Diario Vasco
img
OSPA-KIZUNAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-04-2017 | 07:06| 1

Ospakizun handi asko da egunotan han-hemen. Aste Santua delako, batetik; udaberriak aurten, zozomikoteen ondoren, eguraldi gozatsu zoragarriak dakartzalako, bestetik; eta, hori guztia berez aski ez balitz bezala, gainera, festa, turismo, plaia, trafiko, prozesio, shopping, kanpin, putin, pintxo, jatetxe, taberna eta mordo-plazetara jende-bailarak biltzen eta pilatzen eta nahas-mahasten ari direlako nonahi, erruz eta amorruz. Festa, edota zoriona, jende bilera ilera ibilera handiekin bat egiten dugu. Zenbat eta jende gehiago, orduan eta ospakizun hobea. Hori dirudi dela lege eta arau. Kaka zaharra. Ut!

Horietan guztietan eta gisa bereko askoz ere gehiagotan ibilitako batek, eskarmentuz beraz, aitortzen du, hori guztia faltsua dela, istant bateko pilula engaiagarri bezain engainagarria dela; aitortzen du, egiazko festa edota bizipoza norberak berarekin daramala, hala eraman ere, nola laratzak berarekin ohi daraman etxeko sua: bazter babesean kontent beti, arian-arian zirt-zart beti, ñir-ñir kantu eztian beti, noiz sugar bizi bero, noiz txingar gori epel… Eta, azken batean, aitortzen dut, sukatutu naizela; oilalurrak nauela zoritu.

Festa handiak, ospakizun sonatuak behar ditugu, agidanean, bizirik eta pozik gaudela geure buruari demostratzeko. Korrika, ETAren desarmatzea, musika emanaldi erraldoia, Aberri Eguna, Jesusen jesusenak… Korrika gabe eguneroko ttipi-ttapa hobea denean, oraingo bakea lehen ere aspaldi asmatua zegoenean, etxeko salan norbera kantari zorion beteko denean, aberria bihotz-begietan daramagunean, Jesusenak jesukristok ere sinesten ez dituenean…

Hirurogeitaka urte, motzetan pasa eta pozetan jasan dituen honek, hemen gaur aitortzen du, etxe barruko bakea eta isila bezalakorik ez dagoela ezer munduan; aitortzen du, goizero oinez nahiz bizikletan, etxe bueltan egindako ibilia bezalako botikarik ez dagoela osakidetzan; aitortzen du, eskuan behatzak baino gehiago ez dela mahaian konpainiarik behar, desio ona sesio eta presio txar gerta ez daitezen maiz; aitortzen du, askori askotan gertatu izan zaiola, gutxia (etxea, isila, barea, bakardadea) gutxietsi, eta askoa (plaza, zarata, ardaila, jendetza) higuin iritzi; aitortzen du, eguneroko martxa beti-batekoa dela onetan onena; aitortzen dut (azkenik eta kito), janean eta edanean, etxeko atsedenean, maitea aldamenean, besterik ez dela behar azkenean…, zorionean.

Fray Luis Leonena: «Bai benetan dohatsu / mundu-hotsari itzuri doana, / eta lurrean jakintsu / bakanen igualtsu / bideska isilez dabilana». Gure Lizardirena: «Ai, nolako zoroak / gauez kalerik kale / ibil oi-diranak/. Arkiko aal-dituzte / asun miñez beterik / iñoiz beren oiak…!». Baita Pessoa-ren hura ere: «Deus espero ez baduzu, egunak ekarritakoa, denik ttipiena izanik ere, aski izanen duzu»… Hirurek ere ez dute ez denik esaten: urte luuuzeetako mundu hotsak eta gau ibiliak eskarmentua dakar, nahi eta nahi ez. Izan ere, zeinek esan behar zidan niri, astelehen goiza nahiago izango nuela ostiral arratsaldea baino!

Beraz, iritsia naiz dagoeneko nire lezioa munduari emateko puntura. Placido Mugicak dio “edanda nago” esaten dela euskaraz “convencido”. Ni, edanda ez, zentzuna neure gain dudala, konbentzitua naiz, uste osoko nago: ospakizunak lehenago festa eta iskanbila ziren; gaur egun, ordea, festak eta iskanbilak eta jendetzak ospa-kizun bihurtu zaizkit, ospa egin kizun, ospa egiteko motibo, xede eta arrazoi. Ospatu zuek nahi duzuena; nik, ospa etxera!

Bizargorri, 2017-04-12

Ver Post >
PUTAKERIA
img
Jesus Mari Mendizabal | 05-04-2017 | 07:13| 1

Antonio Galaren eskutik eta haren goraintzian, gaztelaniatik euskarara ekarriz, birsortu ditzadan putakeriarenak: Putada es… Ateraldi pipertuak denak (gehienak harenak, batzu-batzuk neureak, bakarren bat beste batena), grazia baino desgrazia gehiago erakusten dutenak; denak ere goikoen eta behekoon arteko alderatzeak, agintari amorratu eta haginkari izorratuon gorabeherakoak.

