Diario Vasco
img
MERTXE
img
Jesus Mari Mendizabal | 25-09-2013 | 07:35| 4

Gaur betetzen ditu gure emazte eta amatxo Mertxek hirurogei urte. Ondotxo mereziak dauzka txerak, konplimenduak, musuak, belarri-tiradizoak, erregaluak eta abarrak nire eta etxekoon partetik, ondotxo mereziak dauzkanez, alajainena. Zure kasuan, irakurle, zeuk ikusi; baina, otoi, ez iezaiozula blog honen aipamenik egin, lotsaz gorrituko naiz eta. Izan ere, gu biona, Mertxerena eta nirea, kontatu nahi dizut zuri hemen. Labur-zurrean, beharrik. Kontatu nahi dizut, nahiz jakin badakidan ez direla kontuok leihotik plazara deiadarka barreiatzekoak.

Gaurkoa bezalakoxe goizerdia zen, duela berrogei urte, Donostiako Irakasle Eskola Ategorrietakoan. Apunte bila ni, lehen solairuko eskaileraburuan irudi txorrotx bat sartu zitzaidan begira (nola azkona ere sartu ohi den aise eta gozo lasto-fardelera): bi begi diz-diz azal-larru beltzaranean, irribarrea masailetik masailerakoa, gona izurtu motz jostaria, ile beltza luze gerrirainokoa… Mertxe zen, hogei urteko damatxo polit pinpirina. Eta gauza asko endredatzen omen da neskatxa baten ilean. Begi bete atsegin gelditu nintzen ni. Harrezkeroztik maite izan dut.

Lorea topatu duen erle parea bezala, euliak eztitan bezain gozo, agudo hasi ginen ezkon-soinutan, noiz muzin noiz musu-min. Hasi baginen, hasi: laster eman genizkion hitzak elkarri: «Ba al gera!?»; hutsaren denboran esposatu egin ginen gero Zumarragako Antzinako Amaren eliza munduko ederrenean. Esan ohi den bezala: ezkontzak eta buzkantzak, berorik. Habia berrira bi neska txiki, urregorrizko perla parea (ama-ama zuten) jaio zitzaigun geroago; eta hala, berrogei urteren buruan ere, ilgoran hasi ginenak ilbetean bizi gara oraindik. Zorionetan.

Sarako Pedro Axularrek esan zigunez, amorantea huntz-adarra bezala omen dela, inguratzen omen du zuhaitza, besarkatzen omen du, edoskitzen omen du eta, azkenean, ihartu egiten omen du. Baita zera ere. Zer ote daki abade batek ezkondu (edo ez-ezkondu) enamoratuez? Ni ez nau, bada, ihartu! Are, gizendu egin nau eta gizondu. Aspalditxotik dute bai apaiz kastakoek ohitura pentsatzekoa, munduko amorante denek adina dakitela. Haiek dakiten adina niri ahaztu ere egin zait oraintxe, hahor. Zenbat andre on, hainbat etxe on.

Eta halaxe fortunatu gurean. Emazte eta ama Mertxeri esker. Hirurogei urte, gaur. Asko begitanduko zaizkizu, onean; baina begira ezazu istant batez: ez al du gazte-emana, oinetik burura!? Alaba ote dudan esan izan didate-eta behin baino gehiagotan! «Urriko haize-hegoa, iraileko ihintza…!» kantatuko nioke poeta banintza. Ondo merezia du nire amodiozko aitormen hau, blog honetako leiho txikitik zu zaudeneko plaza zabalera harro aldarrikatzen dudana, gaur, bi mila eta hamahiruko irailaren hogeita bostean. (Zuk ezer kontatuko ez diozun ustean).

Bizargorri, 2013-09-25

Ver Post >
DON JAXINTO
img
Jesus Mari Mendizabal | 11-09-2013 | 08:32| 2

Gure Goierriko herri koxkor batean gertatu zen, orain dela bi urte agidanean, gaur bezalakoxe San Jazinto eguneko igande batez. Apaizak, Don Jaxintok, hogei urte zeramatzan herrian erretore. Pozik, oso pozik. Bera bezain gustura eliztarrak ere. Baina nola betiko ilargi beterik ez baitagoen, Donostiako gotzainak hala aginduta, hiri handiago batera joan beharra zeukan aurki. Despedidarako egundoko bazkaria antolatu zuten ostatuan. Han ziren, lau mahai luze bete, herritar gehienak, esan bezala, eguerdiko ordu bietan, puntuan, goseak amorratzen.

