Diario Vasco
img
TXANGURRUA
img
Jesus Mari Mendizabal | 23-08-2013 | 17:33| 2

Lehengoan Donostiako mariskeria batera bildu ginen lau lagun bazkaltzera. Besteak beste, txangurrua eskatu genuen. Eta hara piztu hitzezko borroka zerbitzariarekin: seguruxeagotan ere, ea zer zen guretzat txangurrua; esateko, ea… Oskoldunaren aztarrenak, ustez, garbi adierazi genizkion. Bada, azkenean, guk bat nahi, eta bestea atera zigun mahaira. Ahoa bete haizez utzi gintuen, amorru-minez barrua, asta-ispilu halakoak.

Egunotan hiztegian, sarean, kalean ibilia naiz, auzia garbitzeko, aztarren garbiak topatu nahian. Txangurru. Hitza, giderrarekin; esan ohi den bezala. Agidanez, buia (buey, erdaraz) da cancer pagurus; armiarma (centollo, araña), maja squinado; eta txangurrua, berriz, bata nahiz bestea, segun non esaten den; mami papurtuz barrubetea, gehienetan, hori bai.

Hondarribian (Gipuzkoan?) txangurrua buia da beti, karramarroetan handiena, hagin lodi bi eta oskol leunekoa. Euskaltzaindiaren azken Hiztegian (Bizkaian?), armiarma da, oskol ia biribila arantzaz betea duena. RAErentzat: «plato vasco popular, hecho con centollo cocido». (Ez, beraz, krustazeo bizia). Eta testu zaharretan: «Txangurrua da arrain itsusia, zeharka baizik ez dabilena. Ez txangurrurik surtan erreta gorritu. Ez da jaten».

Batzuek txangurruaren gainean ez dute dudaren apurrik erakusten, baina nik erruzko nahastea daramat nirekin. Zer deabru da txangurru: cancer pagurus, maja squinado ala platerekoa? Nork emango dit zehatz eta bete-betean erantzuna?  Hiztegi, wikipedia, jende… Zenbat eta gehiagori egin txangurruaren galdera, orduan eta zalantza handiagoan murgiltzen naiz. Aurreratzen noa, aurreratzen, txangurruaren gisan.

Bizargorri, 2013-08-21

Ver Post >
BIBO USTEKO BABOA
img
Jesus Mari Mendizabal | 14-08-2013 | 09:50| 0

Hondarribiko aireportuan, esanak esan, egunero dabil jende andana, bateko eta besteko, batetik eta bestera. Aurreagoko batean, jaun exekutibo bilbotar bat eta baserriko gizon lezoar bat tokatu ziren egontokiko aulki zabal berean, hegaldi berberaren zain. Baserritarra, txapel eta guzti, erbi loan; bilbotarra, lepoa tente, bere jantzirik ederrenean… Orduan ere, astia nahi baino gehiago biek egonean egoteko. Delayed orduan ere, baldinbetan… Esnak loari tamaina hartu nahi, nonbait, eta, lotsa ipintzeko edo, joko bat proposatu zion, ziri eta koipe, bizkor ustean:

̶  Ezagun da ez zarela zu edozein; ikusten da argia zarela. Denbora pasa polita badakit, nahi bazenu. Nik galdera bat egingo dizut, eta zuk, erantzun zuzena asmatu ezean, bost euro emango dizkidazu. Gero hurrena zeuk egin galdera niri, eta, ez badakit erantzuten, bostehun euro emango dizkizut; bostehun!, atera kontuak. Elkar neurtuko dugu hala, denbora pasa, astiari eta aisiari jarrita.

Lezoarra lo gose zen. Hala ere, arrotz harekikoak lehenbailehen amaitzearren, prestatu zen, bai, jolas-ziri zirudien hartara. Eta jaun exekutiboak:

̶  Zein da lurraren eta ilargiaren arteko distantzia? ‒egin zuen galde.

Baserritarrak erantzunaren arrastorik ere ez noski eta, poltsikotik bost euro aterata, jaun dotoreari entregatu zizkion. Bere txanda zen. Eta:

̶  Zein da ‒galdetu zuen‒ mendi bat hiru hankatan igo eta lau hankatan jaisten duena?