Putakeria da diputatu baten jubilazioa andre alargun batenarekin konparatzea. Putakeria da herritar arrunt batek, erretiro-ordaina jaso ahal izateko, hogeita hamabost urtez kotizatu behar izatea, eta diputatuek, aldiz, hiru edo sei (segun non) aski izatea; putakeria da ere, gobernukideek, bizi guztiko pentsioaren jabe egiteko, karguaren zina egin eta papera sinatu, deus besterik behar ez izatea. Putakeria da diputatuak izatea espainiar estatuan soldataren herenaz IRPF delakoa ordaintzen ez duten bakarrak.

Putakeria da justizia espainiarra ez dela itsua; itsua ez, begi-bakarra baizik; eta putakeria handiagoa da, berriz, eskuineko begi bakarretik primeran ikusten duela (Iñaki Gabilondok esana). Putakeria da zuk eta nik eta etxekonekoak, gehienetan, lan posturik merkeenetarako, gutxietsienetarako ere, azterketaren bat gainditu behar izaten dugula sos batzuen irabazpidean sartzeko, baina gobernariek, mundua gobernatzeko eta urregorritan kobratzen hasteko, ez dutela ezeren probarik pasa beharrik.

Putakeria da gutxieneko lansaria 648 eurotan mugatuta egonik gehienez, diputatu batek jan-edanagatik (dieta) 870 euro kobratzea gutxienez; horrek esan nahi baitu, etxetik kanpo jaten diputatu batek gehiago “behar” duela, langile batek bizitzen baino. Putakeria da jaun-andre horiek urtean bost hilabeteko oporrak izatea (udako 82 egunez gain, 48 egun Gabonetan, eta, ondoren, 17 egun Aste Santuan), nahiz eta askok eta askok beren burua laiko deklaratu.

Putakeria da jauntxo-andretxo politikari horiexek administrazioan milaka aholkulari paratzea (esan nahi baitu, lagunxaharrak soldatape gizenean jartzea); soldata alimalekotan sarri jarri ere, teknikorik gaituenek beretzat nahi izango lituzketenak, noski. Putakeria da jauntxo-damatxo horiexek, guztion dirutik, kopuru eskergak aprobatzea nahierara, zertarako?, eta beren partiduei haize eta koipe eta ahalik ahalmen gehien emateko. Putakeria da zenbat eta zenbat sos (barra-barra!) kostatzen zaien herritarrei jaun-andre handinahi larrutzaile horien bazkariak, auto ofizialak, txoferrak, apetaldiko bidaiak, hamaika izarretako hotelak, kreditu txartelak eta bizioak, eta abarren abarra…

Putakeria da ministro ohiok, estatu-idazkari ohiok, politikako goi karguok, beren “lana” uzten dutenean, herri altxorretik bi soldata (bi eta lodi) jasotzeko ahalmen legezkoa izatea. Putakeria da jauntxo-damatxook, beren kargua uzten dutenean, hemezortzi hilabetez ehuneko laurogeia kobratzen segitzea, bigungarri edo lo-ondoko gerta dakien. Putakeria da jaun-dama “laguntxook” beren presupuestoetan militarrak eta kuartelak eta armamentuak lehenetsi, eta hezkuntza eta osasuna eta gizarte laguntzak eta ikerketa gutxiestea. Putakeria da politika sozialez eta eskubide sozialez eta erruki sozialez ahoa beteka mintzo zaizkigula kukurruku, baina beren pribilejioez inbutu-mutu, imintziorik ere erakusten ez digutela…

Putakeria da gutxiren loteriak askoren miseria dakarrela. Egia latzegia.

Bizargorri, 2017-04-05

Ver Post >
A.E.A.E. sindromea
img
Jesus Mari Mendizabal | 29-03-2017 | 07:45| 3

Gaitz zantzu berria igarri didate medikuek oraintsu. Zu oraindik jabe ez izan arren, zeuri ere agian nahi baino lehen iritsiko zaizu. AEAE sindromea deritzo; esan nahi baitu, Adinak Eragindako Arreta Eskasia, edo Ahaztu Egin Akordatzea Ere. Halakorik ez duzula egundo aditu? Bada, jakinean egon zaitezen, Jainkoak Moisesi Legea hamar manamenduetan egurrean zizelkatu zion bezala, nik zuri paperean hamar nahasmenduetan sintetizatuko dizut nire Sindrome edo gaitz zantzua. Atzo goizeko kontuak dira hok guztiak. Benetan.

Goizeko hamarrak. Autoa garbitzea erabaki dut. Banoa sotorantz. Atariko ate ondoan buzoia, eta, ohitura lege, zirrikitutik begiratu bat eman diot. Kartak bistan. «Ea zer berri dugun, ba, gaur hemen…», nire artean. Kartak jaso eta etxe barrura berriro. Garrantzitsuak apartatu, ireki eta, betaurrekorik eskura ezean, bazterrera pilatu ditut, momentuz, geroko menturaren menturaz. Konturatu naiz, halere, kartetako bat gure alabarentzako dela. Gero, karta-azalak, erreusak eta iragarki hutsak paper-saskira botatzera abiatu naiz, eta hara!, leporaino beteta. «Hau hustu beharra zagok, ba…», nire artean.