Herri txikiko alkateordea handia izaki han ere, berak hitz egingo omen zuen bazkal aurretik udalaren izenean. Berandu zebilen, ordea, eta artean ez zen ostatuan ageri. Denei mahai gaineko zizka-mizketara isurtzen zitzaizkien begiak. Hala, denbora bete alde, Don Jazinto berak hartu nahi izan zuen hitza:

̶  Hogei urte dagoeneko. Zenbat gorabehera! Egunak arrastaka igarotzen dira; urteak, hegan… Gogoan dut oraindik, atzo balitz bezala,  hona etorri eta hortxe elizan entzun nuen lehen-lehenengo konfesio edo aitortza. Gogoan dudanez. Izutu egin nintzen, horra. Hura zen, izan ere, aitorlekuko sarez beste aldetik entzun behar izan nuena, ai ene! Nora arraio bidali naute ni!?, egiten nuen nire baitan. Batetik, gurasoei sosak ebasten omen zienekoa, autoetatik irratiak-eta xixkatu omen zituenekoa, lantegia billeteka lapurtuz larrutu omen zuenekoa; bestetik, nagusiaren emaztearekiko amodio kontuak, honen eta haren alabekiko sexu-abenturak; gainera, inoizka droga trafikoan aritzen omen zenekoa; eta, azkenik, Jainkoak guarda!, bere koinatari eritasun benereoren bat erantsi omen zionekoa… Belarriok itxi ezinik, begiak zabal-zabal, ahoa kana erdi irekita gelditu nintzen. Egunak eta urteak aurrera egina hala, ordea, herriko jende gehiago ere ezagutzen joan nintzen eta ikusi nuen, zorionean ikusi ere, hemen jendea normala zela; arduratsua, langilea, kristau fedeari atxikia…

Hartan, doi-doi eta bete-betean, horra alkateordea atean. Beranduagatik, potoko esnea baino lasaiago zetorren, demonio kaiku lotsagabea. Erretorea isildu eta jaun agintariak hartu zuen hitza, aho-beteka, kopeta-harro:

̶  Barkatuko didazue, jainkoarren,  ordurako etorri ezin izana. Hainbeste egiteko bada, izan ere, aginpidean! Don Jaxinto… Badoakigu, halabeharrez, gure Don Jaxinto. Gogoan dut oraindik, atzo balitz bezala, duela hogei urte hona etorri zitzaigun eguna. Gogoan dut nola neuri tokatu zitzaidan aurren-aurrena konfesatzea ere…

Hango marmarra derrepente! Hango irria, herra, gaitz-iritzia! Ez zion, ez, gutxi erasan alkateordeari bere jendearen jarrera erre berriak… Nolanahi ere, betekada bikaina egina izango zuten gero, janean eta edanean. Berandu etorriak horixe izan zuen betirako amorru-min: berandutxo ibili izana. Eta hura ez zuen konponduko, ezta…!, ezta zazpi herritako kanpaiak jotzen hasita ere. Zera konponduko zuen…

Bizargorri, 2013-09-11

Ver Post >
ANTZINA ARRANTZAN
img
Jesus Mari Mendizabal | 05-09-2013 | 05:46| 2

Ni jaio nintzen garaitsu hartan gertatu izan behar zuen, joan den mende erdialdera. Artean martxan zebiltzan bapore zaharrak, tuku-tuku…! Ikatzezko bapore haietan argi elektrikorik ez, eta ontzigaineko lanak ilunpetan egin behar izaten ziren. Gauez, baldinbetan!

Ardoran zebiltzan batean, sekulako hotz gogorrarekin, egunari berea eman eta antxoa asko atzeman zuten. Arratsean patroia txoil kontent zen, eta sukaldariari agindu zion presta zezala kafe bero goxo piloa ontzi-lagunentzat, ondo merezia zutela eta. Gau iluna zen itsaso zabalean. Sukaldariak eltze handian ipini zuen ura irakiten. Kafe ehoa bota zion lehenbizi; gero, azukre mordoa; azkenik, rona eta rona, ez gutxi. Majo edan zuten mutilek, ziplo garbitu arte eltze ipurdia. Altza porru…! Artean portura iristeko mila batzuk falta eta, ordu txikietan, barrenak apurren bat berotuta, kamainetara erretiratu ziren, lo ezean ere, atseden bederen hartzera.