Eta lotara jarri zen. Exekutibo bizkaitarrak, berriz, azken modako tableta piztu, sarean sartu, inon direnak eta ez direnak kontsultatu, lagun mordo bati emailak bidali eta goiak eta beheak denak harrotu zituen ahalegin… Ez alferrik. Ez zuen inondik arrastorik atera. Ez zuela etsia hartuko zirudien, baina, ia ordubeteren buruan, amore eman behar izan zuen horratik eta, lezoarra esnatuta, bostehun euro entregatu zizkion eskura.

Hori-arrosa koloreko hamar billeteak poltsikoan barrena gorde eta, «Uso txuria aidean, ederragoa mahaiean» kantu-marmarrean, lo-kuluxkarako erdi etzan zen ostera baserritarra. Jaun Bilbokoa, aldiz, batere konforme ez zegoen, nolatan ba?, berak eragindako txandrio harekin. Eta bekoki ilunpean sudur zimurra jarririk:

̶  Aizu, gizon ‒esan zion txapeldunari, pazientziatik aterata‒; zein da, bada, mendia hiru hankatan igo eta lau hankatan jaisten duen hori!? Ea, esazu zeuk…

Lezoko baserritarrak orduan, poltsikotik bost euro atera, jaun exekutiboari eskura entregatu eta lotan jarraitu zuen lasai ederrean, harik eta bozgorailuetatik beren hegaldia anuntziatu zuten arte. Bien bitartean, bistan da, Bilboko bibo usteko baboak ez zuen atseginik izan, kolerak erauzirik. Haren tripa jateak, auskalo noiz artekoak…!

Bizargorri, 2013-08-14

Ver Post >
MATA HARI
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-08-2013 | 09:27| 0

Gaurko egunez, duela 137 urte, jaio zen Herbeheretan Margaretha Geertruida Zelle, munduak gerora Mata Hari izenez ezagutu izan duena. Ezagutu ez ezik, baita miresmen sekretu halakoxe batez gogoratu ere betiko. Ez nator hona haren bizitza nire hitz motzetan kontatzera (interneten duzu zehatz eta zehe). Zilegi bekit, ordea, zertzeladatxo batzu-batzuk bederen ematea, agian ez dituzu-eta gogoratuko.

Ama Java irlakoa zuen. Beraz, harexen ekialdeko gorpuzkera ezti ederrak izaki, dantzari famako ibili izan zen urtetan Parisen. Baita gorteko dama ere; dama biziki irrikatua. Eztia darion abaraska bezala omen ziren haren ezpainak, olioa baino leunago haren lepoa. Harengatik ere esan liteke titi baino haur gehiago izan zuela. Izan ere, gizonezkoak, giza ume, beso-magaletara erruz eta erreguz errenditu baitzitzaizkion. Aginteko militarrak, politikari ahaltsuak, aberats potoloak…

Baina behin, egiaz eta gezurraz frogantzak eginik, H21 agente alemantzat hartu, espia traidoretzat jo, epaitu eta heriotzara kondenatu zuten. Notizia Frantzian sua lastoan bezain laster hedatu zen. «Emagaldua ni? Bai! Traidorea ni!? Ez eta ez!», defenditu zen dama ederra. Kartzelan zela, soinak txukuntzeko baimena eskatu eta, gero, larrugorritan agertu zitzaien zaindariei, kasko prusiar batean bonboiak eskaintzen zizkiela.

1917an, Vincennes-eko mendipe bakarti batean fusilatu zuten. Hamabi ziren doi soldadu tiratzaileak. Hamabiei musu bana bota, luzatu, eskaini, dedikatu, oparitu, eman, erregalatu, utzi, zuzendu, bidali, jaurti, josi zien azken une latzean Mata Harik eztiki. Lau balek soilik zulatu zioten larrua. Beste zortziek, kale!