Paper-mordoa zaku tzarrean sartu, esku batean hartu, alabaren karta bestean, eta banoa zaborrontzien bidean… Bidean, tartean bizi zaigu, izan ere, gure alaba. Haren atarira orduko, ohartu naiz hango giltza parea ez dudala hartu. «A, burutxo, burutxo…!», nire artean. Eta atzera gure etxera berriz. Paper zakua, gero botatzeko, atarian utzi eta, alabaren etxeko giltzak nire langelako zintzilikario batetik hartzera noala, mahai gainean ikusi dut sobrea, nire goizero hartu beharreko egoskin edo infusio mirarizkoa. «Hau ez zeukeat, ba, biharko uzterik, dedio!», nire artean egin eta banoa sukaldera segituan ura berotzera…

Sukaldera noala, sarrerako komodan loreak ximelik daudela konturatu naiz, ur eskasiaz noski. Infusioarentzat katilukada bat ur sutan eztiki berotzen utzi eta hozkailu gainean zer ikusiko, eta: «Hara! Zer kristo egiten ditek hemen nire ordenagailurako betaurrekoek!?», nire artean, zeharo harrituta. Langelara derrepente itzultzea erabakitzen dut eta, ondoren gero, loreak ureztatzea. Nire betaurreko estimatuak bere tiraderan gorde, bainuan pitxar bat urez bete loreentzat, eta: «Hara! Zer egiten dik hemen salako telebistako mandoak! Nik ez diat, ba, hona ekarri, andrea gaur goizean gaita samarrean bila zebilen zera hau!». Salara, bere tokira eramatea erabakitzen dut, baina loreak ureztatu eta gero… Hasi naiz ura loreei jariatzen, ustez poliki, baina erdia lurrera isuri zait.

Itzuli naiz sukaldera, tele-mandoa hor nonbait utzi eta hartzen dut eskutrapua ur eroriak lehortzeko. Banoa, banator, banabil… Eguerdiko hamabiak aurki… Atzenean, terrazara irten eta pentsatzen jarri naiz gaurkoan zer arraiotan ari ote naizen: eskutrapua eskutan, autoa artean garbitzen hasi ere gabe, alabari karta entregatzeke, paper-zaku mukuru betea hustu gabe, loreak ureztatu gabe, tele-mandoa auskalo non berriz ere, etxe sarrerako zorua blai, autoko eta alabaren giltzak ahaztuak… Memoria auzoan dut nik, sobra ere!

Hasten naiz hurrena kontuak ateratzen: 1, autoa; 2, paper-hondakinak; 3, eskutrapua; 4, karta; 5, lore ximelak; 6, tele-mandoa; 7, betaurrekoak; 8, zorua blai; 9, giltzak… Eta…, hamargarrena!? «Ai, ene, bada! –egin dut nirekiko–. Zer demontre ote nian nik gaur hamargarren egitekoa!?». Eginik izango dut okerren bat gaurkoan ere… Zerbait, seguru, Ahaztu Egin Akordatzea Ere…!

Bizargorri, 2017-03-29

Ver Post >
EGIONDOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-03-2017 | 08:07| 1

Eta zer arraio da egiondoa?, esango duzu arrazoiz. Egiondoa omen da (egiaren ondokoa, post-egia, post-truth ingelesez), Oxford hiztegiaren arabera, 2016.go hitz peto-petoa; egiondoa omen da (Brexit-aren eta Donald Trump hautatu izanaren harira), “herri-iritzia eratzerakoan, eragin txikiagoa izatea bene-benetako izate eta gertakariek, norberaren uste eta pilpirek baino”. Hots, objektibotasunak gutxiago inporta diola gustuko dugun iritzi-teoriak baino. Alegia, egiaz bestera dabilela sarri eguneroko notizien danbarratekoa. Hain xuxen, gure erara esanda, festa gauza bat dela, eta erabat bestelakoa bestondoa.

Nahiago nuke, bost xentimoren porru-haziak baino, hori guztia egia berdaderoa ez balitz sarri-sarri. Izan ere, egunero bizi dugu egiondo horixe, nik uste. Bizi izan dugu, bizi dugu eta biziko dugu gerokorik gerokoenean ere. Sarri baikabiltza “halakoa” izan eta “bestelakoaren” peskizan, haizezko zubiak eta notiziak eta gezurrak sortuz… Orrialde bat, ez; alimaleko entziklopedia beharko genuke egiondoez, post-truth delakoez, mintzatzeko. Baldinbetan.

«Mutilek zakila dute eta neskek bulba: ez zaitzatela engaina!». Autobus tzar koloretsuan letra handietan hori ipini eta Madril eta Iruña erdiz erdi pasatuagatik egia unibertsala balitz bezala, objektiboki, egia jakina da bestelakorik ere gertatzen, tokatzen dela. Baina askoren uste pertsonalak edota sinesmen sutsuak onartzen ez du “bestelakorik”. Eta egingo dizute haserre: «Zuk nahi duzuna esango duzu, baina gauzak horrela dira; eta kito». Zoaz, zoaz fede itsuari kontran egitera; zoaz hari egiondoarenak aipatzera…