Eguna urratzearekin batera, tuku-tuku!, hara lehorra bistan. Portua, etxea. Marinelak atera dira ontzigaineko goiz argitara eta, ai ene bada: den-denek aho-bueltan zer?, eta orban gorri zikin itsusia! Larritu ziren, gaitz latzen bat zutelakoan… Harik eta jakin zen arte, sukaldariak, potoz deskuidatuta, kafea ez baina, piper hauts gorria bota ziola eltzeko ur irakinari. Marka da, gero!

(Constantino Virto hondarribiarrak ARRANTZALEAK liburu eder berrian dakar etxoa. 40. eta 50. hamarkadako baxurako arrantzaz ari da: orduko kostako lan bizitzaz, arropaz, eskolaz, ontziez, tresnez… Liburu interesgarria. Bejondeizula, Virto. Ondoren heldu diren egunotan, berriz, JAIAK ONDO PASA, Hondarribia!).

Bizargorri, 2012-09-04

Ver Post >
TZELA
img
Jesus Mari Mendizabal | 30-08-2013 | 14:11| 0

 

Hizkuntzetatik hizkuntzetarako itzulpenetan oker handiak egin izan dira antzina zaharretik. Traduttore, traditore ez da gaur goizekoa. Ez baitira gauza bera itzuli (atera den tokira berriro joan) eta itzuri (loturik dagoen tokitik askatu eta ihes egin); ezta irauli ere (zerbait azpikoz gora ipini). Bibliaren itzulpenean, besteak beste (gamelua orratz-begitik ezin pasatuarena, kasu), tzela hitzarekin gertatua da oso interesantea; txit eta txoil bitxia, txut!

Jendeak ez daki asko, baina animalietan ugaztunen ar gehienek badute hezur bat gizasemeari falta zaiona: zakil-hezurra. «Zakil-hezurra arren abdomenean egoten da eta, muskulu berezi batzuen bidez, sexu-jotzerako unean zakilean sartzen da, ezpata bat bere zorroan sartzen den bezalaxe». Hortik atera kontuak, di-da eta tiki-taka eta txor-ta-txor, zeinen sarri eta bizkor jolasten diren beren emeekin zezenak, zakurrak, mapatxeak, akerrak, mortsak, ahariak eta abar luze dohatsuak, gizaseme larru-laxoak ez beste guztiak.

Bada, Biblian honela kontatzen zaigu lehen emakumearen sorrera: «Gizonari, loak hartu zuenean, saihets-hezur bat kendu zion Jainko Jaunak, hezurraren hutsunea haragiz bete ziolarik…». Saihets-hezur (omen) horretan dago, nonbait, koska. Koska eta okerra. Izan ere, hebreerazko lehen testuan datorren tzela saihets itzuli zuten grekerara, eta ez bide behar zuen hala izan. Geroztik mendeetan iritsi da gureganaino okerra, zenbaitek aspalditik hartua zion arren itzulpen faltsua zatekeelako susmoa. Sobra ere, tzela hebreeraz euskarri da, edo habe, edo zutabe; ez, inondik inora, saihets.

Egon, ondo bistako dago denontzat, animalia ar-emeek bezalaxe, giza seme-alabok ere ez dugula saihetsetan hutsik: haiek adina ditugu guk; bikoitiak beti, gainera. Zakil-hezurra da, hain zuzen, guk falta duguna; txitxitxoaren euskarria edo habea. Beraz, baldin Jainkoak Adani kendu ziona, saihetsa ez baina, zakil-hezurra bada, hartara bai, hartara primeran konprenitzen da Bibliako Genesiko pasarte arestiko hura: «… eta hezurraren hutsunea haragiz bete zion». Enfin, Jainkoak egin zuela Martin, bere pitito okerrakin; hura, zu eta ni ere… berdin-berdin.

Sinesteak lan du. Gizon gizajook denboren hasiera-hasieratik daramagu, hortaz, geurekin (nola esan…?) hutsa, falloa, akatsa, eza. «Gizonak ez du zakil-hezurrik Jainkoak kendu ziolako Eva egiteko… Eskrotoko ‘joskura’ (azpi josia) Hark egindakoa da. Beraz, mutilak, jatorrizko bekatuarekin jaiotzeaz gain, jatorrizko orbainarekin jaiotzen dira, zakil-hezurrik gabe». Grandezak mokoan eta ezer ez pottoan, esateko moduan gaude. Gu. Eta, bestalde, hori gutxi ez eta dena sinesten hasita, tokitatik dator Eva, tokitatik datorrenez… Tzela zer?, eta Adanen zereko zeraren zera zela!

(Nire lan honen funtsa Jesus Mari Txurruka, EHUko irakaslearena da. Harenak dira aipu marken artean jarriak ere. Elhuyar aldizkarian, 12/09.

Bizargorri, 2013-08-28

Ver Post >
TXANGURRUA
img
Jesus Mari Mendizabal | 23-08-2013 | 17:33| 2

Lehengoan Donostiako mariskeria batera bildu ginen lau lagun bazkaltzera. Besteak beste, txangurrua eskatu genuen. Eta hara piztu hitzezko borroka zerbitzariarekin: seguruxeagotan ere, ea zer zen guretzat txangurrua; esateko, ea… Oskoldunaren aztarrenak, ustez, garbi adierazi genizkion. Bada, azkenean, guk bat nahi, eta bestea atera zigun mahaira. Ahoa bete haizez utzi gintuen, amorru-minez barrua, asta-ispilu halakoak.

Egunotan hiztegian, sarean, kalean ibilia naiz, auzia garbitzeko, aztarren garbiak topatu nahian. Txangurru. Hitza, giderrarekin; esan ohi den bezala. Agidanez, buia (buey, erdaraz) da cancer pagurus; armiarma (centollo, araña), maja squinado; eta txangurrua, berriz, bata nahiz bestea, segun non esaten den; mami papurtuz barrubetea, gehienetan, hori bai.

Hondarribian (Gipuzkoan?) txangurrua buia da beti, karramarroetan handiena, hagin lodi bi eta oskol leunekoa. Euskaltzaindiaren azken Hiztegian (Bizkaian?), armiarma da, oskol ia biribila arantzaz betea duena. RAErentzat: «plato vasco popular, hecho con centollo cocido». (Ez, beraz, krustazeo bizia). Eta testu zaharretan: «Txangurrua da arrain itsusia, zeharka baizik ez dabilena. Ez txangurrurik surtan erreta gorritu. Ez da jaten».

Batzuek txangurruaren gainean ez dute dudaren apurrik erakusten, baina nik erruzko nahastea daramat nirekin. Zer deabru da txangurru: cancer pagurus, maja squinado ala platerekoa? Nork emango dit zehatz eta bete-betean erantzuna?  Hiztegi, wikipedia, jende… Zenbat eta gehiagori egin txangurruaren galdera, orduan eta zalantza handiagoan murgiltzen naiz. Aurreratzen noa, aurreratzen, txangurruaren gisan.

Bizargorri, 2013-08-21

Ver Post >
BIBO USTEKO BABOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 14-08-2013 | 09:50| 0

Hondarribiko aireportuan, esanak esan, egunero dabil jende andana, bateko eta besteko, batetik eta bestera. Aurreagoko batean, jaun exekutibo bilbotar bat eta baserriko gizon lezoar bat tokatu ziren egontokiko aulki zabal berean, hegaldi berberaren zain. Baserritarra, txapel eta guzti, erbi loan; bilbotarra, lepoa tente, bere jantzirik ederrenean… Orduan ere, astia nahi baino gehiago biek egonean egoteko. Delayed orduan ere, baldinbetan… Esnak loari tamaina hartu nahi, nonbait, eta, lotsa ipintzeko edo, joko bat proposatu zion, ziri eta koipe, bizkor ustean:

̶  Ezagun da ez zarela zu edozein; ikusten da argia zarela. Denbora pasa polita badakit, nahi bazenu. Nik galdera bat egingo dizut, eta zuk, erantzun zuzena asmatu ezean, bost euro emango dizkidazu. Gero hurrena zeuk egin galdera niri, eta, ez badakit erantzuten, bostehun euro emango dizkizut; bostehun!, atera kontuak. Elkar neurtuko dugu hala, denbora pasa, astiari eta aisiari jarrita.