Bizargorri, 2013-08-07

Ver Post >
XERENO
img
Jesus Mari Mendizabal | 30-07-2013 | 14:58| 2

Jendeak txistea dela uste du (eta halakoxetzat dabil ahoz aho, emailez email), baina zin-zinetan gertatu omen zen Nafarroako hego puntako herri ez hain txiki batean. Bertako bodegarik handienean hiru anaia ziren sozio nagusi; eta anaietan zaharrena, Kamilo, bodega-buru eguneroko jardunean. Harekin batera lanean hiruzpalau langile, arruntean; baita Maria idazkari ilehoria ere, hutsik egin gabe. Behin, ustekabean, etxeko dastatzaile konfiantzazko zeukatena, bodegako pieza printzipala,  hil zelako berri iritsi zitzaien. Maria, berriz, azken boladan ez bide zebilen lasai, osasunagatik edo, eta analisiak egiteko txanda hartua zen ondoko egunerako.

Dastatzailea derrigorrezkoa izaki bodegan, Kamilok hotsa zabalarazi zuen ingurumarietan berri baten bila zebiltzala, premiatsu. Eta horra non agertzen zaien arratsalde beranduan Xereno, herriko gizaseme mozkor alproja, lanpostu eske. Kamilok eta Mariak ezin ba ostikoz jota aurrean bidali gizajoa, eta, lehen proba gisa, baso bat etxeko ardoz betea eman zioten dasta zezan. Hurrup eta klik!

̶  Hiru urteko moskatela ‒epaitu zuen Xerenok‒, Tanbarriako goi aldeko mahatsez egina, altzairuzko upelean ondua. Erdipurdikoa, baina balekoa halere.

̶  Halaxe da ‒Kamilok, harritu samartuta‒. Ea proba ezak beste hau, ea…

Hurrup eta klik! Eta:

̶  Sei urtekoa, Cabernet-Sauvignon, Onbatilloko lurretako uzta, haritz frantsesezko upelean hiru urtez zortzi gradutan gordea. Beste hiru urte barru egongo da hau bere onenean.

̶  Alde guztiz egia, alajainkoa! ‒aitortu behar izan zion bodega-buruak gixon xelebre hari, harri eta zur eginda zeharo‒. Otok hirugarrena…

Hurrup eta klik berriz ere, eta:

̶  Bost urteko xanpaina da hau, oso kalitate onekoa, soil-soilean Pinot Blanc deitu mahatsez egina. Gure herrian, berria oraindainokoan, nik dakidala.

Alajainkoa eta bi! Goiak behea jota gelditu zen Kamilo aho bete galderekin, begi zabalak jartzen zizkiola mirarizko dastatzaile halakoxeari. Egundo halakorik…! Hala, behintzat, «Ez zidak ba niri honek adarrik gehiago joko» bere kolkorako eginda, Xerenoren isilik, hitz batzuk esan zizkion belarri izkinara Mariari. (Alegia, analisirako gordeta zeukan pixatik ateratzeko xorta bat kopa dotore batera, eta ekartzeko). Baita Mariak denbora asko baino lehen ekarri ere.

Eskaini zioten zera hura herriko mozkor xelebreari (ezen ez noski ergelari), eta hark hurrup eta klik eginik, honela eman zuen epaia:

̶  Hau mama! Hogeita sei urteko dama. Ilehoria. Hiru hilabeteko haurdunaldian dago… Eta baldin lanpostua niri ematen ez badidazue, Nafarroa guztiak jakingo du, jakingo duenez alakristo!, nor duen ume horrek aita!

Hori hala bazan edo ez bazan, galde Corellako plazan.