Hemengo borroka armatuarenak badirudi akabera izango duela aurki. Zorionez. Bazen garaia. Izan ere, objektiboki, argi eta garbi zegoen aspaldidanik hura ez zela inondik ere bidea, bide egokia, hasiera beretik kasik. Herri (?) iritzi zabalak, ordea, bestela uste zuen: batzu-batzuen sentimendu abertzale bakar ustezko sutsuarena zen egia bakarra, eta gainerakook traidore faltsuak ginen; orduan. Haiek buila garratzak eta gertakari latzak! Joaten ahal zinen ezer aitatzera kontran; ez alferrik. «Hik nahi duana esango duk, baina honek horrela behar dik, eta kito!». Mendian ardi bila dabilenari dena zintzarri hots iruditzen zaio. Ardia falta, ordea; egia ments. Badirudi aldatu zaiela begiondoa…

Hilondoko bizitzaren egiondoarena da bestea. Egia zaharra eta bakarra honako hauxe dugu: lurretik bizira eta bizitik lurrera; hauts zara eta hauts bihurtuko zara… Gizaseme nahiz andrazkoaren barren-barreneko sentimenak, ordea, esperantza edota ustea edo fedea piztu nahi izaten du hobe-beharrez, eta sinestera eroriak daude, hala musulmanak nola kristauak ere, berpiztuko omen dituztela atzenean, eta “gu zintzook paradisura eta haiek gaiztoak infernura” bidaliko. Eta elkarri esaka ari dira: «Zeruan ikus gaitezela». Bi txanpon baino nahiago nuke hala balitz egia. Nago, baina, ez ote den horretan ere egiondorik: iritzi txit hedatu eta aldarrikatua bai, baina hutsa eta putza; haizezko zubia.

Eta mintza gaitezke udaberriaz (udaberriaren ederra gurean!, eta euria eta hotza ekarri dizkigu); demokraziaz (demokraziaren sendotasuna gurean!, eta errege hala-holakoa nagusi); torturaz (halakorik ez da egundo izan gurean!, eta egiazko testigantza mingarri franko ageri); presoen sakabanaketaz (ETA indargabetzeko omen, eta ETArik ezean ere, segi); mintza gaitezke Altsasuko gazteez (Nafarroan gaueko liskar bat terrorismoa da; Jaenen, ez)… Egiondoak.

Bizargorri, 2017-03-22

Ver Post >
BOTIKARI BOTIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-03-2017 | 09:58| 1

Bere hirurogeitaka urterekin ez zuen Joxek osasunean okerrik, inongo minik batere gabe. Hala eta ere, medikutara joateko eta joateko, esaka eta esaka hasi zitzaion andrea; egiteko osasun azterketa bat, Jainkoaren izenean!; bazuela-eta garaia, onean hartu behar zaiela-eta gaitzei aurrea… Beharko joan. Eta joan zen Joxe bere medikuaren kontsultara. Esana eta izana bi gauza dira, ordea…

Medikuak, burubide egokiz, orotariko analisiak eginarazi zizkion. Handik hamar bat egunera, aski ondo zegoela adierazi zion; baina, azterketa hartan balore batzuk mejoragarri ageri zirela. Badaezpada ere, beraz, Losartan errezetatu zion hipertentsioarentzat; baita Atorvastatina  pilulak ere kolesterolarentzat; eta Metformina, diabetesarentzat; eta polibitaminikoak, babesgarritzat; eta Norvastatina, odol-presioarentzat; eta Desloratadina alergien kontra… Botika sendagarriak ugari izaki, urdaila ere babestea komeni, eta hartzeko, esan zion, Omeprazol; Diuretikoa ere bai edementzat, zer gerta ere.

Joan zen Joxe botikara eta han ahitu zituen bere jubilatu-soldataren diru hondarrak… Hilabete baino lehen, ez baitzekien seguru pilula berde alergientzakoak urdailarentzakoen aurretik ala ondoren hartu behar zituen; ez baitzekien bihotzarentzako horiak jan bitartean ala aurretik hartzekoak ote ziren, medikuarengana jo zuen berriro. Medikuak urduri eta uzkur samarrik sumaturik izango zuen, ze lotarako Alprazolam eta Sucedal errezatu zizkion…

Gure Joxek, hobera beharrean, okerragora egiten zuen egunetik egunera. Sukaldean apala bete botika zeukan beti begien bistan, eta etxetik ateratzeko astirik ere ez: aldiro-aldiro zerbait ahora eraman behar, hau ez bazen, hura edo bestea… Hartan, gaitz orok badu-eta bere gaitzagoa, zoritxarrez, hoztu egin zen behin, ondoeztu, gripeztu. Andreak agudo oherarazi zuen, Jainkoarren!, eta kamamilaz, limoiez eta eztiz zaindu: ardoak kendu eta urak ukendu. Alferrik.

Egunetara, medikua jakinaren gainean jarri zuten; eta honek, etxera bisitan etorrita, Tabsin har zezala gauez eta egunez; baita Sanigrip ere, Efedrinarekin. Takikardia punttua ere ba omen zeukanez, Atenolol gehitu zion, antibiotiko batekin: Amoxicilina, gr 1, hamabi orduka hamar egunez. Erpesa eta garatxoak sortu ziztaizkion, gainera, azalean. Fluconol hartzeko, Zovirax-ekin.

Eguneroko egonean, botiken prospektuak leitzeari ekin zion. Hasieran, entretenigarri; baina, laster, izutu zen zeharo: bentrikulu-arritmiak eta nazkak jasan zitzakeen, paralisiak, kolikoak, sexu-ezinak, odol-jarioak, buruko aberiak; eta hilotza bera ere bai! Izuaren izuz, medikuari hots egin zion larri. Lasai egon zedila, honek; laborategiek hori guztia ipini beharra zeukatela, badaezpada ere. Eta Rivotril hartzeko errezetatu zion, Sertralina, 100 gr, antidepresiboarekin. Hezur junturetako mintxoa ere hasi omen zitzaiola ; eta hartzeko Diclofenac…

Hilean behin behintzat, jubilazio sosak kobratu aldiro, kalera irteten zen gizon gizajoa; botikara joateko, gurdia bete botika eske. Hala, egun tristeekin gau tristeagoak aurrera, behin zer?, eta hil egin zen gure Joxe sano gaixoa; hil, akabo… Haren hiletetara jendea erruz agertu zen. Guzti-guztietan negarrik gehien egin zuena, horratik, botikaria. Andrea, berriz, gaur egun oraindik ere, esaka eta esaka ari da, eskerrak medikutara bidali zuen berak bere senarra, Jainkoari eskerrak!; bestela, aspaldi zendua izango zela, seguruxeagotan ere.

 

Bizargorri, 2017-03-15

Ver Post >
SEI SEI SEI
img
Jesus Mari Mendizabal | 08-03-2017 | 11:16| 2

Emakumeak urteko gainerako egunetan sei eurokoa baino faltsuagoak omen diren arren, gaur Emakumeen Eguna seinalagarria delako, batetik; eta, bestetik, babesik gabeko gizona sei numeroak sinbolizatzen omen duelako; bere-berez, basapiztiaren numeroa etorri zait atarira: 666. Hiru seiko nahi ditut, hortaz, hiru dozenerdiko sorta, solasean jolasean hemen seinalatu, seinalpetu, seilatu, zein baino zein zeinago. Mundua sei (6) egunetan sortua izaki, seia (6) omen delako ekinaren eta ahaleginaren sinbolo; eta kristandadean, aldiz, seia berbera (6) inperfekzioaren ezaugarri. Joan eta harrapa ezan/k hori…

Hasteko, sei seinale on. (Edo, bestela esanda, harrian iltzea sartzen ari). Bat. Ikustekoa izan zen herenegun 28. Lilatoia Donostian, ia sei mila neska kirolari ia sei kilometro korrika, berdintasunaren alde. Bi. Ikustekoak izan ziren bezala, Amorebieta-Etxanon, Emakume Master Cup deitutako finalak, frontoia jendez lepo. (Bide batez, esan dezadan haserre: jokoa ez da jolasa: neskek ere JOKATU egiten dute pilotan, ez jolastu: mesedez!!!). Hiru. ASPEGI-k (ASoziazioa, Profesional Enpresariena, GIpuzkoan) hiru andrazko ekonomian eta lanbidean saritu izana txalotzekoa izan da, onbidea seinale. Lau. Egunero-egunero bazterreko sektoreak hor dihardu, apenas saririk gabe, lan isil-isilean, apenas inork nahi duenean, etxeak garbitzen, arropak lisatzen, sein txikiak eta seiñor-seiñora xaharrak zaintzen, paseatzen, entretenitzen… Bost. Maiz ageri zaizkigu andre elkarte eta lagunarte feministak ere herriz herri probintzian ekintzak eta zineforumak eta poteoak eta omenaldiak eta hitzaldiak eta abarren abarrak antolatzen… Bejondeiela. Eta sei. Gustura ikusiko nuke gaurko egunez (behin bakarrik aski, noski, badaezpada) munduko andere guzti-guztien greba, lanuztea, geldialdi erabatekoa. Zer litzateke gizon-jendea andrazkorik gabe…!?

Se(g)itzeko, EAJ-ren seiluz, GBBeko sei dama burukideen gutun kutuna. (Edo, beste era batera esanik, sei katu-kume ilara-ilaran eramateko ahalegina). «Bat. Euskadi da gure Aberria. Bi. Euskara da gure herriaren hizkuntza. Hiru. Gure etxea zainduko dugu, etxeko suan berotzen delako abertzaletasuna. Lau. Guk emakumeok, mundu zabaletik gure artera datozenei, ongi etorri! Bost. Ez dugu onartuko indarkeriazko kulturarik. Eta sei. Euskadiren historiaren trenean goaz, Euskadiren independentziarantz». Ai, balitz, balu eta balego…!.

Eta amaitzeko, seiko urrea. (William Golding-ena, nobelagile britainiar kalabera handiko gizon harena): «Nire ustez, emakumeak burutik eginak dabiltza gizonen pareko ipini nahi horretan; hobeak dira-eta askoz ere; askoz ere hobeak betidanik! Zernahi ere ematen diozula andre bati, mejoratu egiten du berak, hobeagotu, oneratu, bikaindu. Bi. Zure hazia (esperma) ematen badiozu, seina egingo dizu berak; haurtxoa, alegia, kumetxoa. Hiru. Pisutxo bat erosten duzula?; etxea eta familia sortzen dizu berak; se(i)ndia eta leinua. Lau. Jaki-edana ekartzen diozula?, gosaria eta bazkaria eta afaria prestatuko dizkizu berak. Bost. Baldin irribarretxo bat eskaintzen badiozu, berriz, berak bihotza emango dizu… Eta sei. Ematen dioten guztia areagotu, emendatu, ugaritu, erruztu eta multiplikatu egiten du andereak… Beraz, ondo kontuan izan ezazu (ondo kontuan, ene!), baldin zerrikeria ekartzen /eskaintzen/ematen/egiten badiozu, sei mila tona kaka zikin itzuliko dizula bueltan berak, gizona».

