoan buzoia, eta, ohitura lege, zirrikitutik begiratu bat eman diot. Kartak bistan. «Ea zer berri dugun, ba, gaur hemen…», nire artean. Kartak jaso eta etxe barrura berriro. Garrantzitsuak apartatu, ireki eta, betaurrekorik eskura ezean, bazterrera pilatu ditut, momentuz, geroko menturaren menturaz. Konturatu naiz, halere, kartetako bat gure alabarentzako dela. Gero, karta-azalak, erreusak eta iragarki hutsak paper-saskira botatzera abiatu naiz, eta hara!, leporaino beteta. «Hau hustu beharra zagok, ba…», nire artean.

Paper-mordoa zaku tzarrean sartu, esku batean hartu, alabaren karta bestean, eta banoa zaborrontzien bidean… Bidean, tartean bizi zaigu, izan ere, gure alaba. Haren atarira orduko, ohartu naiz hango giltza parea ez dudala hartu. «A, burutxo, burutxo…!», nire artean. Eta atzera gure etxera berriz. Paper zakua, gero botatzeko, atarian utzi eta, alabaren etxeko giltzak nire langelako zintzilikario batetik hartzera noala, mahai gainean ikusi dut sobrea, nire goizero hartu beharreko egoskin edo infusio mirarizkoa. «Hau ez zeukeat, ba, biharko uzterik, dedio!», nire artean egin eta banoa sukaldera segituan ura berotzera…

Sukaldera noala, sarrerako komodan loreak ximelik daudela konturatu naiz, ur eskasiaz noski. Infusioarentzat katilukada bat ur sutan eztiki berotzen utzi eta hozkailu gainean zer ikusiko, eta: «Hara! Zer kristo egiten ditek hemen nire ordenagailurako betaurrekoek!?», nire artean, zeharo harrituta. Langelara derrepente itzultzea erabakitzen dut eta, ondoren gero, loreak ureztatzea. Nire betaurreko estimatuak bere tiraderan gorde, bainuan pitxar bat urez bete loreentzat, eta: «Hara! Zer egiten dik hemen salako telebistako mandoak! Nik ez diat, ba, hona ekarri, andrea gaur goizean gaita samarrean bila zebilen zera hau!». Salara, bere tokira eramatea erabakitzen dut, baina loreak ureztatu eta gero… Hasi naiz ura loreei jariatzen, ustez poliki, baina erdia lurrera isuri zait.

Itzuli naiz sukaldera, tele-mandoa hor nonbait utzi eta hartzen dut eskutrapua ur eroriak lehortzeko. Banoa, banator, banabil… Eguerdiko hamabiak aurki… Atzenean, terrazara irten eta pentsatzen jarri naiz gaurkoan zer arraiotan ari ote naizen: eskutrapua eskutan, autoa artean garbitzen hasi ere gabe, alabari karta entregatzeke, paper-zaku mukuru betea hustu gabe, loreak ureztatu gabe, tele-mandoa auskalo non berriz ere, etxe sarrerako zorua blai, autoko eta alabaren giltzak ahaztuak… Memoria auzoan dut nik, sobra ere!

Hasten naiz hurrena kontuak ateratzen: 1, autoa; 2, paper-hondakinak; 3, eskutrapua; 4, karta; 5, lore ximelak; 6, tele-mandoa; 7, betaurrekoak; 8, zorua blai; 9, giltzak… Eta…, hamargarrena!? «Ai, ene, bada! –egin dut nirekiko–. Zer demontre ote nian nik gaur hamargarren egitekoa!?». Eginik izango dut okerren bat gaurkoan ere… Zerbait, seguru, Ahaztu Egin Akordatzea Ere…!

Bizargorri, 2017-03-29

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor