{"id":45,"date":"2012-12-04T07:34:14","date_gmt":"2012-12-04T06:34:14","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.diariovasco.com\/ekonomiaren-plaza\/?p=45"},"modified":"2012-12-04T07:34:14","modified_gmt":"2012-12-04T06:34:14","slug":"quo-vadis-independentzia-ekonomikoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.diariovasco.com\/ekonomiaren-plaza\/2012\/12\/04\/quo-vadis-independentzia-ekonomikoa\/","title":{"rendered":"Quo Vadis independentzia ekonomikoa?"},"content":{"rendered":"

Kataluniako (eta Eskoziako) gatazkak pil-pilean jarri du independentzia ekonomikoaren gaia gure inguruan. Bertako hauteskundeak inoiz baino gatazkatsuagoak izan dira eta irabazleak ba \u2026 \u00bf? izan dira.<\/p>\n

Duela gutxi, hori dela eta, Kataluniako 6 ekonomialari oso ospetsuk web-orri bat sustatu dute Col-lectiu Wilson<\/a> izenarekin, Woodrow Wilson<\/a> Amerikako Estatu Batuetako presidentearen ohorez, bera izan baitzen autodeterminazio eskubidearen defendatzaileetako bat XX. mendearen hasieran. Ekonomialari horietako batzuk Katalunian lan egiten dute, gehienak munduan zehar, eta guztiak munduko \u201ctop\u201d unibertsitateetan ikasi dute eta haietan irakasten ari dira.<\/p>\n

Ondorengo galdera\u00a0 aztertzen dute: bideragarria al da independentzia ekonomikoa? Bi atal aipatuko ditut gaur gai horren inguruan, nazioen tamainaren eta oparotasunaren arteko erlazioa, batetik, eta independentziaren merkataritza-ondorioak, bestetik. Badira beste gai batzuk, hala nola, pentsioak, kupoa eta Kontzertu Ekonomikoa, Europako Batasuna eta euroa, enpresak lekuz aldatzea, baina horietan ez naiz arituko gaur.<\/p>\n

Lehenengoz, Alberto Alesina eta Enrico Spolaore ekonomialariek lan garrantzitsua idatzi zuten nazioen tamainari buruz, \u201cThe size of nations\u201d<\/a> <\/em>(laburpena hemen<\/a>, ingelesez). Bi indar nagusi leudeke nazioen tamaina hoberena aztertzeko momentuan. Alde batetik, etekinak daude: nazio handi batek hobeto aprobetxatzen ditu zerbitzu publikoetatik sortzen diren eskala-ekonomiak (adibidez, atzerrian enbaxada bat jartzea berdina kostatzen zaio nazio handi edo txiki bati, baina handiarentzat merkeagoa da biztanleko). Beste aldetik, kostuak daude: nazio handi batean nazio barneko desberdintasunak handiagoak izan daitezkeenez gatazka gehiago sor daitezke. Kostu-etekinen ikuspegiak laguntzen du tamaina hoberena zein den aztertzen. Eurek egindako ikerketa enpirikoak garbi erakusten du nazioen tamaina eta oparotasuna (biztanleko barne produktu gordina) ez doazela batera. Aldiz, merkatuaren tamaina eta \u00a0merkataritzako errejimen-mota funtsezkoak lirateke: nazio irekiagoek bereziki errazagoa lukete tamainaren \u00a0\u201carazoa\u201d gainditzea. Hori baino lehenago, Robert Barro ekonomialariak jardun zuen ere (ikus hemen<\/a>): lehen esandakoaz gainera, ez dirudi tamainaren eta hazkunde ekonomikoaren tasaren artean erlaziorik dagoenik. Literatura guzti horrek argi eta garbi uzten du, beraz, EAE independentea balitz, bere tamaina txikiak ez lukeela eragozpenik sortu behar ez EAEren errenta mailan ezta ere errenta-mailaren hazkunde-tasan, epe ertain eta luzera, baldin eta EAEk aurrean duen merkatua zabala balitz (eta ez gure herrira mugatuta soilik).<\/p>\n

Bigarrenik, zein eragin izan dezake independentziak merkataritza eragiketetan? Duela gutxi hori aztertu du Kataluniarako Col-lectiu Wilsonek (ikus hemen<\/a>). Euskal Autonomi Erkidegorako (EAE) datuak ondorengo taulan daude:<\/p>\n

 <\/p>\n

TAULA. Merkataritza-eragiketak, Euskal Autonomi Erkidegoa (balio korrontea, mila \u20ac).<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\u00a0<\/strong><\/td>\n\n

1980<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

2010<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Esportazioak<\/strong><\/td>\n\n

6.011.176<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

40.040.031<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Estatuaren enparatua<\/td>\n\n

4.458.444<\/p>\n<\/td>\n

\n

19.802.274<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Atzerria<\/td>\n\n

1.552.732<\/p>\n<\/td>\n

\n

20.237.757<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Inportazioak<\/strong><\/td>\n\n

5.723.203<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

42.834.562<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Estatuaren enparatua<\/td>\n\n

4.019.192<\/p>\n<\/td>\n

\n

26.205.943<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Atzerria<\/td>\n\n

1.704.012<\/p>\n<\/td>\n

\n

16.628.619<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

BPG merkatu preziotan<\/strong><\/td>\n\n

6.695.207<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

65.419.243<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Iturria: Eustat <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Lehendabizi, argi eta garbi ikusten da esportazioen eta inportazioen garrantzia barne produktuarekin alderatuta, eta baita ere pisu hori murriztu egin dela 1980tik aurrera: esportazioak BPGren %60 ziren gutxi gorabehera 2010ean. Gainera, 1980an guk eginiko esportazio eta inportazioetatik hiru laurden gutxi gorabehera Estatuko gainerako herrialdeekin ziren (\u201cEstatuaren enparatua\u201d deitzen dena estatistiketan) eta gainerakoa atzerriarekin. Aldiz, 2010ean egiten diren esportazioetatik erdia baino gehiago atzerrira egin ziren, baina inportazioetan %40 \u201cbakarrik\u201d etorri ziren atzerritik. \u00a0Horrek esan nahi du Espainiako merkatutik daukagun menpekotasuna, nahiz eta txikitzen joan, oraindik ere badagoela. Herrialde bateko erregioak merkataritza gehiago egiten dute euren artean Estatu desberdinetako erregioen artean baino. Ondorio horri \u201cmuga ondorioa\u201d deitzen zaio. Asier Minondo blogkideak aztertu zuen hau EAErentzat duela urte batzuk (ikus hemen<\/a>): EAEk 20 eta 26 aldiz merkataritza gehiago dauka Espainiarekin beste herrialde batekin baino. Ondorio hori %70-85 hizkuntza bera izateak, bata bestearen ondoan izateak eta merkataritza-gune berean izateak sortzen du. Baina, noski, hori guztia ez da aldaezina: joerak dio atzerriak gero eta garrantzi gehiago duela.<\/p>\n

Eta horrek guztiak zer dakar? Goazen kalkulu batzuk egitera (lehen aipatutako Col-lectiu Wilsonek egindako lanaren ildoari jarraituz), adibide erraz batekin. EAEk makina-erreminta sektoreko 100 makina ekoizten ditu, bakoitzak 1\u20ac balio duelarik. BPG guztira 100\u20ac da:<\/p>\n