 

Bizargorri, 2017-03-08

Ver Post >
JENIOARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 01-03-2017 | 08:32| 1

Senar-emazte gazte guapo bi jokora joan ziren Hondarribiko golfera. Ez ziren Don Markes de Hartuko Nuke eta Doña Markesa de Ezer Ez; ez, baina igualtsu. Zelaia hemen, zuhaitzak hor, zuloak han, ekin diote norgehiagokari gogotik… Toki hura ezagutzen duenak badaki, arbola-atze ertz askotan badela etxadia edota txaleta, zein baino zein galantagoa, aberatsenen palazioen irudi.

Une batean, makila astindu eta pilota jo, sutsu ari zirela, emazteak senarrari adierazi zion kontuz ibil zedila, kontuz kuanto, pilotakada batez etxe haietako kristalen bat hautsiz gero, errukienak izango zirela eta. Ez alferrik. Jo eta jo ari zirela, halako batean, senarrak pilotari oker eman eta alboko txaleteko salako beira handia birrindu zuen, kris-kras, xehe-xehe.

«Esan ez dizut, ba –andreak haserre–, kontuz ibiltzeko!? Merezi duzu kapazoa bete zokor-mazo. Eta orain? Zer arraio egin behar dugu orain, e…!?». Geroxeago, barexeago: «Hauxe egingo dugu, horra: bertaratu, barkazioa eskatu eta gastuak kitatzera prestatu». Hala, palazioraino joan, txilina jo eta… barrutik: «Atea zabalik duzue; sar zaitezkete; aurrera…». Salara sartu orduko, berehala ikusi zuten eragindako hondamena: kristal puskak nonahi lur zoruan, botila handi hautsi bat mahai gainean, haizea suelto etxean zehar… Baita gizaseme elegante bat ere, adinekoa, baina artean gordin, besaulki txit dotorean eseria. «Zuek –galdegin zien– hautsi al duzue leihoa?». Eta: «Bai… –andreak herabe erantzuna–. Penatxo dugu hautsi izana, baina zorrak garbitzeko prest gatoz».

«Ezta pentsatu ere –gizaseme eleganteak–. Neu nago zuekin zorretan. Ni horrako botila horretan milaka urteetan preso egondako jenioa nauzue. Zuek jaregin didazue niri, zorionez. Beraz, prest nago zuen bion aurrean hiru desio, nahi edo kapritxo egia berdaderoak bihurtzeko: zuentzako biontzako bana, eta beste hirugarren bat neuretzako». Eta andreak agudo asko: «Primeran! Nik honelakoxe etxe bat nahiko nuke mundu zabaleko herrialde bakoitzean». «Hala izan bedi –jenioak–. Eta halaxe izan ere izango duzu». Eta senarrak gero hurrena, di-da: «Bizi naizen artean, pozarren jasoko nuke nik… milioi bat euro urtero-urtero». Eta: «Ez dago ezinik. Horixe da nire salbatzaileen alde egin dezakedan gutxien-gutxienekoa. Egin bedi, hortaz, zure desioa ere». Hartan, andreak: «Eta zein da, bada, zure kapritxoa? Baldin jakiterik badago…».

Isil-tarte baten ondoren, jenioak: «Botila horretan preso nagoenetik, milaka urtean, ez dut gizonik ikusi, ez dut sexu harremanerako aukerarik izan. Nire nahia, hortaz, da zure senarrarekin oheratzea, hainbeste denboran amestu izan dudalako ikusitako lehen mutilarekin ttiki-ttaka egitea, lizun-berde». Andreak senarrari: «Tira, gizona; hainbesteko irabazien ordainean, ez da asko eskatzea ere. Momentu bat da. Behingoagatik…». Senarrak, baietz, goazen…

Jenioak gela batera eraman zuen. Behin han, zulo bakoitzari ziri, ziri eta pott, Sutrakama-renak denak egin zizkion hiru bat orduz; Kamasutra-renak atzekoaz aurrera, alegia… Gero, gizon biak janzten ari zirela, jenioak honela galdetu zion gizajoari: «Zenbatsu urte dituzue zuek?». Eta: «Hogeita hamabosna urte ditugu». Eta jaun Aprobetxategik orduan,  irri-murrika: «Jakintsuzar eta bi Tontogazte bildu gaituk gaur hemen… Hogeita batgarren mendean, hainbeste urterekin, oraindik sinisten al duzue jenioetan!?».