Lezoarra lo gose zen. Hala ere, arrotz harekikoak lehenbailehen amaitzearren, prestatu zen, bai, jolas-ziri zirudien hartara. Eta jaun exekutiboak:

̶  Zein da lurraren eta ilargiaren arteko distantzia? ‒egin zuen galde.

Baserritarrak erantzunaren arrastorik ere ez noski eta, poltsikotik bost euro aterata, jaun dotoreari entregatu zizkion. Bere txanda zen. Eta:

̶  Zein da ‒galdetu zuen‒ mendi bat hiru hankatan igo eta lau hankatan jaisten duena?

Eta lotara jarri zen. Exekutibo bizkaitarrak, berriz, azken modako tableta piztu, sarean sartu, inon direnak eta ez direnak kontsultatu, lagun mordo bati emailak bidali eta goiak eta beheak denak harrotu zituen ahalegin… Ez alferrik. Ez zuen inondik arrastorik atera. Ez zuela etsia hartuko zirudien, baina, ia ordubeteren buruan, amore eman behar izan zuen horratik eta, lezoarra esnatuta, bostehun euro entregatu zizkion eskura.

Hori-arrosa koloreko hamar billeteak poltsikoan barrena gorde eta, «Uso txuria aidean, ederragoa mahaiean» kantu-marmarrean, lo-kuluxkarako erdi etzan zen ostera baserritarra. Jaun Bilbokoa, aldiz, batere konforme ez zegoen, nolatan ba?, berak eragindako txandrio harekin. Eta bekoki ilunpean sudur zimurra jarririk:

̶  Aizu, gizon ‒esan zion txapeldunari, pazientziatik aterata‒; zein da, bada, mendia hiru hankatan igo eta lau hankatan jaisten duen hori!? Ea, esazu zeuk…

Lezoko baserritarrak orduan, poltsikotik bost euro atera, jaun exekutiboari eskura entregatu eta lotan jarraitu zuen lasai ederrean, harik eta bozgorailuetatik beren hegaldia anuntziatu zuten arte. Bien bitartean, bistan da, Bilboko bibo usteko baboak ez zuen atseginik izan, kolerak erauzirik. Haren tripa jateak, auskalo noiz artekoak…!

Bizargorri, 2013-08-14

Ver Post >
MATA HARI
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-08-2013 | 09:27| 0

Gaurko egunez, duela 137 urte, jaio zen Herbeheretan Margaretha Geertruida Zelle, munduak gerora Mata Hari izenez ezagutu izan duena. Ezagutu ez ezik, baita miresmen sekretu halakoxe batez gogoratu ere betiko. Ez nator hona haren bizitza nire hitz motzetan kontatzera (interneten duzu zehatz eta zehe). Zilegi bekit, ordea, zertzeladatxo batzu-batzuk bederen ematea, agian ez dituzu-eta gogoratuko.

Ama Java irlakoa zuen. Beraz, harexen ekialdeko gorpuzkera ezti ederrak izaki, dantzari famako ibili izan zen urtetan Parisen. Baita gorteko dama ere; dama biziki irrikatua. Eztia darion abaraska bezala omen ziren haren ezpainak, olioa baino leunago haren lepoa. Harengatik ere esan liteke titi baino haur gehiago izan zuela. Izan ere, gizonezkoak, giza ume, beso-magaletara erruz eta erreguz errenditu baitzitzaizkion. Aginteko militarrak, politikari ahaltsuak, aberats potoloak…

Baina behin, egiaz eta gezurraz frogantzak eginik, H21 agente alemantzat hartu, espia traidoretzat jo, epaitu eta heriotzara kondenatu zuten. Notizia Frantzian sua lastoan bezain laster hedatu zen. «Emagaldua ni? Bai! Traidorea ni!? Ez eta ez!», defenditu zen dama ederra. Kartzelan zela, soinak txukuntzeko baimena eskatu eta, gero, larrugorritan agertu zitzaien zaindariei, kasko prusiar batean bonboiak eskaintzen zizkiela.