Bizargorri, 2013-07-31

Ver Post >
ARRAUN KRONIKA
img
Jesus Mari Mendizabal | 24-07-2013 | 16:39| 0

Irteera. Surf eta arraun festa elemeniaka izan da aurreko astean hemen. Donostiako badian, belaz edo arraunez edo motorrez, pinpirin asko ibili zitzaizkigun urez txalupak eta batelak eta traineruak, antzina zaharreko izan, moda modu berriko izan. Telebistetan eta irratietan, bi estropada zoragarri. Australian, berriz, Euskadiko Selekzioak munduko txapelketa irabazi zuen (hirugarren aldiz) kayak surfen…

Lehen  ziaboga. Guztiak ez gara, ordea, ore beretik eginak. Hala frantses nola espainiar telebistentzat, arestiko horiek denak alferrik egon dira, debaldetan. Eta, jakina denez, telebistan agertzen ez dena ez da existitzen. Eta, jakinago denez, ezagutzen ez dena ez da maitatzen ahal. Gure arraunarenganako (besteak beste) auzo handiki horien utzikeria handia da zinez: egiari zor diogu hala aitortzea.

Bigarren ziaboga. Joan den larunbatean Pasai Donibanen hartu zituzten oriotarrek atsegin-kontentuak, branka denen aurretik helmugan sartuta erlojuaren kontrako estropada saioan. Orion bada mutil iaiorik… Baita Hondarribian ere oriyotarrak hausteko jaiorik! Hi bahaiz, ni banauk; eta igande eguerdian, Oriaren glorian, zer?, eta «bat-bi-hiru-lau, Hondarribiak Oriori irabazi bandera!».

Azken ziaboga. Surfean egiteko era bat da Stand Up Paddle deitua, oso modako jarri zaiguna. Zutik Goian Pala esan nahi omen du. Baldin eskatu izan balitzaie aditu handituei euskaratu zezaten, “ohol gainean zutik arraun” edo “oholgainpala” edo “zutikohola” edo auskalo zer atera izango ziguten. Herri jende xeheak aurrea hartu die, ordea, eta “arraun surfa” asmatu dute. Bejondeiela. Itzulpen ona sormena ere badelako… Bandera!

Bizargorri, 2013-07-24

Ver Post >
KAIKUARENA
img
Jesus Mari Mendizabal | 10-07-2013 | 06:10| 0

Juez jaun-andreen zuzentasuna, auzi-epaileen zintzotasuna, kili-kolo dabil egunotan, ahorik aho. Justizia bera bezain itsu ez ote dabiltza epaileak, noiz begiak nahita ixten dituztelako, noiz bista zapi batez atzetik tapatzen dietelako? Justiziak ba ote ditu berdintzen handi-ttipiak? Baten batek bota ere egin du, egundo ez dela gaur besteko alderdikeriarik ezagutu auzi-mahaietan… Antzina ere bazen, baina.

Hondarribian behin, aspaldi, jauntxo dirudun bat eta arrantzale pobre bat blagan bero ari zirela, hura koleratu eta eman dio honi sekulako belarrondokoa, plast!, masailean bost hatz marka zuri-gorri utziz. Alde-alde, arrantzaleak ere, nahi izanenean, erants ziezaiokeen pareko beste zaplaztekoa jauntxoari; baina nahiago izan zuen, gizalegez, justiziak egin zezan bere zuzenbidea. Salaketa ipini eta auzitara eraman zuen jaun zakarra.

Garai hartan, udaletxetan konpontzen ziren demandak eta gatazkak. Zintzoa, legekoa, alderdikeriarik gabekoa bide zen herriko epailea. Omen. Sala handian guziak bildurik, adia jarrita erne entzun zituen juezak bi auzilarien argudioak. Inor ez zegoen han kriskitinetarako, ez horixe, alajainkoa eta bi! Beraz, epaia ez zuen ahotik hortzera eman; astiro pentsatu eta gero, baizik.

«Errudun da belarrondokoa eman duena. Eta zigorra diot ezartzen, zehatz eta motz: eman diezaiola biktimari kaiku bat bete babarrun». Hori entzutean, hutsaren denboran, arrantzaleak, suak hartuta, epailearengana jo eta ematen dio sekulako belarrondokoa, plast!, masailean bost hatz marka zuri-gorri utziz, eta esanez: «To masailekoa! Baita beste honen babarrunak ere, kaikua halakoa, nire partetik».