 

Bizargorri, 2017-03-01

Ver Post >
KANDIDO SASETA
img
Jesus Mari Mendizabal | 22-03-2017 | 09:59| 1

Argi bat piztea hobe da, iluntasuna madarikatzea baino. Eta ni gaur hemen gure zorigaitzeko azken gerra madarikatzera ez baina, argiontzi txiki bat piztera nator, eta deiadar egitera, Kandido Saseta Hondarribiko seme zenaren goraintziz eta omenez, egia ez delako sekula ere zahartzen.

Bihar beteko dira, izan ere, laurogei urte Asturiaseko Areces herrixkan hil zutela, gerran; bera eta beste ehun bat euskal gudari, gehienak ANVko Euzko Indarra batailoikoak; baita PNVko Amaiur eta UGTko zenbait ere. Oviedo hiria faxista frankistengandik libratzera joanak ziren hara, agidanez, soldadu errepublikanoei laguntzera. Ez zuten atarramendu onik atera, atarramentu onik atera ez zutenez: bitartekorik eta koordinaziorik eza batetik, eta etsaiak askoz ere gehiago zirela bestetik, hiru albotatik atrapatuak izaki, tiroketa anabasan hil zituzten denak. Hura ausiabartza! «Aze zulo beltzean sartu garen!», esana omen zuen Sasetak, tragediaren berri aurrez baleki bezala.

Kandido Saseta Etxeberria, Euzko Gudarostearen sortzaile eta komandantea, ama Fruktuosa zegamarraren eta aita Anbrosioren (Biteri eskola publikoan berrogei urtez maisu izanaren) seme eta beste zazpi senideren anaia, (denak hondarribiarrak) izatez izan, txikia omen zen; baina gizon gisan, handia. Honelatsu zioen Manuel de Irujo lagunak: «Saseta, hombre de tantas virtudes como escasa apariencia; leiala, jatorra, nekaezina, atsegina, txit ongi prestatua, balore handi-askotako pertsona, harritzeraino bare-lasaia, langile fina; granjeó las simpatías de todos; Errepublikak izan duen militarrik baliotsuenetakoa…».

Kontatzen dute, gerra aurretik behin, Marokoko Alhucemas-en Villa Sanjurjo kanpamentuan intendentzia kapitain zelarik, bere oihal-etxolaren sarreran honako hau omen zeukala idatzia: «Emen sartzen dena, Euzkadin da. Euskalduna bazera, mintzatu euskaraz; eta abertzalea bazera, deadar zazu nerekin: ¡Gora Euzkadi askatuta!».

Haren bizitzaz eta merituez ez dut nik hemen gehiago zertan esanik, gaur egun hor delako nahi duten guztientzat internet… Dena dela, ezin bazter  batera utz nezake, beste kontu txoil estimagarri bat. Alizikan (alegia), haren hilobiaren aurkikuntzarena. 1999an Hondarribiko Olagarro eta Muara elkarteko zenbait andre-gizonek hartu zuten erabakia, Saseta herriko seme galduaren hil-zuloa bilatu, aurkitu eta gorpuzkinak jaioterrira ekartzea, albait bederen. Baita topatu eta ekarri ere, alafede…! Aranzadi laguntzat harturik eta Areces ingurukoak gidari, 2008an, lur azaletik berrogei bat zentimetrora hara non jotzen duten laurogei urte lehenago hildako herriko seme kuttunarekin… Interneten da, nahi izanenean, historia honen guztiaren bideo ikusgarria.

Kandido Saseta, militar abertzale hondarribiarra, bere herriko lurretan datza harrezkero… Bihar bertan, otsailak 23 izango dituenean, hil zuteneko laurogeigarren urteurrenean, Hondarribiko hilerrian, bi omen-ekitaldi egingo zaizkio: eguerdian bata, Sasetaren Aldeko Taldeak; arratsaldeko bostetan bestea, omenaldi ofiziala. Agertu nahi duenarentzat…

Laurogei urte eta gero, oraindik ere, ozen bezain garden entzuten da gure Kandido Saseta txiki handiaren oihartzuna; eta, gauza jakina da, beti-beti oihartzunak duela azken hitza… Beraz, bada, ohore eta goraintzi Sasetari!

 

Bizargorri, 2017-02-22

Ver Post >
NINFOMANARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 15-02-2017 | 08:24| 1

Hondarribian gorabehera kezkagarriak dira aspalditxoan, aireportua dela medio; luzatu beharra dagoela, moztu egin behar dela, segun zeinek zer zergatik zertarako nahi duen. Komeriak dira hemen, zera! Luzatuenean, zenbait etxe eta lur-sail, akabo; moztuenean, berriz, lanpostu eta hegaldi batzuk, kito, fini, kaput. Azkenaldiko Londreserako bidaia sarriak, esate baterako.

Hori guztia, halere, nire gaurko harilaren hari muturra besterik ez duzu. Historia polita kontatuko dizut, xehe-xehe. Jakin dudanez, orain denbora asko ez dela, gizaseme buru-iritzi batek, luzea baino motza gehiago bera, abioia hartu zuen Hondarribiatik Londreseko Heathrow-era. Zegokion lekuan eseri eta, laster, non ikusten duen sartzen egundoko andre dotore ederra, edozeinen begi betegarria. Pausoz pauso, poliki-poliki, bazetorrek, bazetorrek…, eta (hura poxa gure gizonarena), non jarriko?, eta tokatu zaio bere ondo-ondoan esertzea.