1917an, Vincennes-eko mendipe bakarti batean fusilatu zuten. Hamabi ziren doi soldadu tiratzaileak. Hamabiei musu bana bota, luzatu, eskaini, dedikatu, oparitu, eman, erregalatu, utzi, zuzendu, bidali, jaurti, josi zien azken une latzean Mata Harik eztiki. Lau balek soilik zulatu zioten larrua. Beste zortziek, kale!

Bizargorri, 2013-08-07

Ver Post >
XERENO
img
Jesus Mari Mendizabal | 30-07-2013 | 14:58| 2

Jendeak txistea dela uste du (eta halakoxetzat dabil ahoz aho, emailez email), baina zin-zinetan gertatu omen zen Nafarroako hego puntako herri ez hain txiki batean. Bertako bodegarik handienean hiru anaia ziren sozio nagusi; eta anaietan zaharrena, Kamilo, bodega-buru eguneroko jardunean. Harekin batera lanean hiruzpalau langile, arruntean; baita Maria idazkari ilehoria ere, hutsik egin gabe. Behin, ustekabean, etxeko dastatzaile konfiantzazko zeukatena, bodegako pieza printzipala,  hil zelako berri iritsi zitzaien. Maria, berriz, azken boladan ez bide zebilen lasai, osasunagatik edo, eta analisiak egiteko txanda hartua zen ondoko egunerako.

Dastatzailea derrigorrezkoa izaki bodegan, Kamilok hotsa zabalarazi zuen ingurumarietan berri baten bila zebiltzala, premiatsu. Eta horra non agertzen zaien arratsalde beranduan Xereno, herriko gizaseme mozkor alproja, lanpostu eske. Kamilok eta Mariak ezin ba ostikoz jota aurrean bidali gizajoa, eta, lehen proba gisa, baso bat etxeko ardoz betea eman zioten dasta zezan. Hurrup eta klik!

̶  Hiru urteko moskatela ‒epaitu zuen Xerenok‒, Tanbarriako goi aldeko mahatsez egina, altzairuzko upelean ondua. Erdipurdikoa, baina balekoa halere.

̶  Halaxe da ‒Kamilok, harritu samartuta‒. Ea proba ezak beste hau, ea…

Hurrup eta klik! Eta:

̶  Sei urtekoa, Cabernet-Sauvignon, Onbatilloko lurretako uzta, haritz frantsesezko upelean hiru urtez zortzi gradutan gordea. Beste hiru urte barru egongo da hau bere onenean.

̶  Alde guztiz egia, alajainkoa! ‒aitortu behar izan zion bodega-buruak gixon xelebre hari, harri eta zur eginda zeharo‒. Otok hirugarrena…

Hurrup eta klik berriz ere, eta:

̶  Bost urteko xanpaina da hau, oso kalitate onekoa, soil-soilean Pinot Blanc deitu mahatsez egina. Gure herrian, berria oraindainokoan, nik dakidala.

Alajainkoa eta bi! Goiak behea jota gelditu zen Kamilo aho bete galderekin, begi zabalak jartzen zizkiola mirarizko dastatzaile halakoxeari. Egundo halakorik…! Hala, behintzat, «Ez zidak ba niri honek adarrik gehiago joko» bere kolkorako eginda, Xerenoren isilik, hitz batzuk esan zizkion belarri izkinara Mariari. (Alegia, analisirako gordeta zeukan pixatik ateratzeko xorta bat kopa dotore batera, eta ekartzeko). Baita Mariak denbora asko baino lehen ekarri ere.

Eskaini zioten zera hura herriko mozkor xelebreari (ezen ez noski ergelari), eta hark hurrup eta klik eginik, honela eman zuen epaia:

̶  Hau mama! Hogeita sei urteko dama. Ilehoria. Hiru hilabeteko haurdunaldian dago… Eta baldin lanpostua niri ematen ez badidazue, Nafarroa guztiak jakingo du, jakingo duenez alakristo!, nor duen ume horrek aita!

Hori hala bazan edo ez bazan, galde Corellako plazan.

