Blogs

Jesus Mari Mendizabal

Bai Horixe - Bizargorri

DENDARI

Jesus Mari Mendizabal

Gaur 13ko 12aren 11a da, asteazkena. Atzekoz aurrera ikusita, 11-12-13, gaur-bihar-etzi. Eta etzi 13an, berriz, zer?, eta Santa Luzia eguna, jostunena omen duguna; jostunena edo… dendari deitu izan zitzaien garai bateko neska, dama edota gizaseme josleena. Hortaz, badut haria, haria badudanez franko. Dendari hitza askotan ageri zaigu antzinako euskal kantetan. Hona hiru adibide: «Donostiako iru […]

TIPULAK ETA ZUHAITZAK

Jesus Mari Mendizabal

Gure probintziako edozein herritan, gau ilun. Negu ataria izaki, etxe-giro. Hirurogeitaka urteko senar-emazteak, egarria kamustuta, seme-alaba birekin sukaldean afalondoren, alegre antzean. (Lauren arteko hitz jarduna entzunenean, ixo beste burrundara oro: itzal irratia, emenda telebista… Orain, bai; orain, hobeto). Semeak aitari, ziplo: —Aita, emakumeek zenbat titi mota dauzkate? Aitak harritu samarrik: —Hara, motel –erantzuten dio–, hiru […]

ALDREBES-DENBORA

Jesus Mari Mendizabal

Azaroan, arazo: «Munduko zazpi mila hizkuntzetan, euskara %10 handienen artean dago». Kike Amonarrizentzat, botila erdi beteta. «Euskararen egoera, objetiboki, ez da lasai egotekoa». Jon Sarasuarentzat, botila erdi hutsik. Denbora daramat Hondarribian bizitzen. Denbora horretan guztian erreparatu izan diot euskararen erabilerari bai baserrian eta arrantzan, bai eskolan eta kalean. Eta, denbora joanean, adierazi beharrean naiz honek […]

TITULUA TA TARATULUA

Jesus Mari Mendizabal

Taratulua zurari zuloak egiteko tresna duzu; egurra, zulatuz-zulatuz, jateko arotzen erreminta. Esate baterako, hartzen duzu taratulua, jartzen zara sukaldeko mahaiaren aurrean, eragiten diozu erremintari eta, hemen zulo han zulo, haltzaria geratzen zaizu nulo. Pipi temati madarikatuak jan izan balizu bezalaxe. Bestalde (niri, bederen, bai; eta zuri ere halatsu, egingo nuke), zein lan, zein ofizio, zein […]

HITZ EGIN

Jesus Mari Mendizabal

Joan den larunbatean orriotantxe zera zioen, besteak beste, Eli Tolaretxipi idazle donostiarrak: «Iruditzen zait hizkuntza dela gizadiaren asmakizunik handiena. (…) Baina, zergatik hitz egiten dugu? Zertarako!?». Airean eratu galdera horien harira, historia bat datorkit gogora. XVIII. mendean, Prusiako errege handi (filosofo, musikari, estratega militar, masoi, …) izandako Federiko II.ri lotu izan zaio gertakaria. Batzuen iritziz, […]

HARA HIRU IRAKASPEN

Jesus Mari Mendizabal

Aldaketa handiak bizi ditugu gure garaiotan. Gardentasuna ahoan eta zikinkeria eskuan, kanpo eder eta etxe otso, zenbat eta zenbat espiritu makur lapur zakur aldatu zaigun infernuko zulotik zeru goienera… Eta jendeak zerura nahi… Hara hemen Enpresa Handiaren hiru irakaspen (edo Anaia Nagusiarenak, nahiago baduzu) aldaketok, geroz eta gorago nahiok, eragiten dizkiguten kinka txarrak gainditzen, edo, […]

URTEURRENAK

Jesus Mari Mendizabal

Urteurrenak eta agorte hurrenak: horra gaurko nire gaia. Zaude!, erraza da-eta ulertzen; zaude. Urteurrenekin hasita, gaur bezalako egun batez hil ziren (alfer-alferrik hil zirela esatea ez-esatekoa litzateke): Jean H. Dunant, lehen bake Nobel sariduna, 1910; Inazio Zuloaga pintorea, 1945; Pío Baroja idazlea, 1956; George Brasens kantautorea, 1981; Federico Fellini zinemagilea, 1993… Munduan handiak denak, bost, […]

AHOLKULARI

Jesus Mari Mendizabal

Probintzian ez, baina Bidasoa aldean ezaguna da oraindik, banaka batzuentzat bederen, Nafarroako errege Santxo Abarkaren pasadizo bat, elezahar perlatzat ere jo daitekeena. Erakusten diguna, gainera, agintearen ingurumarian izaten zela antzina (eta badela orain ere, orain ere badenez, kuanto!) aholkulari ergel ugari, tuntun-ipurdi franko, txakurraren salara bidali beharrekoa, zist!, asto zuriarenak eta beltzarenak eman eta gero. […]

DE PROFUNDIS

Jesus Mari Mendizabal

Oscar Wilde: «Idazteko, bi gauza besterik ez da behar: zer esana eduki eta esan egoki». Zer esana badut eta esan egingo dut, hortaz. «Nire gogoak aginduak dira niretzat». Hauxe ere Dublinen gaurko egunez 1854an aberats jaiotako idazle handi ironiatsu haren ateraldia da. Idatzi idatzi, Dorian Grayren erretratua nobela bakarraz gain, poemak, ipuinak, komediak idatzi zituen […]

KABULALUBAK

Jesus Mari Mendizabal

Aspaldi bidali zidan dama donostiar txit estimagarri batek emaila argazki harrigarrizko batekin: lau pertsona ageri ziren oinez tipi-tapa, musulmanak inondik ere jantziagatik, gizaseme bakarra aurretik zihoala eta haren atzetik bost bat metrora, ilaran, hiru emakume, burutik oinera osoro jantziak (esan nahi baita bilduak, estalduak, gerizatuak, aienatuak). Eta gertakari bitxia kontatzen zidan damatxo lagunak. Aurretikoak aurretiko, […]

junio 2018
MTWTFSS
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930