Bizargorri, 2013-07-10

Ver Post >
GEZURRETAKO EGIA
img
Jesus Mari Mendizabal | 03-07-2013 | 10:03| 0

Begia bezalako egia, esaten dugu euskaldunok aurrean daukaguna (edota adierazten ari garena) bene-benetakoa dela esateko. Begia bezalako egia; hau da, ez dela gezurra, inondik inora. Baina egia, latza eta garratza dela ere esaten dugu, eta komeriak dira hemen…

Komeriak ez hemen bakarrik; baita Indian ere, agidanean. Han printze gazte baten historia kontatzen dute. Beste askotan bezala, bere zaldi zurian bazterrik bazter zebilela, herrixka batera iritsi behin eta damatxo baserritar polit batez maitemindu omen zen. Ez bat eta ez bi, jo du aitarengana bixkor eta egin dio, errespetuz, alabarekin ezkontzeko mandatu.

Aitak, ordea, hala esan zion:

̶  Ezin dizut gure alaba entregatu, zuk ez duzulako Egia ezagutzen. Zoaz bila eta, aurkitzen duzunean, zatoz atzera; eta, haren berri ematen badidazu, orduan geratuko naiz txit konforme.

Agudo prantatu zen printzea, dotore, egiaren bila mundura abiatzeko, txoria bezain arin. Ordeka, baso, erreka-zulo, hiri, basamortu…, non ez zuen mutil gazteak bilatu eta galdetu:

̶  Egia ikusi al duzue hemendik? Ezagutzen al duzue? Ba al dakizue nondik nora dabilen?

Ez alferrik. Toki guztietan Egia ez zela han bizi esaten zioten. Baietz, aspaldian ezagutu zutela. Halako hirian, halako okasioren batean, ikusia izan zela. Baita herriz herri bidez bide ere inoiz edo behin. Baina, sobra ere, apenas ilargi-aldi bat-edo eginik izango zuen ingurumari haietan. Laster joan omen zen handik. Nora? Auskalo; ez zekitela. Baina, antza, Egia esaten zioten hark beste non edo han behar zuela, handik aparte, oso urruti.

̶  Hemen –esaten zioten denek−, dagoeneko ez dugu ezagutzen.

Hala, egunak aste eta asteak hilabete, urteak igaro zituen printze hark han-hemen egiaren bila gogo biziz. Dena alferrik. Atzenean, behintzat, kontua da nekatu egin zela, nekatu eta gogogabetu. Ia erabateko etsia hartu zuenerako, ilea zilar kolore egina zeukan. Eta mendi goi batean eseri zen, kobazulo batetik gertu, bere neke guztien atsedenerako.

Hartan, hots bat aditu zuen, marmar bat, kobazulo barrutik ustez. Piztiaren bat izan zitekeelakoan, zutik jarri eta ezpatari heldu zion, zer gerta ere. Gero, ordea, zuloaren atariko argi-ilunetan, emakume xahar baten errainua begitandu zitzaion, errainu beltz, maskal, goibela.

Hurreratu zen leizera eta… hura kiratsa zeriona zulo hark! Kirats nazkantea, alajainkoa. Begiak behin barruko ilunetara egin zitzaizkionean, andre adintsu oso itsusi bat ikusi zuen lurrean makurtuta, tximaz eta zimurrez betea, pikortaz eta zauri zikinez josia.

Begi urdin-berdeak altxatu eta ea zertara zetorren galdetu zion atsoak.

̶  Egia nahi dut aurkitu –aitortu zion printzeak.

̶  Aurkitu duk ba, horra.

̶  Zu al zara Egia?

Eta:  ̶  Bai.

Harritu zen franko; besteak beste, aditua zeukalako gezurra ez omen dela zahartzen, baina bistako zegoen Egia baietz. Majo zahartuta zegoen, zahartuta zegoenez majo! Edozein moduz ere, aurkitze hutsarekin ez zeukan nahikoa noski eta:

̶  Nola jakin dezaket nik zu Egia zarena seguru-seguru? –galdetu zion hurrena.

Andre zaharrak hamaika froga argi eman zizkion zehatz eta mehatz; esate baterako, printzearen beraren adina, izena, azken ibilerak…, eta bai beste bost kontu gehiago ere.

Eta printzeak:

̶  Aizu, ni al naiz lehendabizikoa zu topatzen!?

̶  Bai, halaxe duk ba: hi haiz lehendabizikoa.

Hori entzunda, hitzik gabe eta harritu baten gisan geratu zen. Geroxeago:

̶  Pozik nago zu aurkituta, oso pozik. Izan ere, maite dudanarekin ezkon naiteke jada; itxoin baldin badit, behintzat… Zer esan behar diet hor beheko andre-gizonei zutaz?

̶  Ez iezaiek ezer esan.

̶  Nola? Ezer ez esateko!? Guzti-guztiek ezagutu nahi zaituzte eta! Neskaren aitak, gainera, kontuak eskatuko dizkit: zure berri eman beharrean nago derrigor. Zer esango diet?

Orduan, atso zatar zikinak esan zion printzeari:

̶  Joan eta esaiek Egia gaztea dela eta oso pollita.

Bizargorri, 2013-07-03

Ver Post >
TORTURAEZ
img
Jesus Mari Mendizabal | 26-06-2013 | 17:02| 0

TORTURÆZ

            Artikulu luze bat eskatu zidaten gaurko. Sei post-it dauzkat mahai gainean, han-hemen bildutako oharrez. Erakutsi egingo dizkizut. Bat. Gaur torturaren kontrako eguna da. Bihar bezalako egunez, 1973an, sortu zen Uruguayn diktadura militarra, herrialde guzia tortura-zulo handi bihurtu zuena. Bi. Eusko Legebiltzarrak salatu egin ditu 1936ko altxamendu militar faxista, ondoren ezarritako erregimen diktatoriala, finantzetako oligarkia eta Eliza katolikoko hierarkiaren parte handi baten jokabidea, kolpismoa eta diktadura eta estatu-terrorismoaren torturak babestu izan dituelako.

Hiru. DV-tik, aurreko astean: «Eliza Ama Espainola abian da, Gerra Zibil garaian beren Credo katolikoari uko ez egiteagatik, torturaz hilak izan ziren bostehun ‘fede-martiriak’ santutzeko». Lau. Ikus interneten Inkisizio Espainolaren Torturak (potro, cabra, agua, mordaza, carbones…); aipa orduko lege-arau nagusia: «Erantzunetan zalantza egiten hasten den oro azkeneraino torturatua izanen da».

Bost. Axular apaizaren Gero-tik: «Diligite enemicos vostros: etsaiak, etsaiak onetsi behar dituzue; gaizki egiten dizutenei egin behar diezue ongi. Vince in bono malum: ongiaz garaitu behar da gaizkia». Eta sei, adiskide baten hitzak, emailez, arestiko 3. puntuaz: «Seme-alabak bihurriak dituk beti; bilau gaiztoak, inoizka. Baina nola arraio Ama batek tortura dezake bata gupidarik gabe, eta betiko zeruan jar bestea demandarik gabe!? Zein aita santuk, apez pikuk, ahizpa beatak onar dezake halakorik!? Aski da. Tortura…?, ez!».

Horra nire oharrak. Hortik aurrera zeuk atera kontuak. Hartara ez duzu nire artikulu luzea irakurtzen lanik izango.

Bizargorri, 2013-06-26

Ver Post >
TIKARENAK
img
Jesus Mari Mendizabal | 19-06-2013 | 08:05| 0

Munduan asko bezala (azkenaldian, batik bat), gizaseme bat lan bila zebilen, zain eta muin. Tika zuen, ordea, nerbio tika begian, eta nahiko lan gizajoak. Joan da behin saltzaile on baten atzetik omen zebilen agentzia batera, eta hartzen du Montoia jaunak. «Begiratu dut zure curriculuma, eta argi dago gure lanpostu honetarako balekoa ez ezik, aukera-aukerakoa dirudizula. Baina, ai ene bada!, ezin bezeroei bidaliko diegu inor, ari-ta-ari, begi bat kliskatzen ari zaiena, zigi-zigi!». Eta gure gizonak: «Baina badut, jauna, nire gaitz honentzako erremedioa: aspirina parea hartuenean, akabo, ez dut jada begi keinurik egiten batere». «Ea, ba, erakutsidazu», Montoia jaunak.

Lan eskekoak orduan sartzen du eskua txamarra poltsikoan eta hara non ateratzen zaion kondoi mordoa, kolore eta tamaina askotariko piloa. Atzenean, behintzat, ateratzen ere ditu bi aspirina. Hartzen ditu biak eta, baiki, kito haren begiko nerbio klikarenak… Harri eta belarri eginik, agentziako Montoiak: «Txundituta utzi nauzu; zeharo txundituta. Baina, ai ene bada!, gure enpresan ez ditugu nahi saltzaile gonazale zakil beroak». «Zer diozu, baina!? Gonazale zakil beroa, nor?, eta ni!? Ezkondua nauzu-eta, zintzo asko ezkondua ere. Baina, baina…», erantzun zion, begiak arranpalo, gure gizaseme gizajoak.

«Baina, baina: arrainak arrain usaina ‒agentzia-buruak‒. Kondoi horiena, zer? Zer dela eta? Zer egiteko? Zeuk esango didazu…». Aulkian, orduan bai, lasaiago jarrita, eroso bezain animoso, honela eman zuen auziaren zuriketa gure gizonak: «Zer, zer…!? Zertzeta, burruntzian erreta. Hori al zen zure goganbeharra? Hori…!? Begira. Zoaz astero-astero farmaziatara; eta, botikaz botika, begia tik-tik duzula keinuka, eska itzazu aldiro bi aspirina. Ikusiko duzu zer ematen dizuten, ikusiko duzunez. Kondoia, montoia!».

Bizargorri, 2013-06-19

Ver Post >
LAUROGEI
img
Jesus Mari Mendizabal | 12-06-2013 | 17:49| 0

Laurogei urte gainean ditut, nago potrotako minez… Aspaldi agindua nion nire buruari negarrik hemen ez egitea. Baina negargura etorri zait berriro. Aspalditxotik galarazia nion nire idazlumari euskararen egoeraren tristearen tristurari lerrorik ematea. Baina begien bistan egunero dudana ikusirik, ezin eutsi diot negar-zotinari. Arrotz sentitzen bainaiz, ezen ez harro, etxeko ataritik harago.

Laurogei mila urtean euskara jendea izan da hemen. Oiasso, Ponpelon, Lapurdum… Ez bide da galdu oraindik euskara, zaharretan zaharrena, o! Bidea galdu du, ordea, gaurgero. Euskara ez dabil ez kalean, ez arrantzan, ez bulegoan, ez ikastolan… Euskalduna, euskara duena, arrotz eta estrainio da non-nahi. Non ez nones? Nire inguruan, bederen; eta ingurua zabaltzen ari da, zaabaaltzeen… Hizkuntza oro errepika da eta gurean errepikatzen den bakarra agur da: agur-agur, vascoa segur. Hutsa eta putza. Inguru hizkuntzen bonbardaketa medio, nor mintzo zaio dagoeneko euskaraz bere buruari? Erdaren zaparradaren aurrean, euskal etxean zenbat oilo busti?

Duela laurogei urte doi, 1933an, hara Manezaundik zer idatzi zuen Iruinen iruinsemeez: «Oraiko gazteek zahartu baino lehen ikhusiko dute ephe horren barne Nafarroako hiri nagusiak nola galduko dituen eskualdungo erro guziak, gure arbasoekin ditugun lokharriak urraturik (…). Eta abiadura lerrakor hortan yarraikirik, azkenian arrotza arrunt nausituko da gutaz. Horra gure etorkizun hitsa. Gure Nafarroa dohakabean ikhusiko ez denik ez da». Ikusiko ez denik ez da Iparrean zein Hegoan, nahiaren eta ezinaren gure lurrik maitatuenean. Gure aipamenak izango dira beste laurogei urtean?

Bizargorri, 2013-06-12

Ver Post >

Categorías

Otros Blogs de Autor