Bizargorri, 2013-07-31

Ver Post >
ARRAUN KRONIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 24-07-2013 | 16:39| 0

Irteera. Surf eta arraun festa elemeniaka izan da aurreko astean hemen. Donostiako badian, belaz edo arraunez edo motorrez, pinpirin asko ibili zitzaizkigun urez txalupak eta batelak eta traineruak, antzina zaharreko izan, moda modu berriko izan. Telebistetan eta irratietan, bi estropada zoragarri. Australian, berriz, Euskadiko Selekzioak munduko txapelketa irabazi zuen (hirugarren aldiz) kayak surfen…

Lehen  ziaboga. Guztiak ez gara, ordea, ore beretik eginak. Hala frantses nola espainiar telebistentzat, arestiko horiek denak alferrik egon dira, debaldetan. Eta, jakina denez, telebistan agertzen ez dena ez da existitzen. Eta, jakinago denez, ezagutzen ez dena ez da maitatzen ahal. Gure arraunarenganako (besteak beste) auzo handiki horien utzikeria handia da zinez: egiari zor diogu hala aitortzea.

Bigarren ziaboga. Joan den larunbatean Pasai Donibanen hartu zituzten oriotarrek atsegin-kontentuak, branka denen aurretik helmugan sartuta erlojuaren kontrako estropada saioan. Orion bada mutil iaiorik… Baita Hondarribian ere oriyotarrak hausteko jaiorik! Hi bahaiz, ni banauk; eta igande eguerdian, Oriaren glorian, zer?, eta «bat-bi-hiru-lau, Hondarribiak Oriori irabazi bandera!».

Azken ziaboga. Surfean egiteko era bat da Stand Up Paddle deitua, oso modako jarri zaiguna. Zutik Goian Pala esan nahi omen du. Baldin eskatu izan balitzaie aditu handituei euskaratu zezaten, “ohol gainean zutik arraun” edo “oholgainpala” edo “zutikohola” edo auskalo zer atera izango ziguten. Herri jende xeheak aurrea hartu die, ordea, eta “arraun surfa” asmatu dute. Bejondeiela. Itzulpen ona sormena ere badelako… Bandera!

Bizargorri, 2013-07-24

Ver Post >
KAIKUARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 10-07-2013 | 06:10| 0

Juez jaun-andreen zuzentasuna, auzi-epaileen zintzotasuna, kili-kolo dabil egunotan, ahorik aho. Justizia bera bezain itsu ez ote dabiltza epaileak, noiz begiak nahita ixten dituztelako, noiz bista zapi batez atzetik tapatzen dietelako? Justiziak ba ote ditu berdintzen handi-ttipiak? Baten batek bota ere egin du, egundo ez dela gaur besteko alderdikeriarik ezagutu auzi-mahaietan… Antzina ere bazen, baina.

Hondarribian behin, aspaldi, jauntxo dirudun bat eta arrantzale pobre bat blagan bero ari zirela, hura koleratu eta eman dio honi sekulako belarrondokoa, plast!, masailean bost hatz marka zuri-gorri utziz. Alde-alde, arrantzaleak ere, nahi izanenean, erants ziezaiokeen pareko beste zaplaztekoa jauntxoari; baina nahiago izan zuen, gizalegez, justiziak egin zezan bere zuzenbidea. Salaketa ipini eta auzitara eraman zuen jaun zakarra.

Garai hartan, udaletxetan konpontzen ziren demandak eta gatazkak. Zintzoa, legekoa, alderdikeriarik gabekoa bide zen herriko epailea. Omen. Sala handian guziak bildurik, adia jarrita erne entzun zituen juezak bi auzilarien argudioak. Inor ez zegoen han kriskitinetarako, ez horixe, alajainkoa eta bi! Beraz, epaia ez zuen ahotik hortzera eman; astiro pentsatu eta gero, baizik.

«Errudun da belarrondokoa eman duena. Eta zigorra diot ezartzen, zehatz eta motz: eman diezaiola biktimari kaiku bat bete babarrun». Hori entzutean, hutsaren denboran, arrantzaleak, suak hartuta, epailearengana jo eta ematen dio sekulako belarrondokoa, plast!, masailean bost hatz marka zuri-gorri utziz, eta esanez: «To masailekoa! Baita beste honen babarrunak ere, kaikua halakoa, nire partetik».

Bizargorri, 2013-07-10

Ver Post >

Categorías