—Kaixo. Zer…? Oporretara edo negozioetara zoaz Londresera?

—Lanera noa, lanera –andreak, xarma handiz begietara begira–. New Yorketik nator eta Londreseko urtean behingo Ninfomanen Konbentziora noa. Larunbat eta igande, bi egunetan ospatzen dugu mundu guziko ninfomanok.

Txistua eztarrian trabatu zitzaion ia gure gizonari derrepente. Instant batean zotz eta mutu geratu zen… Sekula bere bizi guztian ikusitako andrerik politenarekin zegoen, ondoz ondoko, larruz larru ia-ia… Nora joango dama xarmanta!?, eta pottotta-beroen bilera batera. Hau ere badiagu…! Plantarik duinenean mantendu nahian, hala galdetu zion gero bare, baina kuxkuxean:

—Eta…, zer egin behar duzu zuk zehazki konbentzio horretan?

—Hitzaldi bat ematera noa. Neure esperientzia oinarri, sexualitate-mito batzuk desmitifikatzera; asko baitira mundu zabalean mitoak edo uste faltsuak.

—Benetan? Zein mito dira, ba, horiek? Uste ustel asko dugu, beraz?

—Bada, bai, mito faltsu mordoska han-hemen… –Eta aho bete hizka ekin zion damak–. Horietako bat, Ipar Amerikan bertan, gurean, uste oso zabaldua dago afroamerikarrak direla gizasemerik fisikoki ongien hornituak, ekipatuak. Eta ez da hala. Navajo izeneko indioak dira onen onenak; Hastiin Ch’il Haajiní famatu haren ondorengoak; zein izan baitzen navajoen buruzagi handia, “Manuelito” deitzen ziotena… Beste mito oso zabaldua da, frantsesak omen direla maitalerik finenik eta onenak. Eta ez da egia. Onenak greziarrak dira. (Ai, Kyriakos, Dimitrios, Sokratis, Nikos…!). Bestalde, egiaztatu dugu jada, ahalmen aldetik, Kantauri kostaldekoak direla ahaltsuenak, gipuzkoarrak batez ere, arrantza portuetako mutilak… Beste mito bat da, gizona zenbat eta luzeagoa, orduan eta larrujole hobea dela. Baita zera ere! Ai, txiki-motz batzuen abilezia…

Bat batean, isil-isilean geratu zen andrea. Erakaitz, nonbait. Lotsagorritu ere egin zen pittin bat. Arnasa hartu, eta hauxe zioen gero:

—Barka, jauna; baina zer ari naiz ni hemen kontuok barra-barra esaten zuri, oraindik ez dizut izenik galdetu ere eta!?

—Ni –gure gizonak– Manolito naiz; Manolito Papadopoulos. Baina Zarautzen denek Azken Portuko Txikito deitzen didate.

 

Auskalo hala bazan edo ez bazan; ondo sartzen da, behintzat, kalabazan.

 

Bizargorri, 2017-02-15

Ver Post >
EHUN ETA HAMAIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 09-02-2017 | 08:26| 1

Hamaika ikusteko jaioak omen gara… Hamaika ez ezik, baita ehun eta hamaika ere, alajainkoa. Eta horretarako, gureak geuretzat gordeta, Espainia barrabas auzoa dugu lekukorik lekukoena, adierazgarriena. Soberanoen soberakinak, gobernuaren gobernu-azioak, ministroen siniestroak, diputatuen diputapenak, zinegotzien zin-ego-utziak… Ez dira kontu berriak. Duela ehun eta hamaika urte Muñoz Seca zenak atera zuen honako sainete hau erdaraz, nik euskaraz zortziko txikietan jarri dizudana. Baduzu 111 doinu kantatzeko: Bein batian Loiolan, Pasaiako plazatik, Iturengo arotza, Orioko balearenak, Haizeak biali du, Ene Lukax maitea…

Tengo un borrico canelo

más sabio que un profesó,

con orejas de ministro

y ojos de gobernaó…

 

Kanela koloreko badut nik astoa,

jakintsuena bezain jakintsu askoa;

ministroen belarriz jantzirik kaskoa,

gobernadoreena du bista arrastoa.

 

Rebusna como si fuera

diputao ministerial;

y se come hasta el pesebre,

como cualquier consejal.

 

Ministro-diputatu eme zein ar antza,

hortzak erakutsiaz sarri du arrantza;

gainera, zinegotzi askoren usantza:

aska ere jan arte ezin du deskantsa.

 

Yo quisiera que a mi burro

lo sacaran diputao,

porque otros siendo más burros

a ese puesto ya han llegao.

 

Gustura ikusiko nuke asto hau nik

betiko diputatu izena emanik,

ohituak gaudelako ikusten jadanik

postu hoietan asko astoak izanik.

 

Pero temo que de serlo,

vaya a quedarme sin él;

porque como allí habrá tantos

no lo voy a conocer.

 

Baina oraintxe jartzen ari naiz ni dudan

betirako galduko han ez ote dudan;

hainbestetxo izaki berdinak itxuran,

nire astoa zein den ikusten… itsu-lan!

 

Bizargorri, 2017-02-08; (Muñoz Seca, 1906).

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor